1 DUCH I LITERA Wszakci litera zabija ale duch ożywiaLitera prawa a intencja prawodawcy. Np. Data sunt servanda 100 zł dziś daję, 100 zł odbieram po 30 latach pracy Nowomowa Orwella – Ministerstwo Prawdy: manipulacja umysłami , propaganda; Ministerstwo Sprawiedliwości… jak to widzimy obecnie… Czego NIE chcemy?…. Dla siebie, dla swoich dzieci… Historia Robinsona Crusoe Silvio Gesella Pobielane groby – formalnie wszystko w porządku, a wewnątrz – rozkład nie wolno swego życia marnować ropraszając energię na sprawy powierzchowne KANT Zrozumieć na czym świat stoi, a nie tylko czym świat się zajmuje, podnieca

2 DYSKUSJA – DIALOG Dis – rozkładać na częściDiscutere – roztrząsać, rozsypywać Dia – poprzez, na wskroś Legein – zbierać, mówić Discutere – roztrząsać, rozsypywać Di – wadliwy jak w disfunctio, dysleksia... Sens rozdzielania całości na części, wykrywanie różnic Dia – jak w diapozytyw, diaskop... Sens wychodzenia poza słowa, łączyć. Wykrywanie tego, co łączy, co wspólne Nastawienie dyskusyjne – nastawienie na dialog

3 Szczęsny Zygmunt Górski [email protected]MAGICZNY TRÓJKĄT FUNKCJI PIENIĄDZA. ZNACZENIE DLA PRZEMYSŁU BARTEROWEGO Szczęsny Zygmunt Górski The IRTA EU Conference Gliwice, Poland, April 2008 Zmieniony wykład wygłoszony na konferencji IRTA International Reciprocal Trade Association

4 Treść MAGICZNY TRÓJKĄT FUNKCJI PIENIĄDZA.ZNACZENIE DLA PRZEMYSŁU BARTEROWEGOCZENIE DLA PRZEMYSŁU BARTEROWEGO Treść MAGICZNY TRÓJKĄT FUNKCJI PIENIĄDZA CZY DA SIĘ DOBRZE ZASTOSOWAĆ TO SAMO NARZĘDZIE DO PEŁNIENIA FUNKCJI : TRANSAKCYJNEJ, POMIARU WARTOŚCI I AKUMULACJI WARTOŚCI? RANKING FUNKCJI PIENIĄDZA W GOSPODARCE ZNACZENIE DLA GOSPODARKI BIBLIOGRAFIA

5 Możemy ustanowić najlepszy system finansowyJeśli zbudujemy go zasadniczo na rywalizacji, raczej niż na współ - pracy, czeka go los wspaniałego domu wzniesionego na piasku

6 MAGICZNY TRÓJKĄT FUNKCJI PIENIĄDZAfunkcja pomiaru wartości funkcja transakcyjna przechowywania wartości P i e n i ą d z W podręcznikach wymienia się dodatkowo funkcję spekulacyjną, bez komentarzy. To tak jak pozostawienie bez komentarza w spisie funkcji noża wśród narzędzi kuchennych: służy do krojenia pokarmów i do zabijania kucharzy

7 FUNKCJE PIENIĄDZA Pieniądz jako medium transakcyjne Pieniądz jako uniwersalny miernik wartości rynkowej Pieniądz jako akumulator wartości

8 Pieniądz jako medium transakcyjnePieniądz jako rodzaj transakcyjnego katalizatora. Obniża koszty transakcyjne Pozyskiwaniu środków transakcyjnych musi towarzyszyć wydawanie, dla podtrzymania ich funkcji Sprawne zaspakajanie potrzeb wymaga równowagi między całkowitą podażą a całkowitym popytem Płynność podaży wymaga obecności płynnego popytu Brak płynności powoduje nieefektywne wydatkowanie energii. Podobnie jak przy jeździe samochodem

9 Pieniądz jako medium transakcyjne – ciąg dalszyPłynne doprowadzanie do rynku medium transakcyjnego warunkuje wydajne sprzężenie podaży z popytem na towary Płynne doprowadzanie do rynku medium transakcyjnego jest podstawowym czynnikiem rozwoju gospodarki opartej o społeczny podział pracy Polskie określenie pomyślności gospodarczej – koniunktura – pochodzi od łacińskiego coniugare = łączyć W tym celu tworzenie medium transakcyjnego – emisja – musi być dostosowana do potrzeb transakcyjnych. Dostosowanie oznacza tu brak zarówno nadmiarów jak i niedoborów środka transakcyjnego na rynku. Wskaźnikiem dostosowania jest zerowy wskaźnik inflacji. Porównaj Opowieść o pyrach żyrowych

