1 BİREYSEL HİJYEN Prof. Dr. Ayten DEMİR

2 HEDEFLER Bireysel hijyeni etkileyen kişisel faktörlerin tanımlanması.Hijyen uygulamalarının yeterliliğini, öz bakım davranışlarını görüşmeler yaparak ve fizik değerlendirme ile değerlendirme. Bireyin cildinin oral kavitenin, saçların ve tırnakların durumu ile fiziksel uygulama becerileri arasında ilişki kurma. Hijyen problemlerini tanımlayarak hemşirelik tanılarını koyabilme. Hijyen uygulama davranışları için gereklilikleri tanımlayabilme. Ciltte ve saçlı deride yaygın görülebilecek ajanları önceden tanımlayabilme. Cilt ve müköz membranlarda sık görülen problemler için hemşirelik bakımını planlama, uygulama ve değerlendirme.

3 HİJYEN Hygieia, Yunan ve Roma mitolojisinde tıp tanrısı Asklepios’un kızıdır. Sağlık ve temizlik tanrıçasıdır. Hijyen sağlık, temizlik anlamalarında da kullanılması nedeni ile tanrıçanın ismi ile özdeşleşmiştir.

4 HİJYEN Sağlığa zarar verecek ortamlardan korunmak için yapılacak uygulamalar ve alınan temizlik önlemlerinin tümü. (Türk Dil Kurumu)

5 BİREYSEL HİJYEN ‘’Bireysel Hijyen’’ esenliği sağlamaya, hastalıklardan korunmaya ve bireyin sağlığını sürdürmeye yönelik ‘’öz bakım’’ uygulamalarını içerir.

6 BİREYSEL HİJYEN Bireysel hijyen uygulamaları, derinin, saçların, tırnakların, ağzın, dişlerin ve perinenin bakımını içerir. İyi hijyen uygulaması ile sağlıklı insan arasında güçlü bir ilişki vardır.

7 BİREYSEL HİJYENİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

8 BİREYSEL HİJYENİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERKÜLTÜR Kültürün tanımlanması bireyin hijyen uygulamalarında önemli bir göstergedir.

9 BİREYSEL HİJYENİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERSOSYOEKONOMİK DURUM Bireyin ait olduğu sosyal grup hijyen uygulamalarını etkileyici özelliğe sahiptir.

10 BİREYSEL HİJYENİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERSPİRİTÜEL (TİNSEL) UYGULAMALAR: Spiritüel uygulamalar maneviyatı, inançları, değerleri ve bunlara bağlı temizlik, yeme içme davranışlarını içerir.

11 BİREYSEL HİJYENİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERGELİŞİMSEL DÜZEY: Birey hijyen uygulamalarını, çocukluk döneminde ebeveynlerinden öğrenir ve kazandığı bu alışkanlıklarını genellikle yaşamı boyu sürdürür.

12 BİREYSEL HİJYENİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERSAĞLIK DURUMU: Hastalıklar, ameliyatlar ya da yaralanmalar bireyin hijyen uygulamalarını ve ardından motivasyonunu düşürebilir.

13 BİREYSEL HİJYENİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERBİREYSEL TERCİHLER Bireysel tercihler, bireyin alışkanlıkları ve değerlerini yansıtır. Bireysel tercihler, hijyenik bakımda kullanılacak araç-gereci (sabun, şampuan…vb) uygulamanın zamanını, sıklığını ve biçimini belirler.

14 DEĞERLENDİRME Fizik MuayeneDeri: Derinin muayenesi pek çok deri sorunu yönünden çok önemlidir. Muayene esnasında deri temizlik, renk, sıcaklık, turgor, nem, hassasiyet, vaskülarizasyon ve herhangi lezyon yönünden dikkatlice incelenmelidir.

15 DERİ Deri, vücudun tüm yüzeyini saran en büyük organdır. Deri başlıca üç tabakadan oluşmuştur. Epidermis Dermis Subkutan

16 DERİ Normal derinin özellikleri;Deri rengi vücut bölgelerine göre değişiklik gösterir, Deri turgoru (elastikiyet ve dayanıklılık) iyi durumdadır; düz, yumuşak ve esnektir. Deride siyanoz, sarılık ya da solukluk yoktur, Deriye dokunulduğunda ılıktır, Derinin bütünlüğü bozulmamıştır

17 DERİ Normalde derinin dış yüzeyinde kalıcı ve geçici mikroorganizma florası vardır. Sağlıklı bireylerde derinin bütünlüğü bozulmadıkça ya da başka bir bölgeye taşınmadıkça bu mikroorganizmalar hastalık oluşturmazlar

18 DERİ Gelişimsel dönemlere göre derinin yapısı incelenecek olursa; Yenidoğan bir bebeğin derisi henüz tam olarak gelişememiştir.

