1 B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANIDERS 8 ERGONOMİ Öğr. Gör. Musa ŞAHİN B SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI
2 Ergonominin etimolojisiLatincede; “Ergon= Çalışma (İş), Nomikos = Bilim (Yasalar)” Ergonomi= Çalışma (İş) Yasası (Bilimi) 05:21
3 Ergonominin tanımı Çalışanların yetenekleri (insanların fiziksel ve zihinsel özellikleri) ile iş ve çalışma koşulları arasındaki uyumu sağlayan bilimdir. Yani, fiziksel çevrenin insana uyumlaştırılması süreci demektir. 05:21
4 ergonomi Üretimin Üç Ögesi; 1-İnsan 2-Makine 3-MalzemeBu üç öğenin birbirleriyle optimum etkileşimlerinin sağlanması ancak işbilim sayesinde mümkündür. 05:21
5 ergonomi Ergonomi şunları kapsar:1-İnsanların fiziksel ve zihinsel özellikleri 2-İnsanların kullandıkları basit veya karmaşık her türlü tezgah, araç ve gereç (düzenekler) (Örneğin, bir tornavida, bir torna tezgahı veya bir bilgisayar) 3-İnsanların içinde çalıştıkları çevre (ortam) 05:21
6 Ergonomi Ergonomi iş çevresi ile çalışanlar arasında ilişki kuran bir çalışma olarak ortaya çıkmış bir yapıdır. Ergonominin amacı değişik sağlık problemlerinin ortadan kaldırılabilmesi, verimin arttırılabilmesi için çalışma ortamının nasıl dizayn edileceği ve çalışanlara nasıl adapte edileceğidir. Başka bir ifade ile, çalışanların işe değil işin çalışanlara uydurulmasının sağlanmasıdır. Örneğin çalışma masasının yüksekliğinin arttırılması çalışanın bir çok kez işine ulaşmak için gereksiz yere aşağıya doğru eğilmesini önleyecektir. Ergonomi ile uğraşanlara ergonomist adı verilir ve ergonomistin çalışma alanı çalışanlar, işyeri ve iş dizaynıdır. 05:21
7 ergonomi İşi kişiye uydurur Eşyaları, ekipmanları Çalışmave aletleri kullanıcı dostu yapar Çalışma koşullarını rahatlatır “Çalışma kurallarını belirler” İşi kişiye uydurur 05:21
8 ergonomi Ergonomi uygulamaları işyerinde önemli kazançlar sağlamaktadır. Bu kazanç işçi için sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışmak, işveren için ise daha çok üretim ve daha çok kazançtır.
9 Ergonomi işyerlerinde çalışanları olumsuz etkileyen çalışma koşullarının iyileştirilmesi ile ilgilendiği için geniş bir bilimsel yelpazeyi içine alır. Örneğin, gürültü, aydınlatma, ısı, titreşim, çalışma alanının dizaynı, el aletleri dizaynı, makina dizaynı, sandalye dizaynı, ayakkabı dizaynı ve iş dizaynı gibi. Ek olarak, mesai saatleri, vardiya, mola saatleri, yemek rejimi gibi konularla da ergonominin temel konularıdır.
10 Son yıllarda, çalışanlar, sendikalar ve işverenler, üreticiler ve araştırmacılar ergonominin çalışanların sağlığı üzerindeki olumlu etkilerinin saptanması üzerine ergonomiye daha fazla önem vermeye başladılar. Ergonomik prensiplerin uygulanmadığı işyerlerinde işçiler kötü koşullara alışmakta zorlandıkları ve verimin düştüğü gözlemlenmiştir.
