1 BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ NİCEL ARAŞTIRMA YAKLAŞIMI

2 HAZIRLAYANLAR ÜMMÜGÜLSÜM ÇAKIR - 140119039 SENCER TAŞYONAR - 140119050 BÜŞRA BULUT - 140119038 HAKAN YILMAZ - 140119036

3 İÇİNDEKİLER NİCEL ARAŞTIRMA YAKLAŞIMINİCEL ARAŞTIRMALARDA YÖNTEMLERNİCEL VERİ ANALİZİ

4 NİCEL ARAŞTIRMA YAKLAŞIMI Nicel araştırma, doğa bilimlerinin eğitimdeki kuram ve uygulamalar hakkında ileri sürdüklerine dayanıp, kabul görmüş amaç ve çalışma ilkeleri ile ilişkili olarak eğitim araştırmalarının yürütülmesi gerektiğini savunmaktadır. Nicel araştırma yaklaşımının dayanakları pozitif bilimler olarak bilinen doğa bilimlerinde yararlanılan yöntem, teknik ve çalışma ilkeleri ile açıklanabilir. Bilimsel yaklaşımlar bir takım varsayımlara dayanmaktadır.Bu varsayımlar, Frankfort-Nachmias (1996) tarafından belirtilmiştir.

5 Bu Varsayımlar; 1. Doğa Düzenlidir Doğanın davranışları, rastgele değildir. Doğada oluşan herşey bir birine bağlantılı ve bir düzen içerisindedir. Düzen doğanın kendisi ve yapısıdır. 2. Doğayı Bilebiliriz İnsanlar, doğanın davranışlarını inceleyen metot, yöntem ve çalışma işlemlerinin aynı biçimde kullanılmasıyla anlaşılabilir ve açıklanabilir. 3. Bütün Doğa Fenomenalarının (Olgularının) Doğal Nedenleri Bulunmaktadır. Bütün doğal fenomenalar, bilimsel oluşum ve yenilikleri ortaya çıkaracak yeniliklere sahiptir.

6 Bu Varsayımlar; (Devam) 4. Hiç Bir Şey Kendi Kendine Veri Değildir. Bilim adamları, öznel düşünceler, inançlar ve genel bilmeler ile bilimsel veriyi destekleyemez. 5. Bilgi Deneyimin Birikiminden Gelir. Deneysellik, doğayla etkileşimi gerektiren deneyim, algılar ve gözlemleri içermektedir. 6. Bilgi, İhmalkarlığa Üstündür. Geçmişte doğru olarak kabullendiğimiz bilimsel bilgiler bugün değişmekte, bugün doğru kabullendiklerimiz ise gelecekte değişiklik gösterebilir.

7 1. NİCEL ARAŞTIRMA YAKLAŞIMI EVREN ÖRNEKLEM ÖRNEKLEME DEĞİŞKEN KONTROL GRUBU DENEY GRUBU HİPOTEZ SAYILTI NİCEL ARAŞTIRMALARDA TEMEL KAVRAMLAR

8 A.NİCEL ARAŞTIRMALARDA TEMEL KAVRAMLAR a) EVREN Araştırma sonuçlarından elde edilen verilerin genellemek istenilen bütününe denilmektedir. KARASAR (2000), iki tür evrenin varlığından söz etmektedir. Genel ya da Soyut Evren: Tanımlanması kolay fakat ulaşılması güç evren. Çalışma Evreni: Ulaşılması kolaydır. Genel evren ile karşılaştırıldığında somuttur.

9 EVREN & ÖRNEKLEM

10 A.NİCEL ARAŞTIRMALARDA TEMEL KAVRAMLAR b) ÖRNEKLEM Çalışma evreninden, belirli kural ve ölçütlere göre seçilmiş olan ve seçildiği çalışma evrenini temsil ettiği kabul edilen küçük kümedir. c) ÖRNEKLEME Çalışma evreninden, belirli kural ve ölçütlere göre örneklem alma işlemine denir. KARASAR’a (2000) göre iki kural vardır. 1.Yansızlık: Evrendeki her bir parçanın örnekleme alınabilme olasılığıyla ilişkilidir. 2.Küme Örnekleme: Evrendeki bütün elemanların tek tek eşit olarak seçilme şansına sahip olmasına denir.