19 DERİ Okul öncesi dönemdeki çocuklarda deri tabakaları birbirine daha sağlam tutunmuşlardır ve deri tahrişlere, enfeksiyonlara daha dirençli durumdadır, ancak bu dönemdeki çocuk hem daha hareketlidir hem de hijyen alışkanlıkları henüz gelişmemiştir.

20 DERİ Adölesan dönemde hormon düzeyindeki değişikliğe bağlı olarak yağ bezlerinin çalışması artar. Sebum salgılanmasının fazlalaşması, çeşitli deri sorunlarına (akne) neden olur. Bu dönemde ter bezlerinin çalışması artar, pubik bölge ve koltuk altında kıllanmalar başlar.

21 DERİ Yetişkinlik döneminde ise deri sağlığı bireyin hijyenik uygulamalarına ve çevresel faktörlere bağlıdır. Yaş ilerledikçe deri giderek kurur ve elastikiyetini kaybeder. Bu değişiklikler genellikle 40 yaşından sonra başlar.

22 DERİ Sıklıkla karşılaşın deri sorunları şunlardır:Kserozis : Deride aşırı kuruluk, Abrazyon : Derinin epidermis tabakasının sürtünme, sıyrılma ile açılması ve bölgede kızarıklık, kanama olması, Akne Temas dermatiti : Deride aniden ortaya çıkan, pul pul soyulan, kırmızı, ağrılı, kaşıntılı durum, Hirşutizm : Özellikle kadınlarda yüz ve vücutta aşırı kıllanma.

23 DERİ Deri sağlığı açısından riskli olan durumlar şöyle sıralanabilir:Hareketsizlik Duyusal Değişiklik Beslenme ve Sıvı Alımında Değişiklik Deride Vücut Salgılarının ve Atıklarının Olması Kan Dolaşımında Değişiklik Mekanik Araçlar

24 DEĞERLENDİRME TIRNAKLAR VE AYAKLARSağlıklı bir tırnak, şeffaf, yüzeyi düzgün, pürüzsüz, hafif tümsektir; tırnak yatağı pembe, tırnak uçları ise yarı şeffaf görünümdedir. Tırnak yatağının çevresindeki deri ve kütikül düzgündür ve bütünlüğü bozulmamıştır. Ayak derisinin bütünlüğü bozulmamıştır, ayakta şişlik, infalamasyon…vb yoktur. Deri pembe, düzgün, yumuşak ve ılıktır. Parmakların duruşu düzgündür. Yürüme ya da ayakta durma ve ayakların hareketliliğinde herhangi bir sorun yoktur.

25 TIRNAKLAR VE AYAKLAR Ayak bakımının yetersiz olması ya da yanlış uygulamalar, ayaklarda çeşitli sorunlara neden olabilir.

26 Ayaklarda sıklıkla karşılaşılan sorunlar;Nasırlar: Epidermisin kalınlaşması belli bir alanda birikmesi ile oluşur. Nasır oluşumunda rol oynayan en önemli faktör, ayağa dar gelen ayakkabıların ayağın belli alanlarında oluşturduğu basınçtır. Ayrıca ayağın belli alanlarındaki derinin sürtünmesi de nasır oluşumuna neden olur.

27 Taban siğilleri (verruca plantaris): Virüslerden kaynaklıdırTaban siğilleri (verruca plantaris): Virüslerden kaynaklıdır. Taban siğilleri, tabanın vücut ağırlığını taşıyan basınç bölgelerinde bulunurlar ve oldukça ağrılıdırlar.

28 DEĞERLENDİRME Fizik MuayeneAyak kokusu: Ter ve mikroorganizma etkileşimi sonucu oluşur. Ayakların düzenli ve sık sık yıkanarak temizlenmesi, temiz çorap kullanımı, ayak pudrası ya da deodorantlarının kullanılması kokuların önlenmesine yardım eder.