11 Kötü çalışma koşullarında çalışmak zorunda kalan işçiler el, bilek, eklem, sırt ve diğer organları ilgilendiren ciddi sakatlanmalar ile karşılaşmaktadırlar. Kötü çalışma koşulları ve uygun olmayan el aleti kullanımı sonucunda sakatlanma ve hastalanma süreci çok yavaş gelişir. Fakat bu süreç içinde kötü koşulların yarattığı bazı sinyaller ve belirtiler çalışanlar tarafından algılanır. Örneğin çalışanın evine gittiği zaman kas ve eklem ağrısı çekmesi gibi. Daha sonra ciddi sorunlar yaratacak bu belirtilerin sebebi mutlaka araştırılmalıdır. çalışanlar ergonomik kuralların uygulanmadan yapılan işten dolayı karşılaşabilecekleri tehlikeler ve tehlikelerin belirtileri üzerine önceden haberdar edilmelidir.
12 İşyeri koşullarının adım,adım izlenerek ergonomik prensiplerin uygulanması ve problemlerin çözülmesi gereklidir. Bazen işyeri sürecinde, işyeri ortamında, kullanılan el aletlerinde yapılacak küçük değişiklikler üretim, sağlık ve güvenlik alanlarında büyük değişikliklere neden olabilir.
13 antropometri Antropometri, insan bedeninin belirli özelliklerini inceleyerek çalışma standartlarını ve çeşitli standartları belirleyen bilim dalıdır. Kişinin ağırlığını, boyunu, gücünü, hareket sınırlarını ve belirli hareket noktalarını esas alarak ölçer ve kişilerin birbirleriyle karşılaştırılmasını sağlar. 05:21
14 ERGONOMİ - ANTROPOMETRİ05:21
15 ANROPOMETRİK VERİLERDEN YARARLANILMAZ İSE: KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI, YORGUNLUK SORUNLARI ORTAYA ÇIKAR. 05:21
16 Ergonomik faktörler Üretim sistemleri tasarımlarında ve işletiminde ergonomik faktörler dikkate alınmazsa; Verim azalır Kayıp zamanlar artar Devamsızlıklar ve işten ayrılmalar artar İşle ilgili hatalar artar İş kalitesi düşer Çalışanların fiziksel ve psikolojik sorunları artar İş kazaları – Meslek hastalıkları artar 05:21
17 Ergonomide Çeşitli Örnek ve Uygulamalar05:21
18 Yük kaldırmada 6 nokta kuralı1 2 3 4 5 6 05:21
19 Çeşitli örnek hareketler05:21
20 Çeşitli örnek hareketler05:21
21 Çeşitli örnek hareketler05:21
22 Çeşitli örnek hareketler05:21
23 Çeşitli örnek hareketler05:21
24 Çeşitli örnek hareketler05:21
25
26
27
28
29 Pencerenin, oturduğunuz koltuğun arkasında olmamasına dikkat edin...
30 Güneşli günlerde pencerelerdeki güneşliği kullanın...
31 Kambur durmayın ! Sırtınızdaki eğriliği koruyacak şekilde oturun...√
32 Koltuğunuzda doğru oturun Koltuğun sırtlığını etkin ve doğru kullanın ...
33 Kollarınız masanıza yatay olacak şekilde koltuğunuzun yüksekliğini ayarlayın...
34 Kollarınız ile ellerinizin aynı hizada olmasına dikkat edin, Çalışırken bilekleriniz düz olsun...
35 Çalışma ortamınızı uygun hareket etmenizi sağlayacak şekilde düzenleyin....