11

12 Örneklem Örnekleme Aşamaları Grubun oluşturulması Çalışmanın grup üzerinde uygulanması Bulunan sonuçların tersi bir süreçle evrene genellemesi Örneklem Kriterleri Yeterli sayıda olmalı Seçim yansız olmalı Uygun yöntemlerle seçilmeli Örnekleme Hatası Temsil gücünün az olması Evrenin sahip olduğu nitelikler ile örneklemin niteliklerinin uyuşmaması.

13 A.NİCEL ARAŞTIRMALARDA TEMEL KAVRAMLAR Örnekleme Yöntemleri Olasılığa Dayalı Olasılık Dışı (Amaçlı)

14 OLASILIĞA(RASGELE) DAYALI ÖRNEKLEME

15 OLASILIK DIŞI (AMAÇLI) ÖRNEKLEME  1 -Aykırı durum örneklemesi: Bu örneklem tekniği, derin bir incelemeye tabi tutulabilecek sınırlı sayıda ancak aynı ölçüde de bilgi bakımından zengin durumların çalışılmasını öngörür.  Bu yöntem tek bir durum üzerinde çalışma yaparken de kullanılır. Burada önemli nokta şudur: Aşırı veya aykırı durumlar normal durumlara göre daha zengin veri ortaya koyabilir ve araştırma problemini derinlemesine ve çok boyutlu bir biçimde anlamamıza neden olur ( Şimşek ve Yıldırım).

16 OLASILIK DIŞI (AMAÇLI) ÖRNEKLEME  Tipik durum örneklemesi: Eğer araştırmacı yeni bir uygulamayı veya bir yeniliği tanıtmak istiyorsa, bu uygulamanın yapıldığı veya yeniliğin olduğu bir dizi durum arsından, en tipik bir veya birkaç tanesini saptayarak bunları çalışabilir. Buradaki amaç tipik durumları seçerek evrene genelleme yapmak değildir. Amaç, ortalama durumları çalışarak belirli bir alan hakkında fikir sahibi olmak veya bu alan, konu,uygulama veya yenilik konusunda yeterli bilgi sahibi olmayanları bilgilendirmektir ( Şimşek ve Yıldırım).

17 OLASILIK DIŞI (AMAÇLI) ÖRNEKLEME  Kritik durum örneklemesi: Kritik bir durum veya durumların varlığına işaret eden en önemli gösterge “ bu, burada oluyorsa, başka benzer durumlarda kesinlikle olur” veya tersine “ bu, burada olmuyorsa, başka benzer durumlarda kesinlikle olmaz” şeklinde bir ifadedir. Araştırmacı, problemi ile ilgili bu tür durum veya sınırlı bir kaç durumu derinlemesine inceleyebilir ( Şimşek ve Yıldırım).

18 OLASILIK DIŞI (AMAÇLI) ÖRNEKLEME  Kartopu örnekleme: Bu yaklaşım araştırmacının problemine ilişkin olarak zengin bilgi kaynağı olabilecek birey veya durumların saptanmasında özellikle etkilidir.  Süreç çok basit bir soruyla başlar: “ Bu konuda en çok bilgi sahibi kimler olabilir? Bu konuyla ilgili olarak kim veya kimlerle görüşmemi önerirsiniz?” süreç ilerledikçe elde edilen isimler veya durumlar tıpkı bir kartopu gibi büyüyerek devam edecek, belirli bir süre sonra belirli isimler hep öne çıkmaya başlayacak, araştırmacının görüşmesi gereken birey sayısı veya ilgilenmesi gereken durum sayısı azalmaya başlayacaktır.

