1 BAĞIMLILIK YAPICI MADDELER, PATOFIZYOLOJİSİ VE ADLİ TIBBİ YÖNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Erdo ğ an POLATER CÜTF ADL İ TIP AD PATOLOJ İ AD SUNUMU

2 SUNUMUN AKIŞI  BA Ğ IMLILIK YAPICI MADDELER (BYM)-DARKNET  BA Ğ IMLILIK YAPICI MADDELER SINIFLANDIRILMASI  BA Ğ IMLILIK YAPICI MADDELER İ N PATOLOJ İ S İ  BA Ğ IMLILIK YAPICI AJANLARIN KULLANIM SIKLI Ğ I  BYM ADL İ TIBB İ YÖNDEN DE Ğ ERLEND İ R İ LMES İ  ALKOL  KANNAB İ NO İ DLER  KAT İ NONLAR  AMFETAM İ N  KAHVE ARASI  KOKA İ N  ERO İ N  OP İ O İ DLER  UÇUCU SOLVENTLER  YASAL DÜZENLEMELER SUNUMLARIN H İ ÇB İ R YER İ NDE BAŞKA B İ R SUNUMDAN ÖRNEK ALINMAMIŞTIR.

3 Türkiye’de yasaklayıcı rejimden tıbbi müdahale rejimine do ğ ru bir kayma, Ulusal Uyuşturucu Strateji Belgesinin (2006-2012) de madde ba ğ ımlılı ğ ını bir hastalık ve önemli bir halk sa ğ lı ğ ı sorunu olarak görmesi sonrası kullanım artmaktadır.(SUÇ?) UYUTUCU-UYUŞTURUCU MADDE KULLANIMI NEDEN ARTIY0R? BA Ğ IMLI SAYISI NEDEN FAZLA?

4 Küresel uyuşturucu kullanımı gençleşiyor.

5 ***Türkiye’de genel nüfusta bugüne kadar yapılan en kapsamlı madde kullanım yaygınlı ğ ı araştırması, TUB İ M tarafından 2011 yılında yapılmıştır ***Türkiye’de 15-64 yaş grubu nüfusta herhangi bir yasa dışı ba ğ ımlılık yapıcı maddenin en az bir kere denenme oranı %2,7’dir. Bu oran erkeklerde %3,1, kadınlarda ise %2,2’dir. **Genç yetişkinlerde herhangi bir maddenin yaşam boyu kullanım oranı %3,0 iken, genel nüfusta bu oranın %2,7 oldu ğ u görülmektedir. ***Türkiye’de yaşam boyu esrar kullanma yaygınlı ğ ı %0,7 olarak bulunmuştur. Bu oran erkeklerde %1,1, kadınlarda %0,2’dir. ***Liseli ö ğ rencilerde herhangi bir yasa dışı ba ğ ımlılık yapıcı maddenin en az bir kere denenme oranı %1,5 olarak bulunmuştur.Bu oran erkeklerde%2.3, kızlarda%0.7olarak hesaplanmıştır. ***Türkiye’de genel nüfusta bugüne kadar yapılan en kapsamlı madde kullanım yaygınlı ğ ı araştırması, TUB İ M tarafından 2011 yılında yapılmıştır ***Türkiye’de 15-64 yaş grubu nüfusta herhangi bir yasa dışı ba ğ ımlılık yapıcı maddenin en az bir kere denenme oranı %2,7’dir. Bu oran erkeklerde %3,1, kadınlarda ise %2,2’dir. **Genç yetişkinlerde herhangi bir maddenin yaşam boyu kullanım oranı %3,0 iken, genel nüfusta bu oranın %2,7 oldu ğ u görülmektedir. ***Türkiye’de yaşam boyu esrar kullanma yaygınlı ğ ı %0,7 olarak bulunmuştur. Bu oran erkeklerde %1,1, kadınlarda %0,2’dir. ***Liseli ö ğ rencilerde herhangi bir yasa dışı ba ğ ımlılık yapıcı maddenin en az bir kere denenme oranı %1,5 olarak bulunmuştur.Bu oran erkeklerde%2.3, kızlarda%0.7olarak hesaplanmıştır.

6 UYUŞTURUCU SATIŞI B İ R İ LER İ N İ N YAŞAM-GEÇ İ M KAYNA Ğ ı..

7 E-T İ CARET E-KAÇAKÇILIK E-SRAR E-RO İ N

8 İ nternetin karanlık yüzü Türkiye de “darknet” kapatılmalı diyenler %33 Alkol dışı ba ğ ımlılık yapıcı maddelerin “darknet” üzerinden kullanımı yüksek.

9 1)SEDAT İ F-H İ PNOT İ KLER: ALKOL TÜREVLER İ BARB İ TÜRATLAR BENZOD İ AZEP İ NLER TÜTÜN TÜREVLER İ 1)SEDAT İ F-H İ PNOT İ KLER: ALKOL TÜREVLER İ BARB İ TÜRATLAR BENZOD İ AZEP İ NLER TÜTÜN TÜREVLER İ 2)MSS SEMPAT İ K S İ TEM UYARICILARI: KOKA İ N AMFETAM İ N KAFE İ N KHAT 2)MSS SEMPAT İ K S İ TEM UYARICILARI: KOKA İ N AMFETAM İ N KAFE İ N KHAT 3)OP İ AD TÜREVLER İ MORF İ N ERO İ N 3)OP İ AD TÜREVLER İ MORF İ N ERO İ N 5)HALUS İ NOJENLER LSD MESKAL İ N FENS İ KL İ D İ N PS İ LOS İ B İ N 6)UÇUCU SOLVENTLER -AEROSOL SPREYLER TOLUEN AM İ L N İ TRATLAR T İ NER BENZ İ N 6)UÇUCU SOLVENTLER -AEROSOL SPREYLER TOLUEN AM İ L N İ TRATLAR T İ NER BENZ İ N BA Ğ IMLILIK YAPAN MADDELER İ N SINIFLANDIRILMASI

10 Psikoaktif maddelerin potansiyel ba ğ ımlılık ve aktif/letal doz düzeyi Heroin’in psikoaktif ba ğ ımlılık riski yüksek ve letal dozu düşük

11

12 ÇOCUKLARIN ALKOL KULLANIM YAŞI AZALIYOR.

13 ET İ L ALKOL-ETANOL  En yaygın kullanılan sıvı ba ğ lılık yapıcı ajandır   Literatürde sessiz epidemi TK(alkol-yabancı madde kullanımına ba ğ lı) en sık nedenidir.   Yapılan çalışma da ölümlü trafik kazası sonrası sonrası sürücülerin %54.4 ‘ünde kanda etilalkol(+) saptanmıştır. ( İ D İ Z 2011, ATK)   Yasal kullanım sınırı birçok ülke ve ülkemiz için 0.5mg/dl-promildir.   Avrupa birli ğ i destekli bir çalışma da trafik kazası sonrası ciddi yaralanmaların %18’inde kan alkol düzeyi %0.5mg/dl’dir. (Simonsen 2013) 

14 A Ğ IZ ÖSEFAGUS M İ DE Proks. DUODENUM REKTAL EM İ L İ M+ MSS GLUTAMAT-GABA KC-AKC İĞ ER PROLAKT İ N ÖSTROJEN TESTESTERON PROLAKT İ N ÖSTROJEN TESTESTERON PANKREAS ETANOL  ASETALDEH İ T  ASET İ K AS İ T BELLEK BOZ. UYKU BOZ. PS İ KOZ BELLEK BOZ. UYKU BOZ. PS İ KOZ WERN İ CKE ENSEF. KORSAKOFF SEND. POL İ NÖT İ RLER WERN İ CKE ENSEF. KORSAKOFF SEND. POL İ NÖT İ RLER HEPATOSTEATOZ S İ ROZ KC NEKROZU HEPAT İ T HEPATOSTEATOZ S İ ROZ KC NEKROZU HEPAT İ T KBY B1-B12-FOL İ K AS İ T EKS. KRON İ K PANKREAT İ T KBY B1-B12-FOL İ K AS İ T EKS. KRON İ K PANKREAT İ T FETAL ALKOL SENDROMU Mikrosefali, mikrooftalmi, yarıkdamak-dudak,mikrognati