29 DEĞERLENDİRME Fizik MuayeneAyak çatlakları: Genellikle derinin kuru olması nedeniyle, parmak aralarında gelişir. Ayak çatlakları oluştuğunda, iyi bir ayak hijyeni sağlanmalı ve bu çatlakların enfekte olmaları engellenmelidir.

30 DEĞERLENDİRME Fizik MuayeneMantar enfeksiyonu: Şiddetli vakalarda lezyonlar vücudun diğer bölgelerinde, özellikle ellerde görülebilir. Ayağı mantar enfeksiyonundan korumada; ayak temizliği, temiz çorap kullanımı, giyilen çorapların hava geçirir ve teri emebilir olması önemlidir.

31 DEĞERLENDİRME Fizik MuayeneHalluks valgus (bunyon): Ayakta biçim bozukluğu olup ayak baş parmağının metatarsofalangial ekleminin yana doğru biçim değiştirmesi sonucu, eklemin üzerindeki alanda bir kese ya da nasır oluşur. Sonuçta parmak çekice benzer bir görünüm alır. Çekiç parmak, halluks valgus ile bir arada olabileceği gibi, dar ayakkabı giyilmesi sonucunda da ortaya çıkabilir. Çekiç parmakta proksimal interfalangial eklem üzerinde ağrılı nasırlar gelişebilir. Her iki biçim bozukluğunun gelişimi, genetik bir eğilim göstermekle beraber dar, sivri burunlu ve yüksek topuklu ayakkabı giyilmesi önemli bir etiyolojik faktördür.

32 DEĞERLENDİRME Fizik MuayenePERİNE VE VAJİNA BÖLGESİ: Lezyon, salgı, inflamasyon, koku, renk, hassasiyet yönünden değerlendirilir. Anüs, çatlak, nodül yönünden gözlemlenir.

33 HİJYENİK BAKIM Hijyenik bakım tıbbi asepsi ilkelerine ve günün belli zamanlarına göre planlanarak gerçekleştirilir. Hijyenik bakım genellikle Hasta sabah uyanınca, Kahvaltıdan sonra, Öğleden sonra ve Gece yatmadan önce verilecek biçimde planlanır.

34 HİJYENİK BAKIM Hijyenik bakımın bu biçimde sınıflandırılması, hemşirenin zamanını, gücünü ekonomik kullanmasına ve planlı çalışmasına yardım eder.

35 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Banyo deriden ter, sebum, ölü deri hücreleri ve bazı mikroorganizmaları uzaklaştırarak temizliği sağlar, Kan dolaşımını uyarır, Bireye iyilik ve canlılık duygusu verir,

36 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Vücut kokularını azaltır, Kas tonüsünü artırır ve eklem hareketlerini sağlar, Banyo süreci, hastanın değerlendirilmesini, Hemşirenin hasta ile iletişim kurmasını sağlar.

37 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Temizleyici Banyo Tedavi Edici Banyo olarak iki gruba ayrılır.

38 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Tedavi edici banyolar Tedavi edici banyolar, hekim istemi ile gerçekleştirilir ve banyo suyunun içine çeşitli ilaçlar eklenebilir.

39 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Temizleyici banyolar, Çeşitli yöntemlerle uygulanabilir. Seçilecek yöntem hastanın genel durumuna, hareket edebilme düzeyine ve gereken temizliğin miktarına bağlıdır.

40 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Temizleyici banyolarda kullanılan yöntemler şunlardır: Hemşire tarafından verilen tam yatak banyosu, Hemşire yardımı ile hastanın kendisinin gerçekleştirdiği yatak banyosu, Kısmi (kısaltılmış) yatak banyosu, Küvet banyosu, Duş biçiminde banyo Seyahat banyosu.

41 Tam Yatak Banyosu Yatağa bağımlı hastalarda, hemşirenin tüm vücudu su ile silerek uyguladığı banyodur. Bu yöntem genellikle bebeklerde, yaşlılarda, bilinçsiz hastalarda, çok şişman ya da çok zayıf güçsüz hastalarda veya nörolojik sorunu olan hastalara uygulanır.

42 Yardımla Hastanın Kendisinin Gerçekleştirdiği Yatak BanyosuHasta yatağa bağımlıdır, ancak hemşirenin yardımı ile vücudunu silerek temizleyebilir. Bu yöntemde hemşirenin hastaya yardımı, banyo için gereken araç- gerecin sağlanması, sırt temizliği ile sınırlı olabilir.