19 OLASILIK DIŞI (AMAÇLI) ÖRNEKLEME  Kolay ulaşılabilir durum örneklemesi: Bu örnekleme yöntemi araştırmacıya hız ve pratiklik kazandırır. Çünkü bu yöntemde araştırmacı, yakın olan ve erişilmesi kolay olan bir durumu seçer.  Benzeşik örnekleme: Benzeşik örnekleme maksimum çeşitlilik örneklemesinin tam tersi bir örnekleme yöntemidir. Buradaki amaç, küçük, benzeşik bir örneklem oluşturma yoluyla belirgin bir alt-grubu tanımlamaktır.

20 d)DEĞİŞKEN Gözlemden gözleme farklılık gösteren özelliklere denir. Değişkenler farklı biçimde olabilir.Bunlar; NİCEL (Zeka, yaş, ağırlık) NİTEL (Cinsiyet, din, milliyet) BAĞIMLIBAĞIMSIZ Örneğin okula devam durumu ile okul başarısı arasındaki ilişkiyi incelersek Bağımlı: Okul başarısı Bağımsız: Okula devam durumu

21 e)KONTROL GRUBU  İşleme tabi tutulmayan, deney grubundaki değişmeyi ortaya koymak amacıyla karşılaştırma yapmaya yarayan katılımcıların oluşturduğu gruptur.  f)DENEY GRUBU  İşleme tabi tutulan, üzerinde deneyin yapıldığı katılımcıların oluşturduğu gruptur.  g)HİPOTEZ  Araştırmalarda denenmek üzere geliştirilen ifade ya da yargılara denir.  h)SAYILTI  Araştırmalarda, doğru olarak kabul edilen bir takım başlangıç noktaları bulunmaktadır ki bunlara sayıltı ya da varsayım denir.

22 Nicel Araştırma Yöntemleri

23 2) NİCEL ARAŞTIRMALARDA YÖNTEMLER 1-Deneysel 2-Tarama3-Nedensel

24 Deneysel Araştırma Nedir?  Araştırmacı tarafından oluşturulan farkların bağımlı değişken üzerindeki etkisini test etmeye yönelik çalışmalardır.  Temel amaç değişkenler arasında oluşturulan neden sonuç ilişkisini test etmektedir.

25 Deneysel Araştırma Özellikleri  Fraenkel & Wallen (2006) deneysel desenlerin iki temel koşulunu şöyle açıklamaktadırlar.  1. Bağımlı değişken üzerindeki etkileri karşılaştırılan ve bağımsız değişkeni tanımlayan en az 2 farklı işlemin olması.  2. Bağımsız değişkenin araştırmacı tarafından direkt manipüle (değişimleme) edilmesidir.  İki tür deneysel yöntem vardır.

26 Klasik Deneysel Yöntem  En yaygın biçimde bilinen deneysel yöntemdir.  Deney ve kontrol grupları diye adlandırılan iki farklı grubun araştırmaya dahil edilmesi, deney grubunun işleme tabi tutulduktan sonra elde edilen sonuçların karşılaştırılmasından oluşan yöntemdir.  Deney grubu bağımsız değişkenler, kontrol grubu ise bağımlı değişkenler ile ilgilidir.

27 Klasik Deneysel Yöntem  Bağımsız değişkenlerin etkililiğini ölçebilmek için, bağımlı değişkenler üzerinden ölçümler alınır.  Birinci ölçüm ön test ile elde edilir.  İkinci ölçüm ise son testtir.  Test sonuçları kontrol ve deney gruplarıyla karşılaştırılır. Eğer deney grubundaki farklılık kontrol grubundakinden yüksek ise bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenler ile ilişkili olduğu sonucuna varılır.

28 Yarı-Deneysel Yöntem  Birden fazla örneği, genellikle uzun zaman dilimi içerisinde çalışmayı içerir. Klasik yöntem ile arasındaki fark;  Klasik yöntem de grup seçimi rasgele, Yarı-Deneysel de ise yapılan ölçümlere göredir.