15 ET İ L ALKOL PATOF İ ZYOLOJ İ S İ  MSS’de glutamat düzeyini baskılayıp GABA-glisin’in inhibitör etkisini gösterir.  Emilimi: ince ba ğ ırsak prok.> mide> a ğ ız-ösefagus (sıvı- iyonize de ğ il-moleküller küçük)=rektal uyg. emilim+  Alındıktan 30-60 dk sonra kan düzeyi maksimumdur(Midenin dolu olması geciktirir-gastrektomi hızlandırır)  Atılımı-met.  AC, Teri İ drardan %2-10 de ğ işmeden  Kalanı KC’den(KC’de asetaldehit met.)  KC’de sitozolik ve mikrozomal-ER olmak üzere iki şekilde met. edilir.(Rekürren alımlarda mikrozomda alkol okside edici sistem yeters.  siroz)

16 Patolojik açıdan alkol kullanımının güvenli aralı ğ ı ise son çalışmalarda erkekler için 160 gr/hafta kadınlar için 120 gr/hafta olarak belirlenmiştir (2). Amerika’da 25-64 yaş arası ölüm nedenleri arasında siroz dördüncü sırada yer alırken etyolojide büyük bir ço ğ unlu ğ u alkol oluşturmaktadır( Paula H, Asrani SK, Boetticher NC, et al. Alcoholic liver disease-related mortality in the United States: 1980-2003. Am J Gastroenterol 2010;105:1782-7

17 ETANOL  ASETALDEH İ T  ASET İ K AS İ T  İ çkilerde; bira  %2-6 Damıtılmış ispirto:%40-50  şarap  %10-20……….  İ çkiler dışında;  -a ğ ız yıkama solüsyonları-Gargaralar (%75)  -kolonya(%40-80)  Bazı ilaçlarda(%0.4-65)  Alkol, glukozun maya tarafından CO2 ve etanole dönüştürülmesi sonucu oluştu ğ u için glukoz ihtiva eden bütün maddelerde belli oranlarda bulunur.  Metabolizmasında cinsiyetler arası farklılık +  Mide duvarında bulunan gastrik alkol dehidrogenaz(GADH) enzimi erkeklerde daha fazla oldu ğ undan yıkımı daha hızlı-  Plazma proteinlerine ba ğ lanmaz ve ya ğ dokusunda toplanmaz-  Bayanlarda da ğ ılım hacmi(0.6l/kg) iken erkeklerde 0.7l/kg  Aynı miktar alkolde kadının kan alkol miktarı daha yüksek+(Plasenta geçiş+) ADH NAD+ M İ TOKONDR İ Asıl toksik ajan

18 ETANOL ETK İ LER İ  Solunum dep.-yetm.  Pulmoner ödem-  Periferik vaz.  Ortostatik hipo.  AF-AV blok  Anjina pek.-HT  KKY-Sol ven. disf.- KMP SOLUNUM S İ ST. KARD İ YOVASÜLER NÖROLOJ İ K  Konfüzyon-ataksi  Emosyonel labilite  Vertigo-duyu-denge boz.  Wernicke ensef.  Korsakof psikozu  Kronik serebellar s.  Yoksunluk-delirium OKÜLER  Diplopi-nistagmus  Ambliyopi  Fetal alkol send.  Optik disk sol. ENDOKR İ N  Hipogilisemi  Hipergilisemi  Lipid met. Boz.  Adrenal hiperkort.  Prolaktin-öst+ testes- G İ S ETK İ LER İ  Bulantı-kusma  Gis kanaması  Diyare- İ BS-GÖR  Siroz-pankreatit  Kc nekrozu-kolesistit SSS’de doza ba ğ ımlı olarak davranış labilitesine yol açar.

19 ET İ L ALKOL KAN DÜZEYLER İ  50mg/dl: İ nhib. azalması-sessiz inkoord.-yasal sınır  100mg/dl: Reak.zamanında yavaşl -öfori-duygudurum dalgalanmaları  inh. ortadan kalkması  150-200mg/dl:Ataksi-konuş.boz.-sendeleme-kaslarda koor. boz.-hafızada boz.-BLACKOUT  300mg/dl: Dış uyaranlara yanıtta azalma-emezis- motor koord. boz.  >400mg/dl:Şiddetli int.-hipotermi-hipoglisemi-kasılma nöb.- bilinç kaybı- solunum dep.- ölüm  Alkolün letal dozu 400-500mg/dl( JOHNSON 2008)

20 ALKOLLE KULLANILDI Ğ INDA D İ SÜLF İ RAM REAK. SEBEP OLAN İ LAÇLAR (ADH enz. inh)  FENASET İ N  FEN İ LBUTAZ ON  Sefaperazon  Sefotetan  Kloramfenikol  Griseofulvin  İ soniazid  Metronidazol  Nitrofurantoin  Sulfametoksazol ANALJEZ İ K Kardiyovas. ilaçlar ANT İ B İ YOT İ KLER  İ sosorbit dinitrat  Nitrogliserin Antidiyabetik ilaçlar  Klorpropamid  Glubirid  Tolazamid  Tolbutamid Disülfizam, kronik alkol ba ğ ımlılı ğ ında kullanılan alkol dehidrogenaz enzim inhibitörüdür. Düşük doz alkolle dahi alındı ğ ında uyarı semp.+

21 Alkolle etkileşime giren ilaçlar  Asetilsalisilik asit  gastrik boş. hızlandırır  Parasetamol  alkol toksik ürünleri artırır(hepatotok.)  Eritromisin  gastrik boş. hızlandırır.  Fenitoin  Kan düzeyini düşürür.  Antihistaminikler  SSS deprese edici etkilerinin artırır.  Varfarin  Metabolizmasını inh. ederek antikoagülan etkisini artırır.  Antidiyabetikler  Hipoglisemi yapıcı etk. artırır.  NSA İ D-steroidler  G İ S kanaması riskini artırır. ÖZELL İ KLE KARAC İĞ ERDE METABOL İ ZE OLAN İ LAÇLARIN ETK İ S İ N İ BOZAR.

22 Adli tıbbi açıdan alkol ve analizi  Yasal alkol limiti Türkiye’de 0.5 promil olarak belirlenmiştir. Kamuda çalışan ve ticari araç kullananlarda alkol düzeyi 0 olmak zorundadır.  Trafikte alkol kullanımına ba ğ lı kaza riskinin kan alkol düzeyinin 20mg/dl oldu ğ unda başladı ğ ı, kan alkol düzeyi 50mg/dl oldu ğ undan trafikte ölümlü-ciddi yaralanmalara neden olma riskinin 0 (sıfır) olan birine göre 4- 10 kat daha fazla oldu ğ u saptanmıştır.(Thomas 2000, James 2006)  WHO-2009 Trafik Güvenli ğ i Raporuna göre yasal alkol sınırının 20mg/dl düşürülmesi ölüm ve ciddi yaralanmaları %50 azaltaca ğ ı yönünde görüş bildirmiştir. KAN ALKOL DÜZEY İ 20 mg/dl OLAN ÜLKELER ESTONYA NORVEÇ KAN ALKOL DÜZEY İ 30 mg/dl OLAN ÜLKELER POLONYA KAN ALKOL DÜZEY İ 80 mg/dl OLAN ÜLKELER KANADA ABD MALTA LUKSEMBURG KAN ALKOL DÜZEY İ 50 mg/dl OLAN ÜLKELER ALMANYA AVUSTURYA BELÇ İ KA TÜRK İ YE DAN İ MARKA … VAN DER L İ NDEN 2013

23 Adli tıbbi açıdan alkol ve analizi  Canlılarda alkol intok. trafik suçları ve kriminal suçlar açısından önemli  Postmortem alkol ise kişinin antemortem alkolllü olup olmadı ğ ı açısından önemli.  Ölümden sonra mo’lar tarafından glukoz fermentasyonu başladı ğ ı için postmortem alkolün ölüm öncesi mi yoksa sonrası mı oluştu ğ u tayini zor bir süreci gerektirir. Ölüm sırasında vücut büt. korunup korunmadı ğ ı, kanın alınmasına kadar geçen süre, cesedin bekleme sırasındaki ortam ısısı vs… gibi durumlara ba ğ lı etanol düzeyi tespiti de ğ işkenlik gösterir.  Etil alkol en sık kan ve idrarda bakılır.( vitröz humor, solunum havası, tükrük+) etil sülfat etil glukuronid  Etil alkol saptanmazsa tespit edilme süreleri daha uzun olan etil sülfat ve etil glukuronid met. bakılır. EtG alkol alımından 13-20 saat, yo ğ un alkol alımından 3.5 gün sonra idrarda saptanabilir.(Stephanson 2002) *Elimizasyon hızı 0.15mg/dl/saat*