43 Kısmi (Kısaltılmış)Yatak BanyosuVücudun yalnızca belli bölgelerinin su ile silinmesidir. Bu banyoda yüz, eller, perine, koltuk altları ve sırt gibi bölgeler temizlenir. Özellikle hastanın kendini rahatsız hissettiği ya da vücut kokularının olduğu durumlarda uygulanır

44 Küvet Banyosu Küvet banyosu 1/3 ya da ¼’i 43-46°C’lik su ile doldurulmuş banyo küvetine hastanın oturarak banyo yapmasıdır ve yatak banyosuna tercih edilen bir yöntemdir. Çünkü vücudun sabunlanması ve durulanması daha kolaydır.

45 Küvet Banyosu Küvet banyosu tedavi amacıyla da kullanılabilir. Bu yöntemde de hemşire, hastanın gereksinimine göre yardım eder.

46 Duş Biçiminde Banyo Hastalar tarafından en çok tercih edilen banyo yöntemidir. Hasta ayakta durarak banyo yapar, ancak kayma ve düşmelere karşı zeminde gereken önlemler alınmalı, duşun çevresinde hastanın rahatça kavrayabileceği tutacaklar olmalıdır.

47 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Banyo sırasında hastanın tercihleri de göz önüne alınmalıdır. Özellikle banyonun yöntemi ve zamanı, temizlik amacıyla kullanılacak maddeler…vb. konularda hastanın görüşü alınır.

48 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Yatağa bağımlı hastalarda ve derinin vücut salgıları, atıkları ile kirlendiği durumlarda, hastaya her gün yatak banyosu verilir. Ancak yatak banyosunun her gün verildiği hastalarda, derinin kuruması engellenmeli, banyo sonrası vücut losyonları ile derinin nemliliği sağlanmalıdır.

49 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Hastanın güvenliği sağlanmalıdır. Özellikle bilinçsiz hastalarda, yatağa bağımlı hastalarda yatağın çalışılmayan tarafındaki parmaklıkları kaldırılmalıdır.

50 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Hastanın vücut sıcaklığının korunması: Oda içinde hava akımı olmamalı, kapı ve pencereler kapalı olmalıdır. Oda ısısı ise ılık olmalıdır (oda ısısı yetişkin hastalar için 24-27°C’dir).

51 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Hastanın bağımsızlık duygusu geliştirilmelidir. Banyo sırasında hasta yapabileceği aktiviteler yönünden desteklenmeli, onun yapamadığı uygulamalar hemşire tarafından gerçekleştirilmelidir.

52 DERİ BAKIMI UYGULAMALARI (BANYO)Hasta fiziksel ve psikososyal yönden değerlendirilmelidir. Banyo sırasında hastanın derisi olabilecek sorunlar (sıyrılma, kızarıklık, akne…vb) yönünden gözlenmeli, ayrıca hastanın fiziksel gücü, korku ve endişeleri, bilgi gereksinimi…vb. değerlendirilmelidir.

53 SAÇ BAKIMI Saç bakımını kendisi bağımsız olarak yapamayan hastalarda, hemşire gereken yardımı sağlamalıdır.

54 SAÇ BAKIMI Hastanın saçları karışık ve birbirine dolaşmış durumda ise, önce hafifçe nemlendirilir, sonra saçların çekilmesini önlemek için, dolaşık kısımlar küçük parçalar halinde ele alınır. Saçlar parmaklara hafifçe dolanarak uzun ve geniş dişli taraklarla, saçların ucundan başlanarak, dolaşık kısımlar açılır

55 SAÇ BAKIMI Saç fırçalama, kafa derisinden, saçların ucuna doğru yumuşak hareketlerle yapılır ve kafa derisinde kan dolaşımını uyarır, sebumun saç telleri boyunca yayılmasını sağlar ve saçlara biçim verir.

56 SAÇLARIN YIKANMASI Hastanın saçlarını yıkamanın çeşitli yöntemleri vardır. Seçilecek yöntem, bireyin sağlık düzeyine, yaşına ve fiziksel gücüne bağlıdır. Eğer hasta vücut temizliği için duş yapabilecek durumda ise saçlar da duş sırasında yıkanır.