29 Tarama Yöntemi Nedir?  Bir konuya ya da olaya ilişkin katılımcıların görüşlerinin ya da ilgi, beceri, yetenek, tutum vb. özelliklerinin belirlendiği, diğer araştırmalara göre daha büyük örneklem üzerinde yapılan araştırmalara denir.

30 Tarama Araştırmalarının Türleri Tarama Araştırma Türleri Anlık Kesitsel Boylamsal Geçmişe Dönük

31 Anlık  Belli bir zamanda mevcut durumun var olduğu şekliyle betimlenmesi amacıyla yürütülen çalışmalar olarak tanımlanmaktadır. Ör: Üniversite öğrencilerinin yönetsel hizmetlerden memnuniyeti.

32 Kesitsel  Araştırmalarda betimlenecek değişkenler, gelişim özellikleri, okuduğunu anlama becerileri, oy verme davranışları, tutum gibi bir seferde ölçülür  Genellikle örneklemin büyük olduğu ve bir çok farklı özellikteki topluluğun kapsadığı araştırmalardır. Ör: Seçim öncesi farklı görüşlere sahip insanların hangi partiye oy vereceklerine yönelik seçim anketleri.

33 Boylamsal  Araştırma değişkenlerinin zamana bağlı değişimlerini incelemek üzere farklı zamanlarda yinelenen ölçümler yapılmaktadır. Ör: İlköğretim birden dörde kadar aynı bireylerle çalışma.

34 Geçmişe dönük tarama  Geçmişte yaşanmış olayların yaşayan kişilerin görüşlerine, beyanlarına dayalı olan çalışmalardır. Ör: sigarayı bırakan insanların sigara içiyorken yaşadıkları sorunları belirlemek

35 Nedensel Araştırma Nedir?  Ortaya çıkmış / var olan bir durumun yada olayın nedenlerini, bu nedenleri etkileyen değişkenleri yada bir etkinin sonuçlarını belirlemeye yönelik bir araştırma türüdür.

36 Nedensel araştırma türleri  İkiye ayrılır 1) Nedensel araştırmalar: Durum öncesi ve sonrası belirlenen değişkenler arası ilişkilerin belirlenmesi amacı ile yapılır ve bu araştırmalar karşılıklı ilişki çalışması olarak da adlandırılır. 2) Nedensel karşılaştırma araştırmaları: Ölçüt gruplu karşılaştırma araştırması olarak da adlandırılır. Aynı duruma maruz kalan ve farklı düzeyde etkilenen gruplar arasında karşılaştırma yapılır. Ör: Farklı sosyo-ekonomik düzeye sahip öğrencilerin bilgisayar dersinde başarılı olup olmadığını incelemek.

37 Nicel Veri Analizi

38 NİCEL VERİ ANALİZİ  Nicel veri analizi,veri toplama, düzenleme ve istatistik işlemler uygulayarak geçerli sonuçlar çıkarabilmedir  Bir problemin bilimsel yolla çözülebilmesi için problemin değişkenler arası ilişkilerin tanımlanması, açıklanması ve çözülmesi gerekir. Bağımlı ve bağımsız değişkenlerin ilişkisinin ne olduğunun belirtilmesidir.  İlişkinin varlığının yada etkisinin incelenmesinde toplanacak veriler nicel türden ise anket, başarı testi, gözlem çizelgesi gibi ölçme araçları kullanılmıştır. Bu araçlarla toplanmış verilerin çözümlenmesi, nicel veri analizi sürecinin nasıl işlendiğini bilinmesini gerektirir.