24 ADL İ TIBB İ DE Ğ ERLEND İ RME  Yargıtay kararlarına göre >1 promil kan alkol düzeyi saptanan sürücülerde emniyetli araç kullanma yetene ğ i ortadan kalktı ğ ının kabul edildi ğ i gözlemlenmektedir.bu konu da sınırın 200mg/dl olmasının öneren görüşlere de rastlanmaktadır.  Almanya Yüksek Yargı kararlarına göre 1.1 p üzeri her de ğ erde araç kullanma yetene ğ inin kesin kaybedildi ğ i belirlenmiştir.  Adli Tıp Kurumu 5. İ htisas kurulu raporlarında;  -0-30mg/dl alkol düzeyleinin altındaki sürücüler için güvenli sürüş yet. bozulmadı ğ ı,  -31-100mg/dl alkol düzeyinin sadece alkol düzeyinden hareketle güvenli sürüş yet. bozulup bozulmadı ğ ının tespit edilemeyece ğ i,  -101mg/dl üzerinde güveli sürüş yetene ğ inin bozuldu ğ unun kabulünün gerekti ğ i bildirilmektedir. TCK 179. md göre 1 promil üstü trafik güvenli ğ ini tehdit+

25 KANNAB İ NO İ DLER ESRAR VE TÜREVLER İ

26 ESRAR(H İ NT KENEV İ R İ ) ENDOKANNAB İ NO İ DLER ( vücuttaki endojen ligandlar+) F İ TOKANNAB İ NO İ DLER SENTET İ K KANNAB İ NO İ DLER Dünya genelinde en yaygın üretilen ve tüketilen yasadışı madde+ Tepe uç kısmı, bitki tohum reçinesi hariç olgun sapları, saplarından üretilen lifler, ya ğ ve ya ğ çıkarılan kısmlardan sonra geriye kalan artıklarda kannabioidler- Esrarın farmakolojik etkilerinden sorumlu ve en fazla psikoaktif etkiye sahip kannabinoid 9-THC (Tetrahidrokannabinol)’dür. Esarın pirolizi ile 2000’den fazla kimyasal bileşik ortaya çıkar.

27 KANNAB İ S KULLANIM ŞEK İ LLER İ Joint (Sigara ka ğ ıdı) Blunts (Puro yaprakları) Demleme(Çay) Bhang (Şekerleme) Ganja (Yüksek THC’li tütün) Charas(Reçine) Marijuana(Kurutulmuş yapraklar) Hashish (Kubar-kuru esrar) EN SIK İ NHALASYON+ Geleneksel tıpta++++ WHO 2004-KARCH 2008 CB-1 Esrarın inhale ya da G İ S alımı CB-2 MSS-PSS PER İ FER İ K DOKULAR ASET İ LKOL İ N+ NORADRENAL İ + SEROT İ N İ N+ DOPAM İ N+ GABA+ GLUTAMAT+ A ğ rı Anksiyet Craving(aşerme ) ANANDAM İ D + Alımından 3-8 dk sonra plazmada pik yapar. AC

28 Kannabinoid reseptörlerinin beynin zevk, bellek, düşünce, konsantrasyon, duyu ve zaman, algı ve koordineli hareket gibi işlevlerinden sorumlu bölgelerinde daha yo ğ un+ Etkilerini immünohistokimyasal olarak gösterir. ETKİLERİETKİLERİ ETKİLERİETKİLERİ İ çildi ğ inde bellek ve ö ğ renme zayıflar, düşünme ve problem çözme yavaşlar, koordinasyon kaybı yaşatır. STRES İ AZALTTI Ğ I İ Ç İ N TERC İ H ED İ L İ R.

29 Kannabinoidlerin etkileri Beyin; Akut etkisi davranış-belek boz. Kronik olarak dikkat eks., bellek boz.,algısal boz., ö ğ renme-bec. boz. Beyin; Akut etkisi davranış-belek boz. Kronik olarak dikkat eks., bellek boz.,algısal boz., ö ğ renme-bec. boz. Kardiyak ; Kalp atımı artışı Kardiyak output artışı Kan basıncı artışı Venöz HbCO artışı Anginal semptomlar Kardiyak ; Kalp atımı artışı Kardiyak output artışı Kan basıncı artışı Venöz HbCO artışı Anginal semptomlar Psikiyatrik -Esrar Psikozu-Ş İ ZOFREN İ Panik atak-Ans.boz. -Sosyal çekilme -Şiddet e ğ ilimi -Kişilik bozuklukları -Ba ğ ımlılık ***Depresyon ve duygu durumu düzeltti ğ ine dair çok sayıda yayınlar+*** - Psikiyatrik -Esrar Psikozu-Ş İ ZOFREN İ Panik atak-Ans.boz. -Sosyal çekilme -Şiddet e ğ ilimi -Kişilik bozuklukları -Ba ğ ımlılık ***Depresyon ve duygu durumu düzeltti ğ ine dair çok sayıda yayınlar+*** - Olumlu etkileri: *Depresyon ted. *Kemoterapi de iştah artırıcı *A İ DS’te istah artırıcı ve analjezik+ *Uyku boz. Ted.+ *Migen-nevraljide etkili+ *Epilepside antikonv.+ *RA-Fibromyalji kronik a ğ rıda etkili+ *Glokomda G İ B azalttı ğ ı için + Olumlu etkileri: *Depresyon ted. *Kemoterapi de iştah artırıcı *A İ DS’te istah artırıcı ve analjezik+ *Uyku boz. Ted.+ *Migen-nevraljide etkili+ *Epilepside antikonv.+ *RA-Fibromyalji kronik a ğ rıda etkili+ *Glokomda G İ B azalttı ğ ı için + ABD’de esrarın etkin ana maddesi Δ 9-THC türevi olan iki sentetik ilaç tıbbi kullanımdadır: Dronabinol (Merinol®) ve nabilone (Cesamet®).

30  TCK 188-191. mad. Ve 2313 sayılı Uyuş. Mad. Murakabesi Hak. Kanunla Esrar üret.-tük. yasak. ***Amerika da FDA göre esrar yasak olsa da bazı eyaletlerde özel yasalarla serbest. Kanser, glokom, AIDS, Hepatit C, epilepsi, aşırı bulantı, kaşeksi, kronik a ğ rı, kas spazmları ve Alzheimer ajitasyonu tanılarında Bakım merkezlerinden kart alarak kullanım Serbest.-Kolorado 100 bin başvuru-***  TCK 188-191. mad. Ve 2313 sayılı Uyuş. Mad. Murakabesi Hak. Kanunla Esrar üret.-tük. yasak. ***Amerika da FDA göre esrar yasak olsa da bazı eyaletlerde özel yasalarla serbest. Kanser, glokom, AIDS, Hepatit C, epilepsi, aşırı bulantı, kaşeksi, kronik a ğ rı, kas spazmları ve Alzheimer ajitasyonu tanılarında Bakım merkezlerinden kart alarak kullanım Serbest.-Kolorado 100 bin başvuru-***

31 Farmakotoksikokineti ğ i  Lipofilik özellikte+  Plazma proteinlerine %95-99 ba ğ lanır+  Yüksek perfüzyon, düşük ya ğ da da ğ ılım+  İ lk içimden 3-8 dk sonra plazmada pik yapar.  Psikotropik etkileri 15-30 dk max. ulaşırken 2-4 saatte yavaş yavaş azalır.  Oral yolla alındı ğ ında emilimi daha yavaş+  İ nhalasyon ve İ V kullanımda plazma kons. paralel+  Eliminasyon metabolizması çok karışıktır. (Biotransformasyon=>*KC*-AC-beyin-barsaklar)  72 saate  %30’u idrarla-%40’ı dışkı ile ( enterohepatik sirkulasyon)  yavaş elim. ve uzun yarı ömrü+  Esrar dumanına pasif olarak maruz kalmak bile idrarda tespit edilebilir düzeyde THC met. kons. sebep olabilir.(Karch 2008)