57 SAÇLARIN YIKANMASI Duş yapamayacak ancak bir süre sandalyede oturabilecek durumda olan hastaların saçları, lavabonun önüne konulan sandalyeye hasta oturtularak yıkanabilir. Yatağa bağımlı olan hastanın saçları ise yatakta yıkanır.

58 SAÇLARIN YIKANMASI Saçlar yıkanmadan önce, hastanın genel durumu değerlendirilmelidir. Bazı durumlarda saçların yıkanması, pozisyon değiştirilmesi ya da kafa derisinin ellenmesi tehlikeli olabilir. Böyle hastaların saçlarının mutlaka yıkanması gerektiği durumlarda (örneğin, baş biti olması) hekim istemi gerekebilir.

59 Ağız Hijyeni UygulamasıDişlerin Fırçalanması: Dişlerin fırçalanarak yiyecek artıkları, plak…vb. den temizlenmesi, en etkin hijyenik uygulamadır. Dişler yemeklerden sonra, ilk 20 dakika içinde fırçalanmalıdır. Çünkü bu süreden sonra, bakterilerin aktivitesi artar ve diş çürüklerine neden olan laktik asit üretilir.

60 Ağız Hijyeni UygulamasıDişlerin Diş İpi İle Temizlenmesi: Diş aralarının, günde bir kez diş ipi ile temizlenmesi, özellikle dişlerde plak oluşumunun önlenmesinde son derece önemlidir.

61 Ağız Hijyeni UygulamasıDiş ipi mumlu ve mumsuz diş ipleri olarak ikiye ayrılır. Mumlu diş ipleri diş temizliğinde daha uygundur. Dişlerin fırçalanmasından hemen sonra yapılmalıdır. Böylece hem dişlerin tüm yüzeyleri temizlenmiş olur, hem de kullanılan diş macunu flüorit içeriyorsa, flüoritin dişin tüm yüzeyleri ile temas etmesi sağlanır.

62 Ağız Hijyeni UygulamasıDiş fırçası ve diş macunu olamayan hastalarda, ağız hijyenini sağlamak amacıyla her yemekten sonra ve gece yatmadan önce ağzın tuz ve sodyum bikarbonat ile hazırlanmış solüsyonlarla çalkalanması gerekir.

63 Ağız Hijyeni UygulamasıBazı hastaların, ağız mukozalarında var olan sorunlar ya da genel sağlık durumları nedeniyle ağız bakımlarını yapamazlar. Yetersiz ağız bakımı birçok sorunu beraberinde getirir. Bu nedenle bu hastalara ağız hijyeni genellikle 1-2 saat ara ile sağlanır.

64 Ağız Hijyeni UygulamasıBilinçsiz hastaların ağız bakımı, son derece önemlidir ve bakım, ağız içindeki tüm yapıların silinerek temizlenmesi esasına dayanır. Çünkü bu hastaların ağzı mukozaları kurumaya ve dolayısıyla enfeksiyon gelişimine adaydır.

65 Ağız Hijyeni Uygulaması Protez Bakımı UygulamasıHastaların eğer protez dişleri varsa, doğal dişler gibi düzenli bakımı yapılmalıdır. Bir mendil ya da spanç ile ağızdan çıkarılır. Protezler diş fırçası, diş macunu ve ılık su ile temizlenmelidir. Sıcak su kullanılmamalıdır.

66 Ağız Hijyeni Uygulaması Protez Bakımı UygulamasıProtez bireye takılmadan önce ağız içi yumuşak bir fırça ile temizlenmelidir. Geceleri yatmadan önce protez mikroorganizmaların ürememesi için mutlaka temizlenmeli. Temizlenen protezler su dolu diş kabı içine yerleştirilir, ağzı kapatılır. Ağız içine tekrar yerleştirilirken önce üst dişler sonra alt dişler yerleştirilir.

67 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIGöz, kulak ve burun bakımı temelde banyo sırasında gerçekleştirilir. Ancak hastanın gün içerisinde tekrar bakıma gereksinimi olabilir.

68 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIGöz bakımında yalnızca gözün iç kantüsünde ya da kirpiklerde birikerek kuruyan göz salgılarının temizlenmesi gerekir. Ancak bilinçsiz hastalarda, göz ameliyatı olanlarda ya da gözünde irritasyon, enfeksiyon, yaralanma gibi sorunları olan hastalarda, özel göz bakımına gereksinim vardır.