36 Rahat bir pozisyonda oturun...İşinize ara verin. Rahat bir pozisyonda oturun...
37 Mola sırasında biraz egzersiz yapın, Bacaklarınızı hareket ettirin...Mola verdiğinizde ekrandan uzak durun
38 Koltuk yüksekliğinize göre ekranınızın açısını ayarlayın...
39 Kollarınızı mümkün olduğu kadar sık dinlendirin....
40 Molalarda kol ve bilek aktivitelerinden mümkün olduğuncauzak durun.....
41 Molalarda gözlerinizi dinlendirin...
42 Görüş mesafenizi 2-3 saat sonra değiştirin...Öğleden önce Öğleden sonra
43 DÖNEREK EĞİLMEKTEN SAKINKoltuğunun dönebilirliğini kullanıp, beline ayrıca yük bindirme
44
45
46 CİSİMLERİ KALDIRMA
47
48 İnsan makine ilişkisi 05:21
49 Temel ilke süreçte gizlidir.Ergonomi süreçtir... Temel ilke süreçte gizlidir.
50 Ergonomide ilk iş tehlikeleri belirlemektir.05:21
51 Riski saptayamazsan önlem alamazsın…05:21
52 Ergonomi stresi azaltma sanatıdır.05:21
53 Ergonomik iyileştirmeErgonomi stresi azaltma sanatıdır. Ergonomik iyileştirme Hazard: Manual wire welding is a primary element in ship construction and repair. The use of standard straight welding "whips" forces the worker to flex the wrist towards the little finger side. Carpal Tunnel Syndrome may also be associated with the use of straight welding whips. Solution: A bent-tip wire-welding handle (see photo) allows the worker to maintain a more natural or neutral wrist posture than straight "whips." In this manner, the tool, not the wrist is bent. ÖNCE SONRA 05:21
54 Ergonomik iyileştirmeErgonomi stresi azaltma sanatıdır. Ergonomik iyileştirme Hazard: Manual wire welding is a primary element in ship construction and repair. The use of standard straight welding "whips" forces the worker to flex the wrist towards the little finger side. Carpal Tunnel Syndrome may also be associated with the use of straight welding whips. Solution: A bent-tip wire-welding handle (see photo) allows the worker to maintain a more natural or neutral wrist posture than straight "whips." In this manner, the tool, not the wrist is bent. ÖNCE SONRA 05:21
55 ERGONOMİNİN İLKELERİ Word “ergonomics” is unusual.Sounds like it ought to be difficult. But it is not necessarily so. Summarized in a series of principles. Go thru these principles one by one Note you can apply these at work, at home, or any place.
56 Nötral duruşta çalış İlke 1Your posture provides a good starting point. Best to work with the body “in neutral” Will describe what that means for: Your back and neck, Your arms, Your wrists.
57 Omurganın S biçimini koruSpinal column shaped like S. Most important is slight “sway back” in lower back. When standing, using a foot rest helps maintain this. When sitting, good lumbar support.
58 Not the S-curve. It’s a C-curve, very stressful on spine. Improve by changing worksurface heights and reaches.
59 Even worse, an inverted “V”
60 Or use a tilter like this.Or there may be more ways. By the way, not necessarily always feasible. Point: think about potential problems and what could be done.
61
62
63 Dirsekleri içte omuzları gevşek tutNeutral posture for arms: elbows at sides, shoulders relaxed. Seems obvious, but we don’t always do it.
64 Workstation example. At left, product is too high: Hunching up shoulders, Winging out elbows. Right-hand illustration, the product is lowered: shoulders and elbows drop to relaxed position.
65 Bilekleri nötral tut Several ways to think about wrist posture:One is keep hands in same plane as forearm. Wrist rests help do this when typing or using mouse.
66 Ideally, the wrists/forearms should be angled slightly in and forward.Like hands on a steering wheel at 10 and 2 o’clock position.
67 Example: tools: Pliers at left bends wrist. Pliers with angled grip keeps wrist in neutral posture.
68 Situations change depending upon the task.Here are two differently designed tools. Each is correct for the application. Key is wrist posture. Look at the wrist to determine the right tool.
69 Nötral duruşlar Boyun düz Omuzlar gevşek Dirsekler yandaMore to cover, but to emphasize these key points. Use slide as bullet points. Principles relevant for any task: Home or work, Not just computer work. Bilekler nötral Sırtta S eğrisi
70 İlke 2 Aşırı zorlanmayı önleExcessive force on joints creates potential for fatigue and injury. Principle 2: identify instances; think of improvements.
71 Example: pulling heavy cart:Improvements: Floor is in good repair, Wheels sufficiently large, Good grips on the cart, Power tugger.
72
73 Example: Use hoist for heavy objects. Vacuum hoist in the slide.
74 Example: Handholds on boxes or totes. Handholds reduce exertion to carry same amount of weight.
75 Final example: Don’t use your hand as a fixture. By holding item with one hand, then work on it with the other, you work against yourself. Don’t do work the hard way. Easier to put item in a fixture. Sometimes then possible to use both hands on tool to cuts force even more.