10 Pieniądz jak medium transakcyjne – ciąg dalszy Szybkość dopływu medium transakcyjnego do rynku jest optymalna jeśli: Powstaje w momencie zapoczątkowania cyklu transakcyjnego : towar ► medium transakcyjne Podlega jak najszybszemu recyklingowi Wskutek tego rośnie częstość występowania pełnych cykli transakcyjnych towar ► medium transakcyjne ► towar Gromadzenie medium transakcyjnego poprzez wycofywania go z obiegu uniemożliwia dokonania całych łańcuchów możliwych transakcji pochodnychT W średniowieczu stosowano ciężką ekskomunikę za przetrzymywanie śpiącego pieniądza. Pieniądz – własnośćszczególnego typu : prywatno – społeczna , do prywatnego ORAZ społecznego użytku. Jak gospodarcza infrastuktura. Winien być traktowany tak jak np. drogi. Można je użytkować do celów prywatnych, lecz nie mogą być traktowane jako własność ściśle prywatna i czynić z nim co się podoba. Np. niszczyć, wycofywać z obiegu. Podobnie jak nie można blokować ruchu drogowego.

11 Pieniądz jak medium transakcyjne – ciąg dalszy Szybkość dopływu medium transakcyjnego do rynku jest optymalna jeśli: Umiarkowana inflacja około 4 – 5 % przewyższa nieco zachętę płynnościową. Może więc powodować przyśpieszenie obiegu medium transakcyjnego Innym sposobem przyśpieszania obiegu może być tzw demurrage – opłata postojowa, stosowana zarówno do sald kredytowych jak i debetowych Demurrage salda kredytowego zachęca do szybkiego puszczania w obieg – wydawania środków transakcyjnych, poprzez kupowanie towarów. Demurrage sald debetowych zachęca do ich szybkiego pozyskiwania poprzez sprzedawanie towarów.

12 Pieniądz jak medium transakcyjne – ciąg dalszy Szybkość dopływu medium transakcyjnego do rynku jest optymalna jeśli: Inflacja zachęca do wydawania medium transakcjnego raczej niż do kupowania go poprzez sprzedawanie towarów, natomiast zniechęca do nabywania go poprzez sprzedawanie towarów Obecny pieniądz żyrowy jest przystosowany do transakcji krótko – terminowych

13 Pieniądz jak medium transakcyjne – ciąg dalszy Szybkość dopływu medium transakcyjnego do rynku jest optymalna jeśli: Barterowe jednostki transakcyjne (z przyśpieszaczem demurrage wobec sald kredytowych i debetowych) lepiej spełniają funkcję transakcyjną niż aktualne pieniądze z ich przyśpieszaczem inflacyjnym Transakcje przy użyciu nieoprocentowanych wymiennych jednostek barterowych znacznie zmniejszają koszty transakcyjne w porównaniu z oprocentowanym kredytem bankowym.

14 Bibliografia zalecana odnośnie do tej częściFritz Anders Das Geld im Kerislauf der Volkswirtschaft Revolution Nr 7 April 2002INWO International Sektion Deutschland INWO e.v. Max Bock Str Frankfurt /M Dieter Suhr The Neutral Money Network lub Dieter Suhr System pieniądza neutralnego Wszystkie pozycje piśmiennictwa, oprócz artykułuprof. Andersa, są dostępne na podanych stronach www, w językach oryginalnych i w tłum,aczeniach Można je sciągać w formacie PDF. Art. Andersa u autora

15 Pieniądz jako uniwersalny miernik wartościPieniądz powinien umożliwiać wyrażanie i porównywanie wartości wszystkich towarów Może on spełniać tę pomiarową funkcję po warunkiem, że jednostka pomiarowa nie zmienia się z czasem Zatem aktualny pieniądz, skoro jest traktowany jako towar, nie nadaje się do transakcji długo – terminowych Bibliografia zalecana do tej części Th. H.Jr. Greco Money and Debt, lub Th. H.Jr. Greco Pieniądz i dług ww.barter.org.pl/index.php

16 Pieniądz jako uniwersalny akumulator wartościUniwersalny akumulator wartości powinien dać się wygodnie przechowywać bez utraty wartości Aktualny pieniądz, uznawany obecnie za towar, nie nadaje się do przechowywania wartości w przypadku transakcji długo – terminowych Jego wartość podlega zniekształceniu na rynkach finansowych. Ma to miejsce szczególnie w przypadkach masowych operacji spekulacyjnych