69 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIGöz bakımında uygulamalara yol gösteren temel ilkeler: Gözler her zaman iç kantüsten dış kantüse doğru temizlenmelidir. Temizlik, ılık duru su, temiz bez ya da spanç ile yapılmalı, kurumuş, kabuklaşmış göz salgıları varsa bunlar ıslak kompreslerle yumuşatıldıktan sonra göz bakımı uygulanmalıdır.

70 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIYatağa bağımlı bilinçsiz hastalar ise göz yaralanmaları açısından risk altındadırlar. Bu hastalarda korneanın kurumasını önlemek amacıyla her 4 saatte bir %0.9’luk NaCl solüsyonu göze damlatılarak göz içi nemlilik sağlanmalı ve gerekirse göz kapakları kapatılarak korunmalıdır.

71 Gözlüklerin Bakımı Gözlük, lens (contact) ya da protez göz kullanan hastaların da özel bakıma gereksinimleri vardır. Gözlüklerin bakımı: Gözlük camları, genellikle plastik lenslerden yapılmaktadır. Gözlükler hastadan kırmadan dikkatlice çıkarılır. Havlu yardımı ile silinir. Temizleme esnasında sıcak su, sabun ya da özel silme solüsyonu kullanılabilir. Pamuklu bezler ile kurulanır. Hastaya dikkatlice takılır.

72 Kontakt Lensler Kontak lens doğrudan korneanın üzerine oturtulan ince bir konkav disktir. Yüzey gerilimi aracılığıyla korneaya yapışır. Oksijene geçirgendir. Görme bozukluklarının düzeltilmesi, kornea hastalıklarının tedavisi ya da kozmetik amaçlı kullanılabilmektedir. Sert kontak lensler ve yumuşak kontak lensler olarak ikiye ayrılır.

73 Kontakt Lensler Sert kontak lensler geçirgen değildir. Yumuşak kontak lensler ise suyu emerler ve esnektirler. Lensler mikroorganizmalardan korunmalıdır, bu nedenle bakım öncesi mutlaka eller yıkanmalıdır. Lensler dumandan ve buhardan uzak tutulmalıdır. Kozmetik ürünlerde, sabunlarla ve saç spreyleri ile temas ettirilmemelidir.

74 Kontakt Lensler Kornea atmosferden ve kan damarları ile oksijen ihitiyacını karşılar. Lens takan kişilerin korneası oksijene daha çok ihtiyaç duyar. Sert lensler en fazla saat sonra ve gece yatmadan önce mutlaka çıkarılmalıdır. Yumuşak lensler ise üretim özelliklerine göre 1-30 gün arasında kalabilirler. Ağrı, sulanma, rahatsızlık ve konjonktivada kızarıklık durumlarında beklenmeden çıkarılmalıdır.

75 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIDış kulak banyo esnasında temizlenirken dış kulak yolu küşük hareketlerde temizlenir. Temizleme esnasında çubuk, tırnak gibi cisimleri kullanmak timpanik membranı zedeleyebileceği için son derece tehlikelidir. İç kulaktaki kirleri çıkarmak için pamuk tamponlu çubuklar kirin kulak kanalına doğru ilerlemesine, ya da pamuk artıklarının kalabileceğinden dolayı kullanılmamalıdır.

76 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIBurun, koku duyusunu almasının yanı sıra, solunan havanın ısıtılıp nemlendirildiği ve içindeki yabancı cisimlerin tutulduğu organdır.

77 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIBurun, yumuşak bir sümkürme ile temizlenebilir. Ancak burun salgıları kuruyup kabuklaşırsa hem solunum zorlaşır, hem de koku duyusu bozulur. Burun mukozasının tahriş olması ise, mukozada şişmeye ve burun deliklerinin tıkanmasına neden olabilir.

78 GÖZ, KULAK VE BURUN BAKIMIBurun bakımında, Burun içindeki fazla salgılar, su ya da % 0.9’luk NaCl solüsyonu ile ıslatılmış, pamuklu temizleme çubukları ile temizlenebilir. Ancak pamuklu temizleme çubukları, burun içine en fazla ucundaki pamuğun uzunluğu kadar itilmelidir.