76 Unutma: Ne yaptığını düşün. Aşırı zorlanmayı önlemenin yollarını düşün. Binlerce yol vardır. Read slide.
77 Her şeyi kolay ulaşılabilecek şekilde yerleştirİlke 3 Her şeyi kolay ulaşılabilecek şekilde yerleştir Read slide.
78 Süpürme alanı Good mental concept -- Reach Envelope.Frequently-used items in reach envelope of arm. Continuously-used items (keyboard, tools) in reach envelope of forearms.
79 Example: Move things closer; rearrange layouts. Not a hard concept to grasp. What’s hard is being aware. We do things because of habit.
80 Example: If work surface is too big, causing long reach across, then: One option -- get a smaller surface. Another option -- make a cutout
81 Example: Reaching into boxes. Tilt the box. Point: Try to be aware of when you make long reaches. Think of improvements. Thousands of examples.
82 Uygun yükseklikte çalışİlke 4 Uygun yükseklikte çalış Working at right height makes jobs easier.
83 İşlerin çoğu Dirsek yüksekliğinde (oturur ya da ayakta)Height elbow drawing İşlerin çoğu Dirsek yüksekliğinde (oturur ya da ayakta) Good rule of thumb: Most work best done at about elbow height, whether sitting or standing. Example: computer keyboard. Many other types of work.
84 If work height is too high:Cut down legs of bench or table. Stand on a platform. If too low: Extend the legs Use a work platform (a riser).
85 Aşırı hareketleri azaltİlke 5 Aşırı hareketleri azalt Next think about the number of motions you make: fingers wrists arms back.
86 Simplest example: Use power tools whenever possible.
87 Önce Sonra Change layouts of equipment to eliminate motions.Example: Box moved closer and tilted. Sliding is better than picking up each time. Önce Sonra
88 Eliminate uneven surfaces and lips that create wasted motion.More examples possible, but you get the idea.
89 Yorgunluğu ve statik yükü en aza indirİlke 6 Yorgunluğu ve statik yükü en aza indir Holding same position for a time is static load. Creates fatigue and discomfort. Interferes with ability to work.
90 Writer’s cramp is good exampleYou don’t need to grip hard, just hold pencil for long time and it hurts. Use larger, friction grip helps.
91 Another example: holding parts and tools continually.Using a fixture eliminates the need to hold onto the part. (We saw previously for another purpose.)
92 Another example: Holding arms overhead. Neck and shoulder muscles hurt.Add extenders to tools. Or change orientation of work area if possible.
93 Standing for long time creates a static load on legs.A footrest allows repositioning your legs.
94 Basınç noktalarını en aza indirİlke 7 Basınç noktalarını en aza indir Another general issue: pressure points. Sometimes called “contact stress.”
95 Example: Squeezing hard on a tool, like pliers.
96 Add cushioned grip. Contour the handles to fit the hand.
97 Example: Leaning forearms against hard edge.Round out the edge and pad it.
98 We’ve all sat on hard chairs so understand about pressure points.A particularly vulnerable spot is behind knees, when your legs dangle. Also between top of thigh and the bottom of a table or center drawer.
99 Standing on hard surface, like concrete, creates pressure point on your feet.Heels and feet can hurt. Legs tire. Use anti-fatigue mats. Or special insoles in your shoes. So look for pressure points and possible improvements.
100 Sıyırma yüksekliği bırakİlke 8 Sıyırma yüksekliği bırak Clearance is easy concept to grasp.
101 Need sufficient room for:head torso arms knees and feet. Creates Bumping hazards. Contorted postures. Long reaches (especially if lack of knee space and toe space).
102 Being able to see is a version of this principle.Build equipment and design tasks so that nothing blocks your view.
103 Hareket, egzersiz, gerinmeİlke 9 Hareket, egzersiz, gerinme To be healthy you need to move, exercise, and stretch.
104 Different exercises can be helpful.For physically demanding jobs, stretch and warm up before strenuous activity. For sedentary job, take quick “energy breaks” periodically.