32 -**Kannabis kullanım süresi,sıklı ğ ı,miktarı ve kişiye ait öz. göre eliminasyon süresi de ğ işir. **Kan-plazma-idrar-dışkı dışında tükrük, ter ve saçta da met. saptanabilir. **Rekürren kullanıcılarda 9THC’nin tamamen elimine edilmesi 5-6 hafta+ **Kronik kullanıcılarda ya ğ dokusunda depolanıp tekrar yayılması nedeniyle idrarlarında 80 güne kadar 9-THC met.+ * İ mmünoessay yöntemlerle düzeyi saptanır. -Dronabinol-ibubrıfen-naproxen- pantoprazol-riboflavin kullanımında yanlış pozitiflik++++ ANAL İ Z İ VE SAPTANMA SÜRELER İ

33 -23 yaşında erkek hasta/Olay yeri esrar+ -Makromorfolojik bulgu yok- OTOPS İ ’de bulgu yok -Histopatolojik incelemede; kardiak hipertrofi ve kalp damarlarında trombüs+ -AC’lerde proteinden zengin ödem+, intestinal fibrozis+ - İ HK olarak kalp kasında C5b-9 ab + -Kanda ve beyin dokusuna THC+ -Ölüm sebebi altta yatan dilate KMP+Akut cannabis int.=Kardiak aritmi -23 yaşında erkek hasta/Olay yeri esrar+ -Makromorfolojik bulgu yok- OTOPS İ ’de bulgu yok -Histopatolojik incelemede; kardiak hipertrofi ve kalp damarlarında trombüs+ -AC’lerde proteinden zengin ödem+, intestinal fibrozis+ - İ HK olarak kalp kasında C5b-9 ab + -Kanda ve beyin dokusuna THC+ -Ölüm sebebi altta yatan dilate KMP+Akut cannabis int.=Kardiak aritmi Multinüklei dev hüc+ Kolestrol granülom+ B İ R VAKA ÖRNE Ğİ

34 SENTET İ K KANNAB İ NO İ DLER

35 KÜRESEL DARK P İ YASADA GENÇLER İ N BEY İ NLER İ YIKAN EN ACIMASIZ SENTET İ K ÜRÜN BONZA İ SENTET İ K KUDUZ

36  1964 sonrası esrarın farm.-toks. etkilerini araştırmak için üretilip 2004 sonrasında piyasaya sunulmuştur.(Sokak kimyagerleri-PF İ ZER)—JOHN W. HUFFMAN +(JWH 018-JWH 073)  Yasal kafa yapıcı mad.(legal highs), tasarım mucizeleri(designerdrugs), bitkisel kafa yapıcılar(herbalhighs),bitmeyen hikaye(neverendingstory)— İNTERNET İSİMLERİ  Saf halde, katı ya da ya ğ olarak bulunmaktadır.  Bir solventle çözüldükten sonra bitkisel karışıma püskürtülür. Solvent buharlaştıktan ve bitkisel karışım tekrar kuruduktan sonra 3gr paket halinde satılırlar. ( K2-SP İ CE-BONZA İ -SMOKE-HERBAL M İ KS.)  İ çinde linoleikasit, palmitikasit, oleamid,timol, asetilvanilin, benzoat, alfa tokoferol, B2 adr. agonist ++++  Do ğ al esrardan farkları CB1 res. ters agonist-nöral tam agonist şeklinde ba ğ lanabilir. Bu nedenle etkileri daha şiddetli++  İ drarda saptamak daha güç (immünoessay-kütle spektrometrisi+)  Ölüm riski çok daha fazla

37 2016 34 yaşında erkek hasta Etanol abuse öyküsü+ Cebinde APOLLO adlı herbal kar. Otopsi de makromorfolojik – Ölüm sebebi belirsiz- Toks. amaçlı kan+ idrar- 34 yaşında erkek hasta Etanol abuse öyküsü+ Cebinde APOLLO adlı herbal kar. Otopsi de makromorfolojik – Ölüm sebebi belirsiz- Toks. amaçlı kan+ idrar- *EL İ SA’da klasik kannabinoid-opiat-oksidon- oksimorfin- **GC-F İ C(gaz kromotografisi)-LC/ToF(sıvı kitle kromotografisi) substance-drug met. ***LC/MS/MS(4 kutuplu sıvı kitle spektrometrisi)sentetikcannabinoid+(0.3ng/m) JWH-122-d9+=5F-AMB *EL İ SA’da klasik kannabinoid-opiat-oksidon- oksimorfin- **GC-F İ C(gaz kromotografisi)-LC/ToF(sıvı kitle kromotografisi) substance-drug met. ***LC/MS/MS(4 kutuplu sıvı kitle spektrometrisi)sentetikcannabinoid+(0.3ng/m) JWH-122-d9+=5F-AMB -5F-AMB etki mek.- -Son saptanan 10 sentetik kannabinoidten biri+ *5F-AP İ CANA, AB-CHM İ NACA, AB- FUB İ NACA,AM-2201, EAM-2201,JWH- 122, MAM-2201, STS135, THJ-2201, 5F-AMB++++*** -5F-AMB etki mek.- -Son saptanan 10 sentetik kannabinoidten biri+ *5F-AP İ CANA, AB-CHM İ NACA, AB- FUB İ NACA,AM-2201, EAM-2201,JWH- 122, MAM-2201, STS135, THJ-2201, 5F-AMB++++*** ÖLÜM SEBEB İ SENTET İ K KANNAB İ NO İ D TOK. BA Ğ LI AN İ AÇIKLANAMAYAN ÖLÜM 1 1 2 2 3 3 4 4

38 KHAT-KAT İ NON VE SENTET İ K KAT İ NONLAR  “Catha edulis” bitkisinin kök ve taze yaprakları+(BAL İ NT)  Etiyopya, Somali, Yemen ve Arap yarım adasında çi ğ neme ile+  Erkeklerde daha yaygın+  Yaklaşık 75-100 yıl canlılı ğ ını sürdürür.  Yaprakları çi ğ nenerek suyu yutulur, kalanı atılır. KULLANIMI: İ NG İ LTERE VE HOLLANDA DA SERBEST AMER İ KA-KANADA VE D İĞ ER AVRUPA ÜLKELER İ NDE KONTROLE TAB İ MADDELERDEN

39 SSS-PSS Presinaptik katekolamin artışı+ PS İ KOST İ MÜLAN: ENERJ İ ARTIŞI L İ B İ DO ARTIŞI UYARILAB İ L İ RL İ K ARTIŞI ÖFOR İ ZAN KEND İ NE GÜVEN ARTIŞI PS İ KOST İ MÜLAN: ENERJ İ ARTIŞI L İ B İ DO ARTIŞI UYARILAB İ L İ RL İ K ARTIŞI ÖFOR İ ZAN KEND İ NE GÜVEN ARTIŞI Presinaptik dopamin,nöradrenalin artışı+ Monoaminoksidaz inh.+ Presinaptik dopamin,nöradrenalin artışı+ Monoaminoksidaz inh.+ Etkilerini taze yapraklarda bulunan ana aktif maddeler olan katinon, katin ve nörefedrin üzerinden gösterir. Ana aktif madde olan katinon, do ğ al olarak oluşan B-keton amfetamin analo ğ udur. Bukkal mukoza- mide+ KARD İ YOVASKÜLER ETK İ LER İ : MI riski+++ Koroner vazokons.+++ Premature ateroskleroz AKS ba ğ lı mortalite artışı+ İ skemik stroke+ KB-KMP riski+++ SSS ETK İ LER İ : Öfori+ logore++ İ ştahı azaltır+anoreksi+ Emosyonel ins.+ anksiyete+ Konsantr. Kaybı+ uykusuzluk+ Ciddi psikoz+ depresyon+ Şiddete e ğ ilim+ G İ S ETK İ LER İ Ösefagogastrit++ Duodenal ülser+ Oral malignite++ Gastrik boşalma- Nekrotik hepatit+ Hepatotoksisite+