79 AYAK BAKIMI Ayak bakımı, enfeksiyonların travmaların önlenmesi, kokuların giderilmesi açısından özel dikkat gerektirir.

80 AYAK BAKIMI Ayakta ortaya çıkabilecek sorunlar, ayakların düzenli bakımı ve değerlendirilmesiyle önlenebilir

81 AYAK BAKIMI Ayakta tırnak batmaları: Genellikle ayak baş parmağında görülür. Tırnağın ucu kıvrılarak, tırnağın çevresindeki yumuşak dokunun içine doğru uzar. Genellikle tırnağın yanlış kesilmesi ve sıkan ayakkabıların giyilmesi sonucu oluşur.

82 AYAK BAKIMI Ayak bakımı her yaş grubunda son derece önemlidir. Ancak özellikle yaşlılarda, diyabetes mellitus ve dolaşım bozukluğu olan hastalarda ayak bakımı özel bir önem kazanır.

83 AYAK BAKIMI Ayak bakımında önemli ilkeler şunlardır:Ayaklar her gün ılık su ve sabunla yıkanmalı, özellikle parmak aralarının temizliğine dikkat edilmelidir. Ayaklar bol su ile durulanmalı, deride sabun artığı kalmamalıdır. Ayak tırnakları kalınlaşmış ve sert ise, tırnaklar kesilmeden önce, ayak ılık su içinde bekletilerek tırnakların yumuşaması sağlanmalı ve tırnaklar bundan sonra kesilmelidir.

84 AYAK BAKIMI Ayak tırnakları düz olarak kesilmeli, kenarları yuvarlatılmamalı ve derin kesilmemelidir. Ayaklardaki nasırlar kesilmemelidir. Eğer ayaklar çok terliyorsa, gün içinde düzenli aralıklarla yıkanmalı ve çorap değiştirilmelidir. Ayak kokularını önlemek için ayak pudraları kullanılabilir.

85 AYAK BAKIMI Çoraplar ayak ve bacakları sıkmamalı, her gün temiz çorap giyilmeli, çoraplarda parmakta basınç oluşturabilecek yırtık ve delikler olmamalıdır. Çıplak ayakla dolaşılmamalıdır. Ayaklar her gün gözlenmeli, parmaklar, parmak araları, ayak tabanı ve yan yüzleri gerekirse bir ayna yardımıyla incelenmelidir. Ayak derisi kuru ise yağlayıcı losyonlar kullanılmalıdır.

86 AYAK BAKIMI Ayakkabılar ayağa uygun büyüklükte olmalı, ayakkabı kapalı, tabanı esnek olmalı, ayak hareketlerini engellememelidir, Alt ekstremitede kan dolaşımını geliştirmek için egzersiz yapılmalı, otururken bacaklarda dolaşımı engellememek için bacak bacak üstüne atılmamalıdır. Ayakları ısıtmak amacıyla doğrudan sıcak uygulama yapılmamalı, ayaklar çorapvs. ile normal ısısına getirilmelidir.

87 TIRNAK BAKIMI Tırnaklar parmakların ucunda yer alan tırnak yatağının üzerine yerleşmiştir. Tırnağın kökü ise, deri içine gömülmüştür ve kütikül denilen, tırnağın üzerine doğru uzayan deri ile örtülüdür.

88 TIRNAK BAKIMI Sağlıklı bir tırnak, şeffaf, yüzeyi düzgün, pürüzsüz, hafif tümsektir; tırnak yatağı pembe, tırnak uçları ise yarı şeffaf görünümdedir. Tırnak yatağının çevresindeki deri ve kütikül düzgündür ve bütünlüğü bozulmamıştır.

89 TIRNAK BAKIMI Tırnak bakımı bireysel hijyenin önemli bir yönünü oluşturur. Tırnak uçlarının altında birçok mikroorganizma kolayca yerleşip üreyebileceği için, tırnak diplerinin hijyeni mutlaka sağlanmalıdır.

90 TIRNAK BAKIMI Tırnaklarda çeşitli sorunlar görülebilir. Bu sorunlardan bazıları: Dolama: El tırnaklarının çevresindeki dokuyu tutan enfeksiyon durumudur. Doku kızarık ve şiştir. Etken genellikle bakteriler ya da mantarlardır. Tırnak batması

91 TIRNAK BAKIMI Tırnak bakımı günlük hijyenik uygulamaları sırasında geçekleştirilir. Tırnaklar özellikle kalınlaşmış ve sert ise kesilmeden önce ılık su içinde bekletilerek, yumuşatılmalıdır ya da tırnaklar banyo sonrası kesilmelidir. Tırnaklar haftada bir kez tırnak makası ile kesilmeli, ya da törpü ile boyları kısaltılmalıdır.