17 Silvio Gesell A Story of Robinson Crusoe www.ccdev.lets.net/crusoe lub Bibliografia zalecana odnośnie do tego tematu Silvio Gesell A Story of Robinson Crusoe lub Silvio Gesell Historia Robinsona Crusoe F.E. Ricardo Die Giralkartoffeln F.E. Ricardo Opowieść o pyrach żyrowych

18 CZY JEDNO I TO SAMO NARZĘDZIE MOŻE SPEŁNIAĆ FUNKCJĘ TRANSAKCYJNĄ, POMIARU WARTOŚCI ORAZ AKUMULACYJNĄ? Funkcja transakcyjna a funkcja pomiaru wartości Funkcja transakcyjna a funkcja akumulacyjna wartości Funkcja uniwersalnego miernika wartości a funkcja uniwersalnego akumulatora wartości

19 Funkcja transakcyjna a funkcja pomiaru wartościMierzenie wartości rynkowej nie ma sensu pod nieobecność wymiany Bez pomiaru wartości nie może mieć miejsca wymiana rynkowa Stabilność jednostki pomiaru wartości jest tym bardziej istotna im dłuższy odstęp czasu pomiędzy fazami wymiany : towar ► medium transakcyjne ► towar. Ma to szczególne znaczenie w przypadku transakcji , oszczędności długo – terminowych jak na przykład renty inwalidzkie i emerytury

20 Funkcja transakcyjna a funkcja pomiaru wartościciąg dalszy W przypadku szybkiego obiegu medium transakcyjnego stabilność jednostki wartości jest mniej istotna niż funkcja transakcyjna Z drugiej strony, im bardziej stabilna jednostka wartości, tym wolniejszy obieg medium transakcyjnego Brakteaty w XII – XIV w. (XVIw) Cienkie srebrne blaszki ze stemplem jednostronnym. Ich znaczenie dla rozwoju gospodarczego. Bardzo szybka cyrkulacja i wydawanie na budowy, odnawianie budowli, instalacji nawadniających...Budowa katedr. Das ewige Pfennig wieczny / trwały fgrosz masywny srebrny. Koniec prosperity,

21 Funkcja transakcyjna a funkcja pomiaru wartościciąg dalszy Natomiast traktowanie medium transakcyjnego jako towar powoduje niestabilność jednostki pomiaru wartości Ma to miejsce szczególnie w przypadku masywnych spekulacji giełdowych Powoduje to niepewność wszelkich kalkulacji ekonomicznych

22 Bibliografia zalecana do tej częściTh. H. Jr. Greco Money and Debt, lub Th. H. Jr. Greco Pieniądz i dług

23 Funkcja transakcyjna a funkcja akumulacyjna wartościW przypadku transakcji krótko-terminowych funkcja przechowywania wartości nie jest tak bardzo istotna jak funkcja transakcyjna. Funkcja przechowywania wartości nabiera tym większego znaczenia im dłuższy odstęp czasu pomiędzy fazami transakcji towar ► medium transakcyjne ► towar

24 Funkcja transakcyjna a funkcja akumulacyjna wartościIm lepiej medium transakcyjne spełnia funkcję akumulatora wartości (jak na przykład monety srebrne i złote) tym gorzej funkcjonuje jako medium transakcyjne Nasila się wówczas tendencja do wycofywania medium transakcyjnego z obiegu. Zjawisko to nosi nazwę zasady Kopernika - Greshama Taka skłonność nasila się zwłaszcza ze wzrostem pesymizmu gospodarczego, politycznego, kryzysów, wojen Brakteaty

25 Obie funkcje zasadniczo się wspomagająFunkcja uniwersalnego miernika wartości a funkcja uniwersalnego akumulatora wartości Obie funkcje zasadniczo się wspomagają Bibliografia zalecana do tej części Th. H.Jr. Greco Money and Debt, lub Th. H.Jr. Greco Pieniądz i dług ww.barter.org.pl/index.php

26 RANKING FUNKCJI MEDIUM TRANSAKCYJNEGOW GOSPODARCE Funkcja transakcyjna jest najważniejsza ponieważ reguluje podział pracy Funkcja krótko – terminowego pomiaru wartości umożliwia krótko – trwałe cykle transakcyjne Funkcja krótko – terminowego przechowywania wartości dostateczna dla krótko – trwałych transakcji Św. Tomasz z Akwinu stwierdza: „Pieniądze wynaleziono głównie dla ułatwienia wymiany. Dlatego samo przez się jest niedozwolone brać zapłatę za użycie pieniędzy, a na tym właśnie polega lichwa.” Summa Teologiczna IIa IIae, q.78, art1, cyt. Przez Jacques Le Goff Sakiewka i życie – Gospoodarka i religia w Średniowieczu. MARABUT Gdańsk 1995, s 35

