1 Diagnostyka i leczenie nowotworów układu moczowegoIwona Skoneczna, Wojciech Rogowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego Centrum Onkologii-Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie w Warszawie FALENTY, 23 października 2005

2 DIAGNOSTYKA I LECZENIE NOWOTWORÓW UKŁADU MOCZOWEGO> 13 tys. zachorowań > 8 tys. zgonów ROCZNIE W POLSCE

3 Nowotwory urologiczne2000

4 Nowotwory nerek i dróg moczowychPodstawowy objaw: KRWIOMOCZ OBOWOWIĄZKOWA DIAGNOSTYKA KAŻDEGO KRWIOMOCZU USG, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, CYSTOSKOPIA, UROGRAFIA małe guzy cm nie wywołują dolegliwości

5 Epidemiologia nowotworów nerki w Polsce

6 bezobjawowe zdiagnozowane w usgNOWOTWORY NEREK KRWIOMOCZ - 60% BÓL - 45% GUZ - 35% gorączka - 10% utrata masy ciała - 25% zespoły paranowotworowe - gorączka, osłabienie, nadciśnienie, neuropatia, nadkrwistość bezobjawowe zdiagnozowane w usg

7 NOWOTWORY NERKI T1-T2 95 % - 88 % (1999) 5-letnie przeżycia:65 % (1969)

8 NOWOTWORY NERKI WYLECZENIE = CHIRURGIA nefrektomia radykalnaleczenie oszczędzające miąższ nerki nefrektomia laparoskopowa

9 RAK NERKI Czego onkolog oczekuje od pacjenta ?szybka dgn krwiomoczu usg j.brzusznej u chorych bezobjawowych

10 Epidemiologia nowotworów pęcherza moczowego w Polsce

11 Nowotwory pęcherza moczowego objawyKrwiomocz/krwinkomocz (bezbolesny) Częstomocz Objawy dyzuryczne Nawracające infekcje dróg moczowych Bóle w podbrzuszu Grupy ryzyka: palacze tytoniu, ekspozycja na aminy aromatyczne, farby, barwniki, garbniki, lakiery

12 Nowotwory pęcherza moczowego diagnostykaBadanie ogólne moczu Usg jamy brzusznej z oceną pęcherza DO UROLOGA

13 Nowotwory pęcherza moczowego powierzchowne (70%)Cis Ta T1 Błona śluzowa Lamina propria mięśniówka W wycinku z TURT obecna mięśniówka bez nacieku raka

14 Nowotwory pęcherza moczowego inwazyjne = naciek mięśniówkiT2a T2b T3 N+ M+ Błona śluzowa mięśniówka Tk. tłuszczowa okołopęcherzowa T4a inwazja stercza, macicy, jelita, guz ruchomy T4b inwazja ściany miednicy, guz nieruchomy

15 RAK PĘCHERZA Czego onkolog oczekuje od pacjenta ?Zaprzestania palenia szybka dgn krwiomoczu/krwinkomoczu usg

16 Epidemiologia nowotworów gruczołu krokowego w Polsce

17 50-LETNI MĘŻCZYZNA – badanie per rectum, PSA NOWOTWORY STERCZA Średni wiek rozpoznania - 72 lata (USA) dynamika rozwoju nowotworu zmienna od bardzo powolnej do umiarkowanie szybkiej część chorych nawet z odległymi przerzutami ma długie przeżycia i umiera z przyczyn niezależnych od nowotworu screening (DRE, PSA +/- TRUS) – kontrowersyjny brak charakterystycznych objawów raka stercza Częstomocz Krwiomocz Wąski strumień moczu Bóle kostne – kręgosłupa i miednicy – w chorobie przerzutowej 50-LETNI MĘŻCZYZNA – badanie per rectum, PSA Wcześniej jeśli obciążenia dziedziczne

18 Badanie per rectum

19 Zależność poziomu PSA od wieku

20 NOWOTWORY STERCZA Rozpoznanie – biopsja pod kontrolą usg (TRUS)Odpowiedni dobór leczenia PSA < 20ng/ml – radykalne leczenie miejscowe Leczenie operacyjne Leczenie radioterapią Teleradioterapia brachyterapia

21 RAK STERCZA Czego onkolog oczekuje od pacjenta ?Kontrolne badania u urologa Rodzinne występowanie – wczesna dgn

22 Epidemiologia nowotworów jądra w Polsce

23 Nowotwory zarodkowe jądraNajczęściej występujące nowotwory w przedziale wieku 25 – 40 lat Od lat czterdziestych XX w. 3 – 4 –krotny wzrost zapadalności CHEMIOWYLECZALNE Od lat siedemdziesiątych XX w. ok. 70% spadek śmiertelności w USA oraz krajach Europy Zachodniej i Japonii wskutek wprowadzenia chemioterapii opartej o cisplatynę

24 NOWOTWORY JĄDRA - ETIOLOGIAwnętrostwo (niezstąpienie jądra do worka mosznowego) niedorozwój gonad niepłodność występowanie rodzinne

25 NOWOTWORY JĄDRA OBJAWYniebolesne powiększenie się jądra 40% dyskomfort w okolicy jądra stwierdzenie guzka lub zgrubienia w jądrze Nagły, ostry ból jądra < 10%

26 NOWOTWORY JĄDRA -ROZPOZNANIEU MŁODYCH MĘŻCZYZN Z NIESPECYFICZNYMI OBJAWAMI LUB Z OBJAWAMI CHOROBY NOWOTWOROWEJ O NIEZNANYM PUNKCIE WYJŚCIA POWINNO WYKLUCZYĆ SIĘ NOWOTWÓR JĄDRA LUB PRZESTRZENI ZAOTRZEWNOWEJ

27 Nowotwory zarodkowe jądraWszyscy chorzy z nowotworami zarodkowymi z przerzutami powinni być leczeni agresywnie z założeniem wyleczenia Nowotwory jądra są wyleczalne jeśli zastosujemy optymalne postępowanie Wszyscy lekarze mający do czynienia z chorymi na nowotwory jądra muszą mieć świadomość wczesnych i późnych powikłań chemioterapii

28 Nowotwory urologiczne Opóźnienie w diagnostyceSpowodowane przez pacjenta Spowodowane przez lekarza

29 Nowotwory urologiczne Opóźnienie w diagnostyceSpowodowane przez pacjenta ignorancja zakłopotanie obawa przed rakiem lęk przed utratą męskości niski poziom edukacji

30 Nowotwory urologiczne Opóźnienie w diagnostyceSpowodowane przez lekarza... Spowodowane przez system opieki zdrowotnej...