40 SENTET İ K KAT İ NONLAR  ***Banyo tuzları++ *** Kötüye kullanım sık+  Amfetamin ve kokain benzeri etkileri+++  Kötüye kullanımda KV bulgular, insomni, ajitasyon, anksiyete, halüsinasyon,nöbetler, şiddetli paranoya+++(Gershman 2012)  Banyo tuzu-sent. katinon kullanalarda şiddete e ğ ilim+  Metkatinon, efedrinden sentezlenen katinon metil derivesi Gücü metamfetamin ile karşılaştıralabilir düzeyde+  Piyasa da EFEDRON, CAT, JEFF  Rusya ve Amerikada sık SENTET İ K KAT İ NON ALIMINA BA Ğ LI L İ TERATÜR ÖLÜMLER İ SIK+++ UZUN SÜREL İ ALIMDA BA Ğ LIMLILIK+TOLERANS+ PS İ K. YOKSUNLUK+ SENTET İ K KAT İ NON ALIMINA BA Ğ LI L İ TERATÜR ÖLÜMLER İ SIK+++ UZUN SÜREL İ ALIMDA BA Ğ LIMLILIK+TOLERANS+ PS İ K. YOKSUNLUK+

41 katinona Öforizan etkisi katinona ba ğ lıdır. Katinon yaklaşık 90-120 dk sonra kanda pik düzeyine ulaşır. 450. dk’ya kadar kanda saptanabilir. Çok az kısmı de ğ işmeden idrarla atılır.%22- 52 metabolitleri 24 saat içinde idrarda saptanır.> 24 saat kanda saptanamaz. Eliminasyon yarı ömrü 260 dk’dır. ***Katin ve nörefedrin son çi ğ nemeden 80 s sonrasına dek idrarda Gaz kromotografisi(GS), kütle spektrometrisi(MS) ile saptanabilir. ***Ancak başka ilaçlarda katin ve nörefedrin deriveleri oluşturabilece ğ inden khat maruziyetini de ğ erlendirmek için katinon düzeyi ölçümü spesifiktir.*** ***Katin ve nörefedrin son çi ğ nemeden 80 s sonrasına dek idrarda Gaz kromotografisi(GS), kütle spektrometrisi(MS) ile saptanabilir. ***Ancak başka ilaçlarda katin ve nörefedrin deriveleri oluşturabilece ğ inden khat maruziyetini de ğ erlendirmek için katinon düzeyi ölçümü spesifiktir.***

42

43 ALKOL-S İ GARA KULLANIMI AZALIRKEN ESRAR KULLANIMI AVRUPA DA ARTARKEN AMER İ KA N İ SPETEN AZALMIŞ.

44 Ülkeler bazında esrar kullanımı

45 AB+2 (TR+NORVEÇ)

46 Yıllara göre esrar yakalanma da ğ ılımı ispanya

47 AMFETAM İ N VE TÜREVLER İ MSS-SEMPAT İ K SS UYARICILARI AMFETAM İ N VE TÜREVLER İ MSS-SEMPAT İ K SS UYARICILARI

48 **AMFETAM İ N VE BENZER İ TÜREVLER İ ** DekstroamfetaminDekstroamfetamin MDMA (3,4-metilendioksimetamfeta.)MDMA Metamfetamin H İ DROAMFETAM İ N ECSTASY CAPTAGON Nöradrenalin Dopamin Katekolaminler salınımını artırır. Reuptake inh. ederler. Serotonin Alfa-beta res. *PSS LOKUS SEELEUS STR İ ATUM MEZOL İ MB İ K YOLAK *PSS LOKUS SEELEUS STR İ ATUM MEZOL İ MB İ K YOLAK Speed-Kristal Cam-Buz Tebeşir

49 EKSTAZ İ SOKAK İ S İ MLER İ : “Çılgın Max, Mitsubishi, 007, Pıt, Roket” ÜLKEM İ ZDE EKSTAZ İ SOKAK İ S İ MLER İ : “Çılgın Max, Mitsubishi, 007, Pıt, Roket” ÜLKEM İ ZDE EKSTAZ İ SOKAK İ S İ MLER İ : “Armani, At, Baklava, Butterfly, Cherry, Coca Cola, Coro, Elmas, Kiraz, Ferrari, Fish, Mercedes, Mitsubishi, Pokemon, Zoro, Yüzde 5, Yin Yang, Rolex” AVRUPA-ABD EKSTAZ İ SOKAK İ S İ MLER İ : “Armani, At, Baklava, Butterfly, Cherry, Coca Cola, Coro, Elmas, Kiraz, Ferrari, Fish, Mercedes, Mitsubishi, Pokemon, Zoro, Yüzde 5, Yin Yang, Rolex” AVRUPA-ABD "HEARTOPENER” KALP AÇICI MEŞHUR ADI CAPTAGON (Fenetylline) Kristal-crack-ice Türkiye’de yok

50 ***SAVAŞ YARATAN K İ MYASAL KAFALARIN S İ LAHI ***KÜRESEL POPÜLER MADDE ***SAVAŞ YARATAN K İ MYASAL KAFALARIN S İ LAHI ***KÜRESEL POPÜLER MADDE

51 2. Dünya Savaşı ve Vietnam savaşında 200 milyon doz amfetamin’in askeri personele daha iyi savaşması için da ğ ıtılmış ancak amfetamin ba ğ ımlısı askerler savaş sonrası büyük problem olmuştur. CHURCH İ LL H İ TLER BA Ğ IMLILIK+ İ LK OLARAK 1927 YILINDA SENTEZLEN İ P TERAPOT İ K OLARAK KULLANILDI. 1932 YILINDA TEZGAHÜSTÜ NAZAL İ NHALER OLARAK KULLANILDI. **1950 YILINDA DÜNYADA AMFETAM İ N EP İ DEM İ S İ + **1959 YILINDA FDA YASAKLADI **1950 YILINDA DÜNYADA AMFETAM İ N EP İ DEM İ S İ + **1959 YILINDA FDA YASAKLADI

52 35 milyon hap tank çikolatası Naziler, Aryan savaşçılarının di ğ er insanlar gibi dinlenir vaziyette gözükmesinden korkup Fransa işgali sırasında cepheye 35 milyon adet hap sevk etmişlerdi. Sonucunda Pervitin, özellikle tankçılar arasında alışılmış hale geldi. İ lac ın adı ise Almanca tank çikolatası anlamına gelen Panzerschokolade ile özdeşleşti. K İ MYASAL KAFALARIN SAVAŞLARI

53 AMFETAM İ NLER İ N ETK İ LER İ KARD İ YOVASKÜLER ETK İ LER İ :  H İ PERTANS İ YON  TAŞ İ KARD İ /AR İ TM İ  MYOKARD İ SKEM İ S İ  AORT D İ SEKS İ YONU SSS ETK İ LER İ :  H İ PERTERM İ -AJ İ TASYON  NÖBET-H İ PERREFLEKS İ  STEROT İ P İ K HAREKETLER  ÖFOR İ  ÖFOR İ -BRUKS İ ZM- İ ŞTAHSIZLIK  PARANO İ D PS İ KOZ  AMFETAM İ N PS İ KOZU  KRON İ K ETK İ LER İ :  KARD İ YOMYOPAT İ  VASKÜL İ T  PULMONER HT  AORT-M İ TRAL YETM.  KOREOTETO İ D HAREKETLER İ  MYOGLOB İ NÜR İ  C İ NSEL DÜRTÜ ARTIŞI  F İ Z İ KSEL-MENTAL YORGUNLUK H İ SS İ N İ AZALTMASI AMFETAM İ N DAHA ZEK İ DE Ğİ L DAHA MEŞGUL YAPAR.

