1 Eigindlegar rannsóknaraðferðir II7. Gagnagreining II Túlkunarfræðileg nálgun Orðræðugreining Rannveig Traustadóttir

2 Gagnagreining Túkunarfræðileg nálgun Anders Gustavsson, 1996Ferli sem þarf að vera í gangi alla rannsóknina Undirbúningur - víð byrjunarspurning 1. Safna viðeigandi gögnum 2. Setja fram allar skynsamlegar túlkanir 3. Prófa túlkanirnar á gögnunum, túlkaninar þurfa líka að vera í samræmi við tilteknar forsendur, viðmið, mælikvarða Þróa-skilgreina (nýjar) spurningar sem á að rannsaka

3 Gagnagreining Túkunarfræðileg nálgun Anders Gustavsson, 1996Skref I Safna viðeigandi gögnum Skref II Setja fram allar skynsamlegar túlkanir Skilgreina nýjar rannsóknaspurningar Skref III Prófa túlkanir á gögnunum Athuga skilgreind viðmið

4 Orðræðugreining (Discourse analysis)„treats the social world as a text … which an be systematically ‘read’ by a researcher to lay open the psychological processes that lie within them“ (Banister og félagar, 1994, bls. 92)

5 Orðræðugreining Banister og félagar, 1994Nokkur atriði: Orðræðugreining reynir að gera skil fjölbreytilegri merkingu, mótsögnum, o.fl. sem er að finna í einum texta Sumir líta svo á að verið sé að leita að undirliggjandi formgerðum (strúktúrum) textans (þeir sem kenna sig við orðræðugreiningu kenna sig stundum við póst-strúkturalisma) Merking er ekki stöðug heldur síbreytileg og mál/texti samanstendur af mörgum „málum/textum“ og orðræðum

6 Orðræðugreining Banister og félagar, 1994Orðræðugreinin á tannkremstúpu: A) túpan sem „texti“ breyta túpunni í texta, í skrifað form til greiningar B) hugstormun (free associate to the text) helst með öðrum C) greina kerfisbundið öll „(viðfangs)efni“ (objects) textans leita að nafnorðum framhald

7 Orðræðugreining Banister og félagar, 1994Orðræðugreining á tannkremstúpu, frh.: D) skoða hvernig talað er um viðfangsefnin E) greina kerfisbundið allar persónur/sjálfsverur (subjects) í textanum F) athuga hvað hver persóna segir/má segja innan textans og hvað er sagt um hana G) gera yfirlit yfir hinar mismunandi „félagslegu veraldir“ sem er að finna í textanum H) o.s.frv.

8 Orðræðugreining Banister og félagar, 1994Orðræðurnar fjórar á tannkremstúpunni: „rationalist“ - rökleg „familial“ - fjölskylduleg „developmental - educational“ - uppeldisleg „medical“ - læknisfræðileg

9 Ólík sjónarhorn í gagnaöflun og gagnagreiningu Eva Magnusson, 1996I. Innanfrá sjónarhorn Gagnasöfnun - viðtöl Rannsóknarvinnan II. Utanfrá sjónarhorn Gagnagreining Fræðileg nálgun Ekki sami hugtakaheimur Erfitt að samþætta og hugsa um samtímis Sjónarhornin földu hvort annað Erfitt að færa rannsóknargögnin í sama veruleika og kenningarnar Hvorugt sjónarhornið er „sannara“ en hitt

10 Fyribærafræðileg nálgun og orðræðugreining í sömu rannsókn Eva Magnusson, 1996Öxlarnir í rannsókninni: III. Innanfrá sjónarhornið fyrirbærafræðilegt rannsóknin - viðtölin heill, stöðugur og samstæður einstaklingur flóknir og ólíkir einstaklingar IV. Utanfrá sjónarhornið póststrúktúarlískt fræðilega nálgunin í greiningunni heil orðræða brotakenndir, óstöðugir og ósamstæðir einstaklingar Bæði sjónarhornin varðveita mun og fjölbreytileika - en á ólíkan hátt

11 Afleiðingar af að nota innanfrá og utanfrá sjónarhorn samtímis Eva Magnusson, 1996Hvar er „skýringin“ Í einstaklingnum? Í félagslegu eða sögulegu samhengi? „Heilbrigð skynsemi“ og hversdagslegur skilningur v.s. póstmódernískur skilningur Eva heyrði tal sem endurspeglaði undirokun en þær sjálfar sáu þetta ekki Klofin meðvitund? Getur rannsakandinn haft „réttar“ fyrir sér um veruleika þeirra en þær sjálfar?

12 Samþætting sjónarhornanna Eva Magnusson, 1996Eigindlegar rannsóknara›fer›ir II Samþætting sjónarhornanna Eva Magnusson, 1996 Lykillinn að samþættingunni: Hver eru markmið þátttakenda v.s. rannsakanda? Leiddi til skilnings á af hverju atferli skilst stundum á ólíka vegu: „venjulegur hversdagur“ eða undirokun Markmið þátttakenda: friðsamleg tilvera Markmið rannsakanda: finna dæmi um undirokun/átök í daglegu lífi Rannnveig Traustadóttir

13 Samþætting sjónarhornanna Eva Magnusson, 1996I. Öxull Notaði innanfrá sjónarhornið/fyrirbærafræðina til að skapa mynd af markmiðum kvennanna og hvernig þær skildu sig í samhengi við umhverfið II. Öxull Notaði utanfrá sjónarhornið/orðræðugreininguna til að skapa mynd af því hvernig tal hverrar konu var hlaðið orðræðu sem endurspeglaði annan skilning á kyni en þann sem þær töldu sjálfar ríkjandi í tali sínu

14 Orðræðugreining á viðtalstextanum Eva Magnusson, 1996Birgitta: Hver ræður heima? Sjálfsverur/gerendur í textanum: Ég 1: húsmóðirin sem ræður Ég 2: hin hefðbundna húsmóðir Hann 1: karlinn sem heldur að hann ráði Ég 3: útsjónarsöm og þekkir sinn mann Við: hann og hún sem sýna vinum „hans“ mynd af hjónabandinu Samviskan: er gerandi sem kemur í veg fyrir að hún misnoti vald sitt Hann 2 (honum): óvirkur gerandi sem er fremur viðfang en sjálfsvera í textanum Hann 3: sá sem ekki verður haggað Þú/ég 4: hin valdalausa

15 Orðræðugreining á viðtalstextanum Eva Magnusson, 1996Hvað passar ekki saman? Ég 1 (húsmóðirin sem ræður) og „við“ (hann og hún sem sýna „hans“ mynd af hjónabandinu) Ég 1 (húsmóðirin sem ræður) og þú/ég 4 (sú valdalausa) Ég 1 (húsmóðirin sem ræður) og hann 3 (sá sem ekki er haggað) o.s.frv. Hvað passar saman? Ég 1 (húsmóðirin sem ræður) og hann 1 (sem heldur að hann ráði)

16 Orðræðugreining á viðtalstextanum Eva Magnusson, 1996Eigindlegar rannsóknara›fer›ir II Orðræðugreining á viðtalstextanum Eva Magnusson, 1996 Hvaða orðræður eru í gangi: „Konan á bakvið tjöldin“ „Allt kerlingunni að kenna“ „Hinn sterki karlmaður“ „Undirokun neðanfrá“ Rannnveig Traustadóttir