39 NİCEL VERİ ANALİZİ Araştırma denencesi: Araştırmacının değişenler arası ilişkiyi savunduğu yargılardır. ÖRNEK: Yapılandırmacı uygulamaların öğrenci başarısına etkisi konusunda araştırma denencesi ile veri analizinde kurulacak denenceyi oluşturalım. NOT-(DENENCE: karşılaşılan bir problemin daha önceki bilgi ve deneyimlere dayalı olarak önerilmiş, ancak doğruluğu sınanmamış ifadeler)

40 Nicel veri analiz süreci  Nicel verilere dayanarak oluşturulacak bu denencelerden birincisi araştırmanın amacında açıklanır.  Veri çözümlenmesinde ise araştırmanın doğrudan ifade edilmemekle birlikte farksızlık yada sıfır denencesi (null hipotezi) üzerinden yapılır. Farksızlığı savunan iddialar çürütülerek gerçeğe ulaşılmaya çalışılır. Araştırma denencesi H 1 : Yapılandırmacı uygulamalar öğrenci başarısında etkilidir. Farksızlık denencesi H 0 : Yapılandırmacı uygulamalar öğrenci başarısında etkisizdir.

41 Nicel veri analiz süreci  İstatistik: Toplanan verilerin düzenlenmesi,çözümlenmesi ve yorumlanması süreci ile uğraşan bilim dalıdır. Verilerin çözümlenmesinde yararlanılan teknikler;  Betimleyici istatistik, araştırmanın evrenini veya örneklemini oluşturan tüm birimlerden sağlanan verilerin düzenlenmesi ve verilerin tümünü temsil edecek değerlerin bulunmasını içerir. Frekans dağılımı, yüzde dağılımı, mod, medyan, ortalama, standart sapma vb.  Çıkarımlı istatistik ise araştırma evrenini temsil ettiği düşünülen örneklemden alınan verilerden evren özelliklerinin tahmin edilmesi anlamına gelir. T testi, F testi, Mann-Whitney U testi, işaret testi, Ki kare testi, H testi vb.

42 Betimsel istatistik kavramları MOD (TEPE NOKTASI)  Bir puan dizisinde en fazla tekrar eden sayı veya nottur. ÖRNEK : Bir sınıftaki 15 öğrencinin yazılı sınav notları aşağıda verilmektedir: 75; 75; 70; 65; 60; 40; 70; 65; 70; 70; 60; 70; 80; 75; 70  Görüldüğü gibi en sık tekrar eden ya da frekansı en yüksek olan not 70'dir. 70 değerinin frekansı 6'dır.  Bu durumda yazılı notlarının modu 70 olur.

43 Betimsel istatistik kavramları MEDYAN (ORTANCA)  Küçükten büyüğe göre sıralanmış puanlarda dizinin tam ortasına düşen puandır.  Medyan, sıralanmış verileri %50 %50 olarak ikiye bölen noktadır ve grubun yarısı hakkında bilgi verir.

44 Betimsel istatistik kavramları A) Veri Sayısı Tek Olduğunda ÖRNEK :Bir sınıftaki 5 öğrencinin bireysel kitaplığında bulunan kitap sayıları şu şekildedir. 12; 15; 10; 8; 12;  İlk olarak küçükten büyüğe doğru sıralanır.  8 -10 -12- 12 -15  Ve medyan ortadaki değer olan 12’dir.  Eleman sayısı tek sayı olan bir seride medyan değerin sırasının hesaplaması şu şekilde formüle edilir.  Medyanın Sırası = (Eleman Sayısı + 1) / 2

45 Betimsel istatistik kavramları b) Veri Sayısı Çift Olduğunda ÖRNEK :Bir sınıftaki 6 öğrencinin bireysel kitaplığında bulunan kitap sayıları şu şekildedir: 12; 15; 10; 8; 16; 14;  İlk olarak küçükten büyüğe doğru sıralanır.  8 -10 -12 -14 -15 -16  Ortada iki sayı değeri kalmaktadır. 3.sıradaki 12 ve 4.sıradaki 14’tür. Medyan bu iki değerin ortalamasıdır.  Medyan=(12+14)/2 =13  Eleman sayısı çift sayı olan bir seride medyan değerlerin sıralarının hesaplanması şu şekilde formüle edilir. 1. Medyanın Sırası = Eleman Sayısı / 2 2. Medyanın Sırası = Eleman Sayısı / 2 + 1

46 Betimsel istatistik kavramları

47  RANJ: Bir puan dizisinde en yüksek puan ile en düşük puan arasındaki farktır.  Standart Sapma: ‘Standart kayma’ olarak da ifade edilen standart sapma (standart deviation); bir veri setinde her bir verinin ortalamadan uzaklıklarının standartlaştırılmış bir ölçüsüdür.