105 If you sit for long periods, shift postures:Adjust seat up and down during day. Move, stretch, and change positions often. No one best posture correct for eight hours
106 If possible, alternate between sitting and standing.Workstation at standing height, and use tall stool. In special cases, use workstations that raise and lower.
107 Rahat bir çevre sağla İlke 10Catch-all that means different things depending upon type operation.
108 Aydınlatma ve parlama Around computers, lighting is a big issue.Computer screen is highly reflective of inappropriate lighting.
109 Many tasks affected by poor lighting:Glare. Working in own shadow. Insufficient light. Task lighting helps.
110 Ergonomik gözlüğümüzü TakmakBasic idea: Put on your ergonomics glasses: See things in new perspective. Make improvements based on these principles. Ergonomics does not need to be hard.
111 Geliştirmek Based on ergonomics principles, you may have ideas.You may know your job better than anyone else. Purpose of this program — have a framework for using ideas. Not all ideas can be implemented, at least immediately. quick fixes long term. Some improvements require a willingness to change habits.
112 Ergonomiyi günlük yaşamının bir parçası yapMore than a one shot process. Make ergonomics part of everyday worklife.
113 HAREKET POTANSİYELLERİNDEN FAYDALANINIZYazıcılara Fakslara kendiniz gidiniz. Kısa görüşmeleri ayakta yapınız.
114 OMURGANIN “S” BİÇİMİNİ KORUGerek ayakta yapılan çalışmalarda, gerekse de oturarak yapılan çalışmalarda omurganın nötral pozisyonu olan “S” şeklini korumak önemlidir. 114
115 Basit Eksersizler Bilgisayar kullanıcılarını uzun bir zaman sonra bekleyen tehlikelerden bazıları: Disk Kayması, - Bel Fıtığı, Boyun Fıtığı, Omuz ve Boyun Tutulması, - Bilek,Diz ve Dirsek Kireçlenmesi. Sizi bekleyen ve eğer önemsenilmezse mutlaka başınıza gelecek olan bu tehlikelerden korunmak için aşağıdaki hareketleri mutlaka yapınız.
116 Sırt ve Omuz Eksersizleri. Ayağa kalkınız ve sağ elinizle sol omuzunuzu sol elinizle sağ omzunuzu kavrayınız.Başınızı kolunuzun aksi yönünde çevirebildiğiniz kadar hareket ettiriniz. Sırt ve Omuz Eksersizleri
117 Baş ve Boyun EksersizleriBoynunuzu beşer kez sağa sola öne ve arkaya doğru hareket ettiriniz Başlangıçta kendinizi zorlamayınız. Gün geçtikçe ve boyun kaslarınız güçlendikçe zaten hareket süresi artacaktır.
118 Bilgisayar ve Sandalye EksersizleriAşağıdaki hareketleri her iki saatta bir kez mutlaka yapınız.Kendinizi daha iyi hissedeceksiniz.
119 Bilgisayar ve Sandalye Eksersizleri
120 Bilgisayar ve Sandalye Eksersizleri
121 Ergonomik işyeri düzeni için bazı öneriler:Her iş yerinde sağ ve sol el kullanımı için araç gereç olmalıdır, Ayakta çalışılan her çalışma alanına sandalye verilmelidir. Periyodik dinlenme ve vücut şeklinin değiştirilmesi uzun süre ayakta durma problemlerini azaltır. Gölge ve yansımaları azaltın ve işyerini iyi aydınlatın.
122 Bir çalışma ortamını iyileştirmeyi düşündüğünüz zaman şu kural unutmayın:ortam rahat hissediliyorsa büyük ihtimal rahattır. Ortam konforsuz olarak hissediliyorsa hata çalışanlarda değildir. Mutlaka bir şeyler kötü dizayn edilmiştir.