54 AMFETAM İ N KL İ N İ K KULLANIMI  Dikkat eks. ve hiperak. boz.  Narkolepsi  Anoreksi (Kısa süreli iştah baskılanması)  Obezite (Sibutramin)  Hipertansiyon  Anoreksi  Titreme  Şizofreni alevlenmesi  Ba ğ ımlılık riski+  Serebral kanama riski+ KL İ N İ KTE KULLANIMI İ STENMEYEN ETK İ LER İ  Oral-burundan çekme  İ V kullanımı+  Crack-kokain benzeri sigara şeklinde içimi+

55 BAŞKALARINA EN FAZLA ZARAR VEREN K İ MYASALLARDAN B İ R İ …

56 Amfetamin analiz yöntemleri  Primer tarama testi immunoassayler (spesifik ant.)-SPES İ F İ TES İ DÜŞÜK  Çapraz reak. riski yüksek( Amf-metamf. Moleküler yapısı benzer)  POZ İ T İ F tarama testlerinin konfirmasyonunda en çok tercih edilen yöntem GAZ KROMOTOGRAF İ S İ KÜTLE SPEKTROMETR İ S İ (GS-MS)  Yanlış pozitiflik oranı tezgah altı ve reçeteli bazı ilaçlar nedeniyle yüksek. ****Efedrin, Klorokin, Klorpromazin, Fenfluramin, Labetolol, Mefentermin, Meksiletin, Perazin, Psödoefedrin, Kinakrin, Ranitidin, Tolmetin, Tiramin, V İ CKS İ NH.,FENOF İ BRAT ++++++++++++****

57 İ LAÇ Doz(mg)/ veriliş yolu AnabolitCut off de ğ eri ng/ml İ drarda tespit edilme süresi( SAAT) Mak. Tespit süresi(gün) Amfetamin 10/PO Metamfetamin 2.587+-519 Metamfetamin10/POMetamfetamin 2.587+-516 MDMA ( ekstazi) 100/POMDMA2048- VERSTRATE 2004

58 Yıllara göre trendi artan ve sık yakalanan kimyasal pazar ürünlerinden biri*** Türkiye de kullanımı çok yaygın+++ Yıllara göre trendi artan ve sık yakalanan kimyasal pazar ürünlerinden biri*** Türkiye de kullanımı çok yaygın+++ TR’de Yakalanma sayısı düşük,yakalanma miktarı yüksek KULLANIM SIKLI Ğ I

59

60 Metamfetamin daha sık tercih ediliyor+++

61 MDMA’da dünya deviyiz.

62 Amfetamin’e ba ğ lı suçlar ilk sıralarda Amfetamin MDMA ESRAR

63 AMFETAM İ N SATIŞI KULLANIMINDAN FAZLA(PAZAR ÜLKES İ ) E Ğİ T İ M SEV İ YES İ YÜKSEK

64 KOKA İ N ERO İ N B İ R SONRAK İ K İ MYASALLAr: KOKA İ N- OP İ O İ DLER B İ R SONRAK İ K İ MYASALLAr: KOKA İ N- OP İ O İ DLER

65 BENZOYLEMET İ L-ECGON İ N KOKA İ N

66 ***Bolivya, Kolombiya ve Peru anavatanı ***Toz –Serbest- CRACK formu EN SIK İ SPANYA ***Bolivya, Kolombiya ve Peru anavatanı ***Toz –Serbest- CRACK formu EN SIK İ SPANYA Yurtdışı isimleri Coke,snow,girl, lady Yurtdışı isimleri Coke,snow,girl, lady

67 Serotonin, Nöradrenalin, Dopamin nöronal geri alım(uptake) baskılanması-sinaptik aralıkta deşarjı+++ Psikomimetik etkileri;  Öfori  Artmış duygudurum  Enerji-özgüven artışı  Uyanıklık artışı  Enerji taşkınlı ğ ı  Sosyal muhakeme kaybı  Yüksek riskli cinsel gir  Şiddet e ğ ilimi++++ Kardiyovas. etkileri;  Sistolik-diyastolk KB+  Sol vent. Basıncı+  Koroner perf—  Kalp atım hacmi—  Kardiyovas. Komp.++ Kardiyovas. etkileri;  Sistolik-diyastolk KB+  Sol vent. Basıncı+  Koroner perf—  Kalp atım hacmi—  Kardiyovas. Komp.++ En önemli etki; SSS’de dopaminin geri alım inh. baskılanması  Sekonder etkileri;  Midriyazis  Vazokons.sekonder hipotermi  Tromb. Fonk.artış  Tromboksan üretimi+  Isı algısı- ve terleme azalması  Sekonder etkileri;  Midriyazis  Vazokons.sekonder hipotermi  Tromb. Fonk.artış  Tromboksan üretimi+  Isı algısı- ve terleme azalması  Toksisite;  Kas krampları  Tremor-vertigo  Paranoya-psikot,k bılg.  Konvülsiyon  MI-Myokard isk.  VF-AS İ STOL İ  Kronik aritmiler  Kardiyak hipertr.  Dilate KMP  Toksisite;  Kas krampları  Tremor-vertigo  Paranoya-psikot,k bılg.  Konvülsiyon  MI-Myokard isk.  VF-AS İ STOL İ  Kronik aritmiler  Kardiyak hipertr.  Dilate KMP ETK İ MEKAN İ ZMASI

68

69  Toksisite;  Kas krampları  Tremor-vertigo  Paranoya-psikot,k bılg.  Konvülsiyon  Deliryum  İ leri derece susama hissi  Koma  Toksisite;  Kas krampları  Tremor-vertigo  Paranoya-psikot,k bılg.  Konvülsiyon  Deliryum  İ leri derece susama hissi  Koma  Kronik kullanımı:  MI-Myokard isk.  VF-AS İ STOL İ  Kronik aritmiler  Kardiyak hipertr.  Dilate KMP  Hemorajik-tromboembolik stroke  Kardiyovas. çökme  Rabdomiyoliz  Deliryum  Crack kullanım; astım,kronik alveolar hasar,AC ödemi  Kronik kullanımı:  MI-Myokard isk.  VF-AS İ STOL İ  Kronik aritmiler  Kardiyak hipertr.  Dilate KMP  Hemorajik-tromboembolik stroke  Kardiyovas. çökme  Rabdomiyoliz  Deliryum  Crack kullanım; astım,kronik alveolar hasar,AC ödemi  BA Ğ LIMLILIK  Güçlü psişik ba ğ.  Kompülsif tipte madde arama davranışı  Crack kullanımda ba ğ ımlılık riski++  Erken kullanımda risk+  Kızlarda ba ğ ım.riski+  Fiziksel ba ğ. Potansiyeli-  Yoksunluk belirtileri daha düşük-  BA Ğ LIMLILIK  Güçlü psişik ba ğ.  Kompülsif tipte madde arama davranışı  Crack kullanımda ba ğ ımlılık riski++  Erken kullanımda risk+  Kızlarda ba ğ ım.riski+  Fiziksel ba ğ. Potansiyeli-  Yoksunluk belirtileri daha düşük-

70 KOKA İ N FARMAKOK İ NET İ K  **Oral biyoyararlanım  %33 ****Yakılarak duman halinde alınması biyoyararlanım  %60-80 ***Toz halinde nazal inh.  %25-60  Hidrofilik-lipofilik öz  Hızlı da ğ ılım  İ V kullanımında da ğ ılım; Dalak  böbrek  serebral korteks  pankreas  omental ya ğ dokusu  karaci ğ er  ventrikül myokardı  iskelet kası  plazma  Eliminasyon yarı ömrü 60 dk (Kronik içicilerde+++)  Plazmada esterazlar ve KC’de mikrozomal enzimler ile metabolize edilir.  %75-90’ı idrarla atılır. (%1-5’i de ğ işmeden idrarla atılır.)  Kokain nihai yarı ömrü 1 saat iken idrar elim. yarı ömrü 5 saat, ecgonin metabiliti yarı ömrü ise 8 saattir.  Metabolit varlı ğ ı taramasında benzoylecgonin en sık bakılır. HPLC, GS-MS(GAZ SPEKTOMETR İ S İ -KÜTLE SPEKTROMETR İ S İ ) DAHA SPES İ F İ K.

71 MYOKARD ANEVR İ ZMASI TK İ NFEKT İ F ENDOKARD İ T MYOKARD İ AL F İ BROZ İ S SMA ATEROMU- TROMBOZ+ İ V FOKAL F İ BROZ İ S PER İ VASKÜLER F İ BROZ İ S PATOLOJ İ

