1 Budowanie repozytorium dziedzinowego – doświadczenia Biblioteki Naukowej Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi i Biblioteki Politechniki Łódzkiej Jolanta Przyłuska Anna Radomska Biblioteka Naukowa Instytut Medycyny Pracy w Łodzi Rafał Kłosiński Biblioteka Politechniki Łódzkiej

2 Cel funkcjonowania repozytorium ECNISCyfrowa archiwizacja publikacji naukowych Szerokie udostępnianie publikacji przez Internet Zapewnienie wyszukiwania, wyświetlania i drukowania prac Rozwój kolekcji tematycznej po zakończeniu programu ECNIS

3 Sieć Doskonałości – ECNIS www.ecnis.orgECNIS (Environmetal Cancer Risk, Nutrition and Indywidual Susceptibility) Wpływ różnorodnych warunków ekspozycji środowiskowej na rozwój nowotworów (uwarunkowania genetyczne, zanieczyszczenia środowiska, nawyki żywieniowe, klimat) Multidyscyplinarny zespół 200 naukowców z 24 instytucji partnerskich z 13 krajów Europy Tematyka: toksykologia, epidemiologia, żywienie i żywność, chemia, biologia molekularna Inne działania Sieci ECNIS: Szkolenie nowych kadr naukowych Informowanie opinii publicznej o metodach zapobiegania powstawania nowotworów Doradztwo w zakresie oceny ryzyka raka Współpraca z organizacjami pozarządowymi, przedstawicielami przemysłu

4 Sieć Doskonałości – ECNIS www.ecnis.org

5 Kalendarz działań luty 2007 r. – propozycja budowy repozytorium przez Bibliotekę IMP ze strony koordynatora programu ECNIS marzec 2007 r. – wstępne rozpoznanie możliwości realizacji projektu (oprogramowanie, koszty, wymagania sprzętowe, administrowanie, aspekty prawne funkcjonowania) kwiecień, maj 2007 r. – wybór oprogramowania, budowanie założeń projektowych czerwiec, lipiec r. – wersja testowa w sieci wewnętrznej IMP sierpień - grudzień 2007 r. – dopracowanie wersji testowej

6 IMP – system operacyjny Windows (instalacja trudniejsza) Wybór oprogramowania ePrints instalacja nie powiodła się ? DSpace instalacja testowa w IMP i BPŁ V DSpace: IMP – system operacyjny Windows (instalacja trudniejsza) BPŁ – system operacyjny Linux (zalecany)

7 Stosowane oprogramowanie wg ROAR

8 Rozmieszczenie geograficzne wg ROAR

9 Typ repozytoriów wg ROAR

10 DSpace Opracowany przez: MIT-HP (Massachusetts Institute of Technology przy współpracy laboratoriów Hewlett Packard) Pracuje w środowisku: Windows, Linux, Solaris Baza danych: Prostresql lub Oracle Serwer: Apache, Tomcat Język programowania: Java i XML Interfejs użytkownika: XHTML Cyfrowa identyfikacja obiektów: CNRI Handle System

11 Wymagania sprzętowe Proponowane docelowo: W czasie testów:nowoczesny system operacyjny dwa procesory/rdzenie (min 2GHz) 2 GB pamięci RAM GB dysk twardy system backup’ów danych W czasie testów: Windows XP Professional Procesor Intell Celeron 2.4 GHz 512 MB pamięci RAM 40 GB dysk twardy

12 Pracownicy przygotowujący wersję testową2 osoby z biblioteki i informatyk

13 Architektura bazy

14 Konfiguracja repozytoriumUstawienia dla administratora: rejestracja przy pomocy adresu i dowolnego hasła Ustawienia indywidualne dla danego repozytorium: definiowanie tzw. Zespołów i Kolekcji (Communities & Collections) Rozbudowa hierarchicznej struktury repozytorium

15 Hierarchiczna struktura repozytoriumZespół Podzespół Kolekcja Dokument (item) Dane cyfrowe (bitstream) Możliwość poruszania się w dół i w górę w hierarchii danych Dokument (item) może być przypisany do więcej niż jednej kolekcji

16 Strona główna repozytorium ECNIS

17 Typy użytkowników Administrator Redaktor DepozytariuszKonfiguruje ustawienia repozytorium Redaktor W repozytorium ECNIS zadania redaktora i administratora wykonuje pracownik Biblioteki IMP Depozytariusz Deponowania publikacji może dokonać sam autor lub za pośrednictwem redaktora Użytkownik końcowy Dowolny użytkownik wyszukujący informacji w repozytorium (z dodatkowymi uprawnieniami na podstawie logowania lub bez logowania)

18 Rejestracja w repozytoriumWybrać zakładkę My DSpace Wprowadzić dane: i własne hasło Komunikat o poprawnym dokonaniu rejestracji i dostępnych uprawnieniach Potwierdzenie o rejestracji na konto Logowanie do systemu na podstawie adresu i hasła Aktywowanie systemu powiadamiania o nowo dodanych publikacjach

19 Deponowanie publikacjiLogowanie w systemie Opracowanie opisu bibliograficznego (metadane standard Dublin Core) Podłączenie pełnego tekstu dokumentu Weryfikacja wprowadzonego opisu Akceptacja licencji na udostępnianie dokumentu online Po zatwierdzeniu dokument widziany jest w repozytorium z możliwością wyszukiwania i publicznego udostępniania

20 Deponowanie publikacji

21 Rodzaje dokumentów do archiwizacjiPreprinty, postprinty Raporty techniczne Prezentacje Materiały konferencyjne Wyniki badań ….

22 Format dokumentów do archiwizacji

23 Przykład opisu dokumentu w repozytorium ECNIS

24 Wyszukiwanie publikacjiWykorzystanie systemu cyfrowej identyfikacji obiektów CNRI Handle System (Corporation for National Research Initiatives Handle System) Przydzielenie każdej pracy stałych identyfikatorów umożliwia wyszukiwanie ich w Internecie

25 Wyszukiwanie publikacjiSearch: wyszukiwanie proste i zaawansowane (np. autor, słowo kluczowe …) Browse: przeglądanie bazy wg indeksów (np. nazwa kolekcji, tytuł publikacji, data …)

26 Aspekty prawne Akceptując umowę licencyjną autor udziela organizatorom repozytorium praw niewyłącznych na udostępnianie dzieła w dowolnym formacie cyfrowym i poświadcza oryginalność pracy. Repozytorium DSpace dostarcza przykładową wersję umowy licencyjnej, którą można dostosować do własnych potrzeb. Zasady dotyczące archiwizacji w repozytoriach Open Access wg zaleceń wydawców w bazie: SHERPA (http//www.sherpa.ac.uk/romeo.php)

27 Dylematy Umocowania prawne międzynarodowej sieci doskonałościKoordynator programu a instytucja macierzysta Prawo do własności intelektualnej Rzetelność w dostarczaniu preprintów z lat wcześniejszych (2005, 2006) Koszt utrzymania i zarządzania Rzetelność i wiarygodność danych medycznych zawartych w preprintach

28 Podsumowanie Nowy model komunikacji naukowej w bibliotece – co nam daje budowa repozytorium??? Rozwój umiejętności udostępniania dokumentów cyfrowych Poznanie nowego narzędzia do archiwizacji dokumentów Wdrożenie zasad Open Access Rozwój umiejętności zawodowych Doradztwo dla środowiska naukowego w zakresie organizowania dostępu do wiedzy