123
124 05:21
125 Sağlık-Güvenlik Görevlilerinin Sorumlulukları:Ergonomi programının uygulanmasında işyerlerinde en fazla görev sağlık ve güvenlikle ilgili çalışanlara düşmektedir. Ülkemizde bu görevlerin işyerindeki yansıması İşyeri Hekimi ve İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı'dır. İşyerinde ergonomik problemlerin varlığını ve ne ölçüde bulunduğunu anlamak üzere sorumlular şu soruları kendilerine sormalıdırlar: Yapılan işler, kullanılan aletler ve çalışma ortamı işçilere ve operatörlere ne kadar uygundur? Çalışanlar özel işlerini yaparken ne kadar güç kullanmakta ve ne kadar zaman harcamaktadırlar, Ne kadar tekrarlanan vücut hareketi vardır. Yanıtı istenen soruları bulabilmek için özellikle işyeri risk analizlerine, kontrol listelerine, çalışanlarla birlikte çalışmaya gerek vardır.
126 DİKKAT EDELİM LÜTFEN Onarım veya ampul değişimi esnasında lamba veya matkap altında hiç kimse bulunmamalıdır. Elektrik kabloları yerde dağınık olarak değil, yürüyüşe engel olmayacak şekilde toplanmış ve üzeri kapatılmış olmalıdır. Zemin döşeme ve kaplamaları sağlam, kuru ve mümkün olduğu kadar düz ve kaymaz bir şekilde olmalı, tehlikeli eğimler, çukurlar ve engeller bulunmamalıdır. Tek olarak duran dosya dolapları devrilmelerine engel olacak şekilde monte edilmelidir. Birden fazla dolap mevcutsa bu dolaplar uygun bir şekilde birbirlerine monte edilmelidir. Dosya dolaplarının üzerlerine ağır malzeme konulmamalıdır.
127 DİKKAT EDELİM LÜTFEN Dolaplar kullanılmaya başlanmadan önce kontrol edilmeli, eli kesebilecek ve elbiseleri yırtabilecek kenar ve köşeler varsa kullanılmadan önce düzeltilmelidir. Yüksekteki malzemeler uzanarak alınmaya çalışılmamalıdır. Tekerlekli sandalye ve masaların üzerine asla çıkılmamalıdır. Uçları sivri kurşun ve renkli kalemlerle, kapakları açık dolma kalemler, uçları yukarı bakacak şekilde göğüs ve arka ceplerde taşınmalıdır. Uçları sivri ofis makasları her zaman emniyetli bir pozisyonda ve yerde bulundurulmalıdır. Bu makasların uçlarından yere düşmeleri halinde ayağa batabileceği akıldan çıkarılmamalıdır.
128 DİKKAT EDELİM LÜTFEN Çarpma ve takılma tehlikesi sebebiyle masa çekmeceleri açık bırakılmamalıdır. Cam kırıkları çöp kutuları içine atılmamalı, şayet cam eşya kırılırsa yerdeki kırıklar toplanarak kalın bir kağıda sarılmalı, bu kağıt paket üzerine "DİKKAT CAM KIRIĞI" ibaresi yazıldıktan sonra iş günü sonunda çöp kutuları yanına yere bırakılmalıdır. Tuvaletler ve lavabolarda gerekli havalandırma, temizlik ve aydınlatma sağlanmalı, koku çıkması engellenmelidir. Mesai saatleri sonunda bilgisayar mutlaka kapatılmalı ve elektrik kablosu prizden çıkartılmalıdır. Acil çıkışların, alarm butonlarının ve yangın tüplerinin yerleri öğrenilmeli, gerekli talimatlara harfiyen uyulmalıdır.
129 İlgili mevzuat 4857 sayılı İş Kanunu’nun 78. maddesine göre aşağıdaki mevzuat yayımlanmıştır: 1-Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik 2-İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği 3-Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği 4-Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (89/656/EEC) 05:21
130 SONUÇ Ergonomik koşulların iyileştirilmesi işyerinde kazaların azalmasına, kayıp işgünlerinin azalmasına, fiziksel ve ruhsal hastalıkların yok edilmesine neden olur. Ancak burada unutulmaması gerekli konu ergonominin bir bilim olduğu ve bilimsel yöntemler kullandığıdır.
131 KAZASIZ GÜNLER DİLEGİYLE…05:21