72 CRACK KOKA İ N KULLANIMINA BA Ğ LI PULMONER PATOLOJ İ LER PATOLOJ İ

73 CRACK LUNG W İ TH USE COCA İ N ASTMA W İ TH USE CRACK COCA İ N PULMONER EUDEMA W İ TH USE CRACK COCA İ N

74 KOKA İ N BA Ğ IMLI ÖLÜMLERDE ÇO Ğ UNLUKLA SEKONDER MADDE KULLANIMINA BA Ğ LI ÖLÜMLER GÖRÜLÜR.

75 İ SPANYA KOKA İ N SATIŞINDA DEV. TÜRK İ YEDE KULLANIM DÜŞÜK. KOKA İ N YAKALANMA VE KULLANIM SIKLI Ğ I

76 OP İ O İ DLER

77 ALTIN ÜÇGEN-H İ LAL AFGAN İ STAN İ RAN PAK İ STAN ALTIN ÜÇGEN-H İ LAL AFGAN İ STAN İ RAN PAK İ STAN OP İ O İ DLER (AFYON VE TÜREVLER İ ) **Bitki kapsülünden çıkan opium-afyon sakızından elde edilir. %10 morfin, kodein,tebain,papaverin,noskapin+ Narkotik analj+öforizan+fiziksel ba ğ.+ OP İ O İ DLER (AFYON VE TÜREVLER İ ) **Bitki kapsülünden çıkan opium-afyon sakızından elde edilir. %10 morfin, kodein,tebain,papaverin,noskapin+ Narkotik analj+öforizan+fiziksel ba ğ.+ Güçlü agonistler; Morfin Heroine Meperidin Fentanil ve türevleri ZAYIF AGON İ STLER: Kodein Tramadol ZAYIF AGON İ STLER: Kodein Tramadol Mü reseptörleriOP-3) *Analjezi *Öfori-solunum depresyonu- *Sedasyon BA Ğ IMLILIK Kappa reseptörleri(OP 2): Periferde-SSS+ Analjeziye katkı sa ğ lar Ba ğ ımlılıkta etkisi az Kappa reseptörleri(OP 2): Periferde-SSS+ Analjeziye katkı sa ğ lar Ba ğ ımlılıkta etkisi az Kalsiyum kanalları üzerinden etki+

78 NARKOT İ K ANALJEZ İ KLER ENDOJEN OP İ O İ D ( ENDORF İ N, ENKEFAL İ N, D İ NORF İ N++++

79 OP İ O İ DLER İ N KULLANIMI  Kanser a ğ rıları  NSA İ D önlenemeyen akut- kronik a ğ rılar  Obstetrik epidural analjezi  Preanestezik medikasyon  Akut sol ven. yetm.  Nöropatik a ğ rılar  Myokard inf.  Şiddetli öksürük-diyare  Oral  İ M- İ V  SK  Transdermal  İ ntratekal/epidural Kırmızı reçeteye tabi ilaçlar Madde ba ğ ımlılarında istismar ilaçları

80 OP İ O İ DLER  En güçlü-en ucuz narkotik analjezik  Oral- İ M- İ V-SK  Etki süresi 12 s  Hızlı tolerans+  Morfinin metill. türevi  10-15mg antitusif, >20mg analjezik  NSA İ D birlikte kullanım+  Kanser dışı kronik a ğ rı MorfinKodein Eroin  Morfinin diasetil türevi  Morfinden 3 kat etkin-güçlü  Suda ve lipitte abs+  Ba ğ ımlılık potans.  İ ngiltere-kanada dışında analjezik olarak kullanımı yasak  En sık buruna çekilme(enfiye)  Koreks-kaydırma++  İ lk kullanımda dahi ba ğ ımlılık+  Çok hızlı tolerans+  Eroinin miktarını artırmak için seyreltici kullanımı++++ Eyç(H), Beyaz, Toz,Peynir *Oksikodon *Meperidin **Fentanil-alfentanil **Metadon **Tramadol *Oksikodon *Meperidin **Fentanil-alfentanil **Metadon **Tramadol

81 ERO İ N TRANSFER İ NDE DÜNYA DEV İ Y İ Z. HERO İ N

82

83 METADON: Mü reseptör agonistidir. Düşük maliyeti, etkin oluşu nedeniyle en sık tercih Morfine göre sedasyon, öfori, solunum dep. riski düşük Tolerans ve fiziksel ba ğ ımlılık yavaş gelişir. Eroin ve opioid ba ğ ımlılarında detoksifikasyon ve idame ted. kullanılır. Avrupa ve ABD’de ba ğ ımlılık ted. ilk tecih Türkiye de narkotik madde oldu ğ u için yasak+METADON: Mü reseptör agonistidir. Düşük maliyeti, etkin oluşu nedeniyle en sık tercih Morfine göre sedasyon, öfori, solunum dep. riski düşük Tolerans ve fiziksel ba ğ ımlılık yavaş gelişir. Eroin ve opioid ba ğ ımlılarında detoksifikasyon ve idame ted. kullanılır. Avrupa ve ABD’de ba ğ ımlılık ted. ilk tecih Türkiye de narkotik madde oldu ğ u için yasak+ Parsiyel agonist

84 Türkiye’de literatür çalışma çok az. Opioidlerin kullanımına ba ğ lı ölümler her geçen yıl artıyor. Türkiye’de literatür çalışma çok az. Opioidlerin kullanımına ba ğ lı ölümler her geçen yıl artıyor.

85 Ankara AMATEM’de 2004-2009 yılları arasında yapılan çalışmada; eroin kullanımı tedavisi için başvuranların sayısı 2004 yılında tüm hastaların %8.7 iken bu oran 2009 yılında %38’lere çıktı ğ ı, yatarak tedavi gören 18 yaş altı gençlerin 2004 yılında %2’si eroin kullanırken 2009 da bu rakam %47 oldu ğ u saptanmıştır.D İ LBAZ,2012)

86

87 IV drug- uyuşturucu kullanımı ile CYBH riski yüksek

88 Mantar köpü ğ ü (Opioid overdoz) Mantar köpü ğ ü (Opioid overdoz) Pinpoint pupilla Opioid overdose Craving(şiddetli arzu) engelledi ğ i için sık

89 Opioid ba ğ ımlılarında tarama ve de ğ erlendirme  Opioid yanlış kullanımı ve ba ğ ımlılı ğ ın belirlenmesinde en çok tercih edilen de ğ erlendirme skalası OP İ O İ D R İ SK TOOL(ORT)’dur.(COWS- SOWS-DAST-10-NWS..)  Madde analizi için en sık kimyasal metod gaz-likid kromografisi-kütle spektrometrisi(GC/MS  LC/MS)  En çok tercih edilen örnek idrarda bakılması  Kan ve tükrük tercih edilmez. Uzun dönem etkileri için saç örne ğ i(esrar,kokain,opiod,amfetamin,ekstazi)  Eroin yarı ömrü 15-30 dk oldu ğ u için kanda saptanmaz.(6-MAM veya 6-AM)  6-MAM eroine spesifik idrar göstergesidir.tespit süresi ilk 24 saattir.

90

91 HALUS İ NOJEN LER PS İ LOS İ B İ N AMAN İ TA MUSKAR İ NA MANTARI PS İ LOS İ B İ N AMAN İ TA MUSKAR İ NA MANTARI LSD L İ SERJ İ K AS İ T D İ ET İ LAM İ DLSD LSD LSD

92 LSD(L İ SERJ İ K AS İ T)  Çavdar mahmuzu denen mantardan üretilir.  Yarı sentetik halusinojendir. Do ğ al olarak bulunmaz.  En güçlü ve en sık kullanılan halusinojendir.  Sokaklarda sıvı, gaz ve kurutma ka ğ ıtlarına emdirilmiş olarak satılmaktadır.  Tek seferde 20-80ug gibi çok düşük miktarda kullanılması nedeniyle sıvı formları taşıyıcılar kolaylıkla bulunur.  LSD serotonin res. (5HT2A) yüksek afinitesi mevcut. (Parsiyel agonist)  Minimum etkin dozu 25ug’dır.  G İ S’den hızlı ve tamamen emilir.  En yüksek miktar beyinde limbik sistem  görme alanında+++ N İ SAN 2008 küp şekeri ve mektup pullarına emdirilen LSD’lerin satışı N İ SAN 2008 küp şekeri ve mektup pullarına emdirilen LSD’lerin satışı Sokak isimleri: Küp, 25,zen, nef, nahin, şeker, topalı,cennet mavisi Sokak isimleri: Küp, 25,zen, nef, nahin, şeker, topalı,cennet mavisi

93 LSD(L İ SERJ İ K AS İ T)  Beyinde plazmadan yaklaşık 3 kat yüksek kons. tespit edilir.  Klinik etkileri 40-60 dk’da başlar.2-4 saatte pik yapar. 6-8s başlangıç düzeyine iner.(Psilobine göre uzun etkili)  Metabolitleri plazmada 6-12 saat, idrarda 2-4 gün tespit edilir. ( İ MMUNOASSAY-EL İ SA+HPLC+GC/MS+)  LSD, klinik yönden 3 toksikasyon tablosuna neden olur; Panik reak.(BADTR İ P)  FLASHBACK  PS İ KOZ  Şizofrenide atakları tetikler.  Akut zehirlenme tablosu 8-12 saatte yatışır.  Yüksek dozlarda koma, solunum durması, HT, taşikardi, koagülopati yapar.