27 RANKING FUNKCJI MEDIUM TRANSAKCYJNEGO W GOSPODARCE – CIĄG DALSZYBezgotówkowe, nieoprocentowane barterowe jednostki transakcyjne spełniają te trzy funkcje lepiej niż aktualne jednostki oprocentowanego żyrowego kredytu bankowego oraz niż oprocentowany pieniądz gotówkowy

28 RANKING FUNKCJI MEDIUM TRANSAKCYJNEGO W GOSPODARCE – CIĄG DALSZYBarterowe bezgotówkowe rozliczenia nie nadają się do realizowania długo – terminowych transakcji , przechowywania wartości ani do pełnienia funkcji pomiaru wartości transakcjach długo – terminowych ze względu na gwarancje jedynie lokalne. Jednostki transakcyjne obecnego oprocentowanego pieniądza gotówkowego także nie nadają się do równoczesnego pełnienia tych trzech funkcji w przypadku transakcji długo – terminowych Jeszcze mniej nadają się do tego celu jednostki transakcyjne oprocentowanego kredytu bankowego, dysponujące słabszymi gwarancjami niż pieniądz państwowy

29 RANKING FUNKCJI MEDIUM TRANSAKCYJNEGO W GOSPODARCE – CIĄG DALSZYTe trzy podstawowe funkcje wymagają użycia odmiennych instrumentów. Odpowiednie propozycje podali między innymi Dieter Suhr, Silvio Gesell, T. H. Jr. Greco, F. E. Ricardo, C.H. Douglas, twórca doktryny Kredytu Społecznego, żeby wymienić tylko parę przykładów z coraz dłuższej listy twórców alternatywnej ekonomii

30 WNIOSKI DLA PRAKTYKI SZCZEGÓLNIE DLA PRZEMYSŁU BARTEROWEGOFunkcje : transakcyjna, akumulacyjna i pomiaru wartości mogą być realizowane zadowalająco przez jeden i ten sam instrument jedynie w przypadku transakcji krótko – tereminowych. Można się w tym celu posłużyć zwykłym pieniądzem gotówkowym, bankowym kredytem żyrowym lub bezgotówkowymi jednostka mi rozliczeniowymi.

31 WNIOSKI DLA PRAKTYKI SZCZEGÓLNIE DLA PRZEMYSŁU BARTEROWEGOZwykły oprocentowany pieniądz gotówkowy oraz oprocentowany bankowy kredyt żyrowy są narzędziami suboptymalnymi w porównaniu z nieoprocentowanym barterowym kredytem żyrowym Demurrage zarówno kont kredytowych jak i debetowych, stosowany przy użyciu bezgotówkowych rozliczeń barterowych, przyśpiesza obieg medium transakcyjnego lepiej niż umiarkowana inflacja w systemie pieniądza gotówkowego czy kredytu bankowego

32 WNIOSKI DLA PRAKTYKI SZCZEGÓLNIE DLA PRZEMYSŁU BARTEROWEGO – CIĄG DALSZYW przypadku transakcji długo – terminowych żyrowe rozliczenia kredytu barterterowego nie nadają się do realizowania funkcji transakcyjnej, akumulacyjnej oraz pomiaru wartości W przypadku transakcji długo – terminowych nie daje się zadowalająco realizować tych trzech funkcji pieniądza przy pomocy jednego i tego samego instrumentu pieniężnego.

33 Obecny międzynarodowy system pieniężny, polegający na oprocentowanąej emisji pieniądza, wzmaga rywalizację i egocentryzm, zarówno na poziomie globalnym jak i lokalnym Przynosi korzyści głównie ludziom najzamożniejszym, dysponującym nadmiarowymi środkami transakcyjnymi.

34 Udostępnia się te środki za opłatą oprocentowania innym osobom, w dojmującej potrzeie ich posiadaniadla zaspokojenia swych egzystencjalnych potrzeb Ostatecznie powoduje to obecny stan lokalnych i globalnego gospodarczego, politycznego i społecznego kryzysu, wojny i ekologiczną dewastację.

35 Jest bezlitosną grabieżą zasobów naszej planety, będących uprawnionym dziedzictwem nas wszystkich

36 Być może nie uda nam się zmienić tego ogromnego, potężnego systemu w skali globalnejMożemy jednak pokazać stosowalność lokalnego barterowego systemu w szerszej skali Ostatecznie możemy przecież użyć naszej racjonalności znacznie lepiej niż do realizowania irracjonalnych lokalnych, międzynarodowych i światowych, a wkrótce pewnie i kosmicznych awantur