1 Balloon 090100001 pulsujący podkarzeł typu widmowego B Andrzej Baran AP Kraków UMK Toruń 6 12 2004

2 podkarły typu B obserwacje Balloon 090100001 analiza fourierowska

3 Nomenklatura Powszechna nazwa na pulsujące podkarły typu B: sdBv subdwarf B variable pulsacje typu p (oraz g) EC14026, nazwa zaczęrpnięta od pierwszej odkrytej (EC14026-2647), oficjalna nazwa to: V361 Hya pulsacje typu g Betsy stars – Elizabeth Green

4 Podkarły sdB obiekty o masie ~ promień gwiazdy ~

5 ewolucja nie jest dobrze znana składają się z helowego jądra oraz bardzo cienkiej wodorowej otoczki tworzą Rozszerzoną Gałąź Horyzontalną połowa znanych sdB znajduje się w układzie podwójnym

6 PG1336-018 pulsująca sdB w układzie podwójnym z czerwonym olbrzymem

7 Historia gwiazd sdBv rozpoczęła się wraz z pojawieniem dwóch prac: Charpinet et al., 1996, ApJ, 471L, 103 Kilkenny et al., 1997, MNRAS, 285, 640 Do dzisiaj znamy 32 pulsujące gwiazdy sdB Gwiazdy sdBv

8 Lista gwiazd EC14026

9 poprzez analogię do gwiazd β Cephei oraz SPB poszukiwano również sdBv z długimi okresami: Green et al., 2003, ApJ, 583L, 31 doniosła o odkryciu 20 obiektów pulsujących w modach g w bieżącym roku odkryto mody g w obiektach EC14026: HS0702, Balloon

10 Parametry fizyczne BetsyEC14026 T [kK]25-3029-36 log g5.4-5.85.25-6.10

11 EC14026 + + Betsy + non-pulsating

12 Astrosejsmologia identyfikacja modów pulsacji powiązanie częstotliwości z parametrami fizycznymi jak: temperatura, masa, rozmiar, budowa, skład chemiczny

13 parametrów n,l,m dla odległych gwiazd nie można zmierzyć jeden ze sposobów to wielobarwna fotometria w połączeniu z spektroskopią

14 Kryteria doboru obiektów okresy oscylacji ~ co najmniej kilka minut (>5) amplituda oscylacji ~ co najmniej kilkanaście mmag jasność ~ do 13mag KPD2109, PG0048 – dostępna fotometria wielobarwna PG1716+426, P>45min, A

15 Balloon 09010001

16 Dziennik obserwacyjny obserwacje prowadzono od 17VIII do 25IX 2004 dane zebrano w dwóch obserwatoriach: Suhora – 17VIII – 19IX, filtry UBVR Loiano – 22IX – 25IX, filtr V taki okres czasu daje: 2tyg. sesja WET-u daje: w każdym filtrze, zebrano: ~19 nocy, ~130h czasy ekspozycji: UBVRdead time 14s8s5s 21s 7 pkt/okres

17

18 Filtr U Filtr V Filtr B Filtr R Mt. Suhora Observatory

19

20 Loiano Observatory Filtr V

21

22

23 6/7 IX 2004 Mt. Suhora Observatory

24

25 Transformata Fouriera oraz okno spektralne

26 Analiza FT przeprowadzona z użyciem programów: Zbyszek Kołaczkowski i inni

27 Mody niskiej częstotliwości mody g

28

29 mody g mod o największej amplitudzie tryplet mody kombinacyjne } }

30

31

32 Tryplet

33 c.d.n.