94 PS İ LOS İ B İ N-Salvinorin-A  Psilocybe (Food of Gods=Tanrının yiyece ğ i) denen halüsinejen etkili mantardan üretilir.  Street mushroom-Magic mushroom adlı mantar  Etkileri LSD ile benzer. Kaçakcılı ğ ı daha sık. (Mantar oldu ğ u için)  Oral alındı ğ ında etkisi 30-60 dk başlayıp 4-6 saat sürmektedir.  Kan-idrar düzeyleri GC-MS, HPLC ile saptanır.(120dk) SALV İ NOR İ N-A; baklagiller ailesinden bir bitkidir. Meksika civarında sık kullanılan halusinojendir. MAG İ C M İ NT(S İ H İ RL İ NANE) adıyla bilinir. LSD gibi serot. res. üzerinden etki gösterir. İ lk nitrojen olmayan opioid antagonistidir.

95 Uçucu solventler Volatil maddeler Uçucu solventler Volatil maddeler GAZOL İ N NAPTHA KEROSEN TURPENT İ N TOLUEN BENZEN MET İ LEN KLOR İ D KARBON TETRAKLOR İ D TR İ KLOROET İ LEN TETRAKLOROET İ LEN

96 Uçucu solventler  Öforik ve halüsinojen etkisi nedeniyle dünyada ergen- gençlerde alkol ve sigaradan sonra kötüye kullanılan önemli maddelerden biridir.  Türkiye’de ortaö ğ renimde uçucu madde kullanım oranı %5.1’dir. Ülkemizde yaşam boyu en az bir kez uçucu solvent kullanımı oranı %8.6 (Ögel 2004)  5 yaş altı çocuklarda görülen tek ajan maruziyetine ba ğ lı ölümlerin %6.38 sorumludurlar.(Bronstein 2011)  Uçucu madde ba ğ ımlılı ğ ı en sık 14-15 yaşlarda görülür. Erişkinlikle beraber kullanımı azalır.

97 Uçucu solventler  Ya ğ da çözünürlükleri yüksek (SSS geçer)  Toksik potansiyelleri vizkozite,volatilite, kimy. katlı maddelerinin varlı ğ ı, doz, konsantrasyon, maruziyet yoluna göre de ğ işir.  Solunum yolu ile alındı ğ ında hızla AC emilir ve etki gösterir.  Etkileri 5 dk içinde başlar. %1 konsantrasyonundaki bir solventin yaklaşık 15-20 kez solunması saatler süren intoks. yaratabilir.  A ğ ız- burun ya da plastik-ka ğ ıt torba-bezlere emdirilip solunarak kullanılır.

98

99 ETK İ LER İ : Alınma yolu, dozu, süresi ETK İ LER İ : Alınma yolu, dozu, süresi PSS KVS SOLUNUM METABOL İ K -RENAL SSS GABA GL İ S İ N NMDA 5-HT3 AKUT ETK İ LER İ Koord. Boz Ataksi Konuşma boz. SSS depresyonu Letarji-konfüzyon İ şitsel-görsel halüs. Asfiksi-bo ğ ulma SSS inh Kardiyak aritmi Ani kardiyak ölüm AKUT ETK İ LER İ Koord. Boz Ataksi Konuşma boz. SSS depresyonu Letarji-konfüzyon İ şitsel-görsel halüs. Asfiksi-bo ğ ulma SSS inh Kardiyak aritmi Ani kardiyak ölüm KRON İ K ETK İ LER İ Nörotoksisite Nöropsikiyatrik prob. Hepatotoksisite Metabolik boz. Psikomotor gerilik İ şitme-görme boz. Kişilik de ğ işiklikleri Parkinson benzeri tablo

100  Nörolojik-nöropsikiyatik komplikasyonları nedeniyle Beyin BT- MR bakılmalıdır.  Kan-idrarda GC-MS ile bakılabilir.  Özellikle KC-BEY İ N’de düzey tayini için doku örnekleri alınır.  Kronik içicilerde idrar analizinde metabolit (Fenol-hippurik asit) bakılabilir. Uçucu solvent kullanımında analiz UÇUCU SOLVENTLER İ N KULLANIMI Ş İ DDETL İ F İ Z İ KSEL- PS İ Ş İ K BA Ğ IMLILIK YAPAR. Ş İ DDETL İ TOLERANS YARATIR. TEDAV İ S İ ZORLU…

101 YASAL DÜZENLEMELER

102 ***5237 sayılı TCK 188: uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ( ruhsatsız satış 1 PROM İ L **TCK 58-4 fıkra: Yeni suçun işlenmesi-tekerrürü halinde hükmün kesinleşmesi (uyuşturucu madde imal ve ticaret suçları tekerrüre esas olmaz) **TCK 179 Madde: Trafik güveni ğ ini alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle tehlikeye sunma(>2 yıl)  >1 PROM İ L **TCK 58-4 fıkra: Yeni suçun işlenmesi-tekerrürü halinde hükmün kesinleşmesi (uyuşturucu madde imal ve ticaret suçları tekerrüre esas olmaz)

103 **TCK 34 madde: Geçici nedenlerle irade dışı alkol veya uyuşturucu madde etkisinde olma(farik mümeyyizlik --) ceza almaz. **TCK 57 madde: Fiil işledi ğ i sırada akıl hastası olan kişi hakkında koruma ve tedavi amaçlı olark güvenlik tedbirlerine hükmedilir. **2013-28578 sayılı TEDAV İ VE DENET İ ML İ SERBESTL İ K TEDB İ R İ VE YER İ NE GET İ R İ LMES İ 72 madde; Rehberlik çalışmalarının planlanması **TCK 34 madde: Geçici nedenlerle irade dışı alkol veya uyuşturucu madde etkisinde olma(farik mümeyyizlik --) ceza almaz. **TCK 57 madde: Fiil işledi ğ i sırada akıl hastası olan kişi hakkında koruma ve tedavi amaçlı olark güvenlik tedbirlerine hükmedilir. **2013-28578 sayılı TEDAV İ VE DENET İ ML İ SERBESTL İ K TEDB İ R İ VE YER İ NE GET İ R İ LMES İ 72 madde; Rehberlik çalışmalarının planlanması TCK 192 madde: uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak eden kişilerin ihbarı  Etkin pişmanlık Medeni Kanun 475 madde: Kısıtlanmış olan kişinin vesayetinin kaldırılmasını isteyebilmesi için en az bir yıldan beri madde vesayeti altında olması TCK 192 madde: uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak eden kişilerin ihbarı  Etkin pişmanlık Medeni Kanun 475 madde: Kısıtlanmış olan kişinin vesayetinin kaldırılmasını isteyebilmesi için en az bir yıldan beri madde vesayeti altında olması

104 2918 sayılı kanunun 48 maddesi: ALKOL VE UYUŞTURUCU-UYARICI MADDELER İ N ETK İ S İ ALTINDA ARAÇ SÜRME YASA Ğ I -Tespit edilmesi halinde kan,tükrük veya idrar örnekleri alınır. (5271 sayılı CMK 75 md) ->0.5 promil saptanması halinde fiili bir suç islemesi halinde 700-1200 tl para cezası uygulanır. -Hususi otomobiller dışındaki araçlarda promil alt sınırı 0.21 p’dir. >1 promil saptanması halinde TCK 179.md uygulanır. 2918 sayılı kanunun 48 maddesi: ALKOL VE UYUŞTURUCU-UYARICI MADDELER İ N ETK İ S İ ALTINDA ARAÇ SÜRME YASA Ğ I -Tespit edilmesi halinde kan,tükrük veya idrar örnekleri alınır. (5271 sayılı CMK 75 md) ->0.5 promil saptanması halinde fiili bir suç islemesi halinde 700-1200 tl para cezası uygulanır. -Hususi otomobiller dışındaki araçlarda promil alt sınırı 0.21 p’dir. >1 promil saptanması halinde TCK 179.md uygulanır.

105

106 DR. ERDO Ğ AN POLATER PATOLOJ İ SUNUM UYUTUCU-UYUŞTURUCU VE ALKOLSÜZ B İ R DÜNYA TEMENN İ S İ İ LE TEŞEKKÜRLER

107