92 TIRNAK BAKIMI Tırnakların törpü ile kısaltılması, özellikle diyabetes mellitus ve dolaşım sorunu olan hastalarda daha güvenilir bir yöntemdir. Tırnaklar kesilirken, el tırnakların köşeleri oval olacak biçimde kesilebilir. Ancak ayak tırnakları düz olarak kesilmelidir. Aksi halde tırnak batması gelişebilir

93 TIRNAK BAKIMI Tırnaklar derin kesilmemelidir.Kütikül kesinlikle kesilmemeli, ılık su içinde yumuşatıldıktan sonra keskin olmayan bir araçla, geriye doğru itilmelidir. Kütikülün kesilmesi, mikroorganizmalar için giriş kapısı oluşturarak enfeksiyona neden olabilir.

94 TIRNAK BAKIMI Tırnak cilaları, ojeler ve oje çıkarıcılar mümkün olduğunca kullanılmamalıdır. Çünkü bu maddeler tırnaklarda kuruluğa ve tırnakların kat kat ayrılmasına, kırılmasına neden olurlar. Eller ve tırnaklar iyi bir el losyonu ile yağlanmalı, kuruması önlenmelidir.

95 PERİNE BAKIMI Perine, önde simfisiz pubis, yanlarda iskial tüberositler, arkada koksiks kemik yapıları tarafından sınırlandırılan ve dış genital organları kaplayan alandır.

96 PERİNE BAKIMI Perine nemli ve sıcaktır. Ter, idrar gibi atıkların deri katları arasında birikebilme potansiyeli nedeni ile perine vücutta en kirli bölgedir. Bu nedenle bakım esnasında en son temizlenecek bölgedir.

97 PERİNE BAKIMI Kadında anatomik olarak gerek üretranın kısa olması, gerekse üretral meatus, vajina ve anüsün birbirine yakın olması nedeniyle, genital ve üriner sistem enfeksiyonlarının önlenmesinde perine hijyeni son derece önemli bir rol oynar.

98 PERİNE BAKIMI Perine temizliğinin yanı sıra, El ve vücut temizliği,İç çamaşırının her gün değiştirilmesi, Çamaşırların beyaz pamuklu ve kişiye özel olması, Menstrüasyon döneminde beyaz, parfümsüz hijyenik pedlerin kullanılması ve pedlerin sık sık değiştirilmesi, Yine bu dönemde sık sık duş biçiminde banyo yapılması perine hijyeninin sağlanmasında son derece önemli diğer uygulamalardır.

99 PERİNE BAKIMI Erkeklerde; Penis ucundan başlanılarak dairevi hareketlerle dışa doğru silinir, silme işlemi skrotumlar. Her silme işleminde yeni silme bezi kullanılır.

100 PERİNE BAKIMI Perine bakımı, temelde yatak banyosu yönteminin bir parçasıdır ve perine, vücudun en kirli bölgesi olduğundan yatak banyosu sırasında en son temizlenir.

101 PERİNE BAKIMI Perine bakımı verilirken göz önüne alınması gereken ilkeler şunlardır: Hastanın mahremiyetinin sağlanmalı. Hastanın duygusal gereksinimleri göz önüne alınmalıdır. Hastanın utanma ve sıkıntı duyması önlenmeye çalışılmalıdır. Bu amaçla işlemde hastanın tercihleri göz önüne alınmalıdır.

102 PERİNE BAKIMI İşlem sırasında tıbbi asepsi ilkelerine uygun çalışılmalıdır. Perine bölgesinde önce daha temiz olarak kabul edilen alanlar, sonra kirli alanlar temizlenmelidir. Bu nedenle perine bakımı verilirken silme işleminin yönü, simfisiz pubisten anüse doğru olmalıdır. Silme işlemi kesinlikle ters yönde (anüsten, simfisiz pubise doğru) olmamalıdır. Çünkü anüs feçes ile kirlenmiştir. Feçesin ise normal bakteri florası vardır.

103 TEŞEKKÜRLER