48 Betimsel istatistik kavramları ÖRNEK : 5 bebeğin ağırlıkları şu şekilde verilmiştir. 5kg; 10kg; 15kg;20kg; 10kg ağırlıkların standart sapmasını hesaplayalım.  Sayıların aritmetik ortalaması hesaplanır.  Her bir sayının aritmetik ortalamadan farkı bulunur.  Bulunan farkların her birinin karesi hesaplanır.  Farkların kareleri toplanır.  Elde edilen toplam, serinin eleman sayısının bir eksiğine bölünür.  Bulunan sayının karekökü alınır.

49 Betimsel istatistik kavramları sayılarSayı - ortalamaFarkın karesi 55-12=-749 1010-12=-24 1515-12=39 2020-12=864 1010-12=-24 toplam = 130 VARYANS : Standart sapmanın karaköküdür. Varyans=32,5

50 Çıkarımlı istatistik kavramları  Örneklemden elde edilen veriler üzerinde yapılan hesaplamalar yoluyla evren özelliklerinin kestirilmesi işlemidir.  İstatistiğe dayalı bilimsel çalışmaların amacı örneklem değerinden evren değerlerinin kestirilmesidir.  Ölçülmek istenen değişkenin özelikleri, çıkarımlı istatistikte parametrik ve parametrik olmayan istatistiklerin kullanılmasında belirleyicidir.

51 Parametrik istatistik teknikleri  Tek Örneklem T Testi : Herhangi bir çalışma evreninin bütününden toplanan verilerin ortalamasının beklenenden farklı olup olmadığını ortaya çıkarmak için kullanılır.  Bağımsız T Testi: Birbirinden bağımsız iki grubun veya örneklemin bir bağımlı değişkene ortalamalarının karşılaştırılarak aralarında bir önemli farklılığın olup olmadığını belirlemede kullanılan istatiksel tekniktir. ÖRNEK :Deneysel bir çalışmaya bağlı olarak iki grubun başarılar arasındaki farklılığı araştırmak

52  Bağımlı T Testi: Bir gruba belirli aralıklarla uygulanan testlerin ortalamaları arasında farklılık olup olmadığını belirlemeye yarayan istatiksel bir tekniktir. Deneysel bir çalışmada öğrencilerin ön öğrenmeleri ile son öğrenmeleri araında istatiksel olarak bir farklılığının olup olmadığını araştıralım.  Tek Yönlü Varyans Analizi: İlişkisiz 3 yada daha fazla örneklemin ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığını belirlemede kullanılır. ÖRNEK : Öğrenim görülen program türüne göre ilköğretim öğretmen adaylarının okul deneyiminin gerekliliği konusunda görüşlerinde anlamlı bir farklılık olup olmadığını araştıralım.

53 Parametrik olmayan istatistik teknikleri  Mann-Whitney U Testi: Bağımsız T testinin parametrik olmayan istatistikte karşılığıdır. Birbirinden bağımsız, az denekli ve puanları normallik varsayımını karşılamadığı iki örneklemin ortalamalarını bir bağımlı değişken açısından karşılaştırmak amacıyla kullanılır. ÖRNEK: bilgi iletişim teknolojilerini kullanmada etkili olmayan bir öğretmenlik programında öğretmen adaylarının bilgi iletişim teknolojilerini kullanma becerilerini etkili hale getirecek yeni bir uygulama biçiminin etkililiği sekiz kişilik deney ve kontrol grupları oluşturmak.  Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi: İlişkili iki örneklem üzerinde elde edilen ölçümlerin ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını test etmek için kullanılır. Örnek: Yeni geliştirilen bir tekniğin öğretimdeki etkinliğini sınamak amacıyla aynı gruba ön test son test yaklaşımında bir uygulama yapılmış olması.

54 SON Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz.