1 EKOLOGICZNY ZWIĄZEK GMIN DORZECZA KOPRZYWIANKI 27-552 Baćkowice 86jako Partner Regionalny Projektu pt. „Regionalny System Gospodarki Odpadami Komunalnymi w Polsce” organizowany przez: Ogólnopolskie Stowarzyszenie Komunalnych Związków Gmin w Długoszynie

2 Powstanie EZGDK… Potrzeba zjednoczenia działań w kierunku ochrony środowiska całego dorzecza Koprzywianki skłoniła w 1992 r. władze samorządowe do utworzenia Ekologicznego Związku Gmin Dorzecza Koprzywianki. Członkami Związku oficjalnie zarejestrowanego 27 kwietnia 1994 r. jest 12 gmin województwa świętokrzyskiego z trzech powiatów: opatowski, sandomierski, staszowski. od 1994r. : Baćkowice, Bogoria, Iwaniska, Klimontów, Koprzywnica, Łoniów, Samborzec, od 1996 r. :Sandomierz, od 2000r. : Lipnik, Obrazów, Opatów, od 2011r. : Sadowie. Statutową siedzibą Związku są Baćkowice, a władze Związku tworzą Wójtowie i Przewodniczący Rad wszystkich zrzeszonych gmin. Obszar Związku obejmuje powierzchnię 1068 km2 a zamieszkuje go 107 tys. osób. Obecnie EZGDK zatrudnia 34 osoby, są to w większości mieszkańcy Janczyc.

3 Zadania EZGDK: Zadaniem Związku jest ochrona i kształtowanie naturalnego środowiska dorzecza Koprzywianki. Związek podejmuje wspólne działania w zakresie: ochrony wód, ziemi i powietrza oraz krajobrazu, będących bazą dla rekreacji i turystyki, pozyskiwania środków i pomocy w realizacji inwestycji ekologicznych, ukierunkowania rozwoju gospodarczego zrzeszonych gmin w oparciu o naturalne walory przyrodnicze. Związek umożliwia wymianę doświadczeń w realizacji zadań komunalnych, reprezentuje wspólne interesy gmin, szczególnie w zakresie zadań związanych z ekologią, a także inicjuje i wspiera indywidualne przedsięwzięcia gmin w tym kierunku. Realizacja tak szerokiego programu zakrojona jest na wiele lat.

4 Gospodarka wodno-ściekowaProblem gospodarki wodno-ściekowej został rozwiązany w sposób kompleksowy, w sześciu gminach w latach zostały wybudowane oczyszczalnie ścieków. Każda z gmin budowała oczyszczalnię samodzielnie, natomiast gminy wspólnie poprzez Związek występowały o środki finansowe. Równocześnie z wykonaniem oczyszczalni gminy rozpoczęły budowę kanalizacji. Działalność inwestycyjna w tym zakresie była koordynowana przez Związek. Oczyszczalnie zostały wybudowane w następujących miejscowościach: Gmina Baćkowice: oczyszczalnia ścieków w Piskrzynie o przepustowości 370 m3 / dobę. Gmina Bogoria: oczyszczalnia ścieków w Bogorii o przepustowości 600 m3/dobę. Gmina Iwaniska: oczyszczalnia ścieków w Iwaniskach o przepustowości 380m3/dobę. Gmina Klimontów: oczyszczalnia ścieków w Klimontowie o przepustowości 400m3/dobę. Gmina Koprzywnica: oczyszczalnia ścieków w Koprzywnicy o przepustowości m3/dobę. Gmina Samborzec: oczyszczalnia ścieków w Samborcu o przepustowości m3/dobę. „Poprawa stanu czystości wód dorzecza Koprzywianki poprzez budowę kanalizacji tłoczno-grawitacyjnej na terenie gmin Baćkowice, Bogoria i Koprzywnica – I zadanie” Wniosek będzie realizowany w latach 2011 i 2012, obejmuje budowę 40 km kanalizacji - wartość zadania ponad 14 mln zł. Zadanie jest dofinansowane z RPO dla województwa świętokrzyskiego.

5 „Czysta Wisła i Rzeki Przymorza”Edukacja ekologiczna „Czysta Wisła i Rzeki Przymorza” W latach w 20 szkołach z terenu gmin Związku prowadzono edukację ekologiczną w ramach programu „Czysta Wisła i Rzeki Przymorza”. Uczniowie pod opieką opiekunów prowadzili następujące obserwacje i pomiary: monitoring wody - badanie czystości wody rzeki Koprzywianki z wykorzystaniem zestawu pomiarowego na zawartość azotanów, fosforanów, pH, przewodnictwa, twardości wody, monitoring powietrza - pomiar kierunku wiatru, pomiar pH opadów, analiza występowania porostów na drzewach, ewidencja lokalnych emitorów zanieczyszczenia powietrza, monitoring odpadów - ewidencja dzikich wysypisk na terenie gminy, monitoring obiektów przyrodniczych - wyszukiwanie i ewidencja cennych przyrodniczo drzew. W ramach programu organizowane były liczne konkursy dla dzieci : plastyczne, literackie i fotograficzne, m.in. „Na najciekawszą i najbardziej efektywną formę edukacji ekologicznej w szkole”, „Najaktywniej działających w programie szkół”, „Organizację gminnej pracowni edukacji ekologicznej”. „Projekt ścieżki przyrodniczo-dydaktycznej”, Projekt ścieżki rowerowej 12 uczniów kl. I-szej Publicznego Gimnazjum w Bogorii W grudniu 1998 roku Związek otrzymał wyróżnienie w wysokości zł z okazji 5 - lecia WFOŚ i GW w Tarnobrzegu za udział w kategorii „Edukacja ekologiczna”. W czerwcu 2000 r. Rada Programowa Fundacji Centrum Edukacji Ekologicznej Wsi nadała Związkowi Brązowy medal „Nauczającym jak chronić i pielęgnować Ziemię”.

6 Edukacja ekologiczna „Organizacja zbiórki surowców wtórnych i zagospodarowania odpadów przez szkoły w dorzeczu Koprzywianki” Głównym celem programu było uświadomienie uczniom możliwości osobistego włączenia się do zmniejszenia ilości odpadów oraz ich właściwe zagospodarowanie. Uczniowie brali aktywny udział w zbiórce i segregacji surowców wtórnych, które odbierała ze szkół firma „EkoProfil”. W szkołach organizowano apele, na których uczniowie przedstawiali na czym polega i jakie korzyści przynosi selektywna zbiórka odpadów. Odbywały się konkursy plastyczne m.in. „Moja Ziemia, mój Świat”, „Nasza ziemia nie może być śmietniskiem”. Dzieci wykorzystywały surowce wtórne jako materiał, z którego wykonywały pojemniki na kredki i ołówki, ozdobne osłonki na kwiaty oraz różne „cudaki zwierzaki”. Były organizowane przedstawienia, np.: „Dziady ekologiczne, czyli rzecz o recyklingu” czy „Inwazja telemorów”. W trakcie trwania programu uczniowie porządkowali teren wokół swojej szkoły i miejscowości, a w miejscu zamieszkania lokalizowali dzikie wysypiska śmieci, o których informowali władze gminy. Dzieci zachęcały do segregacji odpadów okolicznych mieszkańców, rozwieszali plakaty na przystankach, w sklepach i remizach strażackich. Co prawda na ich apel odpowiedziało niewiele rodzin, ale dzieci wychodziły z założenia: „Czego Jaś się nauczy, przekaże tatusiowi…” W ciągu trzech lat w programie uczestniczyło ponad 7 tys. uczniów z 34 szkół, łącznie dzieci zebrały kg surowców wtórnych.

7 „Zbieramy, segregujemy, przetwarzamy odpady”Edukacja ekologiczna „Zbieramy, segregujemy, przetwarzamy odpady” Do realizacji programu Związek przystąpił w roku po oddaniu do użytku ZOUK Janczyce. Głównym jego celem jest: nauczanie rozróżniania odpadów opakowaniowych (szkło, papier i karton, tworzywa sztuczne), informowanie o możliwościach gospodarczego wykorzystania odpadów jako surowców wtórnych, kształtowanie pozytywnego wizerunku zakładu gospodarującego odpady. Wszystkie szkoły zostały wyposażone w zestaw 3 pojemników typu IGLOO o poj. 1,5 m3 do selektywnej zbiórki odpadów (szkło, papier, tworzywa sztuczne) W ramach programu co roku ogłaszane są różne konkursy, np:. „Konkurs ekologiczny-zwiedzamy ekologicznie, ilustrujemy graficznie i fotograficznie” mający na celu popularyzację walorów przyrodniczych, architektonicznych i ekologicznych leżących w obrębie działania EZGDK. Organizowane są konkursy w postaci arkuszu pytań min. „Odpady i co dalej”, „Elektośmieci i inne odpady”, konkursy dla najlepszej szkoły w zbiórce surowców wtórnych (trzech uczniów z każdej szkoły, którzy zbiorą największą ilość surowców, bierze udział w wycieczce), czy konkursy plastyczne „Czysta ziemia”, „Czyste powietrze” – prace oceniane są wg wcześniej ustalonego kryterium przez komisję konkursową.

8 Międzygminny system zbiórki odpadów komunalnych5 lipca 1996 roku zostało zawarte porozumienie komunalne, na podstawie którego gminy powierzyły Ekologicznemu Związkowi Gmin Dorzecza Koprzywianki zadanie publiczne związane ze zorganizowaniem systemu zbiórki odpadów komunalnych z terenu gmin będących członkami Związku. Przedmiotem porozumienia było zorganizowanie systemu zbiórki odpadów komunalnych oraz zakup specjalistycznego samochodu do wywożenia nieczystości SM-11 na podwoziu Jelcza i 416 pojemników POK -11 o poj. 2,2 m3. Koszt całego przedsięwzięcia w tym okresie zamknął się w kwocie 660 tys. zł. (samochód śmieciarka 300 tys. zł , pojemniki 360 tys. zł) . WFOŚ i GW w Tarnobrzegu przyznał środki finansowe na realizację tego przedsięwzięcia na następujących zasadach: 40 % - pożyczka w kwocie 264 tys. zł 40 % - dotacja w kwocie 264 tys. zł 20 % - udział własny – 132 tys. zł Na jedną gminę udział własny wyniósł 16,5 tys. zł. W roku 1998 Związek zakupił drugi samochód SM oraz 204 pojemniki POK-11, koszt inwestycji wyniósł tys. zł. W roku 1999 Związek zakupił kolejne 100 szt. pojemników POK-11. Samochód typ SM-11 z przednim załadunkiem odpadów z pojemników 2,2 m3

9 Międzygminny system zbiórki odpadów komunalnychZadanie było realizowane na terenie dziewięciu gmin Związku . Odpady gromadzone były w 780 pojemnikach rozstawionych w 178 miejscowościach na terenie działania Związku. Ich wywóz odbywał się wg harmonogramu. Odpady z poszczególnych gmin wywożone były od trzech do czterech razy w miesiącu, średnia ilość wywożonych odpadów w ciągu miesiąca z gminy wynosiła około 437 m3. Opłaty za transport i składowanie ponosiły gminy. Na terenie Związku było w tym czasie 6 składowisk odpadów. Samborzec – wysypisko gminne bez jakichkolwiek urządzeń Wysypisko gminne w Podlesiu Koprzywnica – wiejski punkt gromadzenia odpadów Składowisko w Szymanowicach Dolnych Składowisko gminne w Jatrzębskiej Woli

10 ZUOK w Janczycach W latach Związek przeanalizował 8 lokalizacji pod budowę Zakładu. Dopiero po dwóch latach intensywnych poszukiwań mieszkańcy Janczyc w gminie Baćkowice wyrazili zgodę na lokalizację Zakładu. lipiec 2000 r.: Rady Gminy podjęła uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości Janczyc, teren przeznaczony pod składowisko odpadów komunalnych, października 2000 r.: zakup gruntów o pow. 7,28 ha w miejscowości Janczyce pod budowę ZUOK., styczeń 2001 r.: opracowanie koncepcji programowo – przestrzenna zakładu utylizacji odpadów komunalnych dla terenu gmin i miast wchodzących w skład Ekologicznego Związku Gmin Dorzecza Koprzywianki, marzec 2001 r.: Zgromadzenie Związku podjęło uchwałę w sprawie realizacji zadania inwestycyjnego pod nazwą: Organizacja i Budowa Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi w Janczycach Gmina Baćkowice, w celu odbioru odpadów z obszaru objętego działalnością Związku, marzec 2003 r.: wykonanie dokumentacji technicznej Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych w Janczycach, sierpień 2003 r.: uzyskanie pozwolenia na budowę,

11 ZUOK w Janczycach maj 2004 r.: podpisanie umowy z Zakładem Techniki Ochrony Środowiska „FOLEKO” ze Świdnicy na budowę ZUOK Janczyce, maj 2004 r.: podpisanie umowy z konsorcjum ABM SOLID z Tarnowa, Małopolska Wytwórnia Maszyn Brzesko-Serwis z Brzeska oraz Horstman Budowa Urządzeń i Technika Ekologiczna z Wągrowca na dostawy urządzeń do ZUOK Janczyce, 22 czerwca 2005 r.: decyzja ŚR.III /04 Wojewody Świętokrzyskiego w sprawie udzielenia Pozwolenia zintegrowanego dla instalacji składowania odpadów zlokalizowanej na terenie Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych w Janczycach gm. Baćkowice, 4 sierpnia 2005r.: decyzja ŚR.III /05 Wojewody Świętokrzyskiego zatwierdzająca Instrukcję Eksploatacji składowiska odpadów w Janczycach gm. Baćkowice, czerwiec 2004 – 31 lipiec 2005 r.: realizacja robót budowlano-montażowych i dostawa wyposażenia technologicznego oraz sprzętu, 26 sierpnia 2005 r.: oficjalne otwarcie Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych w Janczycach 5 września 2005 r.: uruchomienie Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych w Janczycach.

12 Finansowanie inwestycjiKoszt budowy ZUOK Janczyce ,42 (netto) Umowa dotacji z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach na kwotę ,71 zł Umowa pożyczki z Wojewódzkim Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach na kwotę ,83 zł Pożyczka była obwarowana jeszcze dodatkowymi zabezpieczeniami: weksel in blanco wraz z deklaracjami wekslowymi gmin, poręczenie bankowe na 4 mln zł, ustanowienie hipoteki zwykłej umownej w kwocie 5,1 mln zł. Dotacja z Fundacji EkoFundusz z Warszawy w kwocie ,88 zł ( ,88 zł przeznaczona na budowę ZUOK, z przeznaczeniem na budowę systemu selektywnej zbiórki odpadów). Przetarg na budowę ZUOK wygrała firma Zakład Techniki Ochrony Środowiska ze Świdnicy ,75 zł (netto) Przetarg na realizację dostaw wygrało konsorcjum ABM SOLID z Tarnowa, Małopolska Wytwórnia Maszyn Brzesko-Serwis z Brzeska oraz HORSTMAN Budowa Urządzeń i Technika Ekologiczna z Wągrowca – ,94 zł (netto)

13 Nowoczesne składowisko odpadówNa terenie ZUOK zostały wybudowane 2 kwatery składowania o powierzchni: kwatera nr 1- 1,68 ha i kwatera nr 2 – 2,01 ha Kwatery zostały zabezpieczone: - warstwa uszczelnienia mineralnego o miąższości 0,5 m i współczynniku filtracji 10-9 m/s (mineralna bariera geologiczna - geomembrana (folia) PEHD grub. 2,00 mm, - geowłóknina ochronna o gramaturze 1000 g/m3 - system drenaży nadfoliowych i podfoliowych - system studni odgazowujących. Do ZUOK trafia rocznie około Mg odpadów rocznie Odpady są przetwarzane przez mobilne sito bębnowe o oczkach 60 mm. Część frakcji podsitowej trafia na kompostownię (2500 Mg/rok), gdzie poddawana jest kompostowaniu w celu uzyskania odpadów biologicznie obojętnych, które są później unieszkodliwiane jako stabilizat. Frakcja nadsitowa kierowana jest na sortownię do doczyszczenia w celu uzyskania komponentu do produkcji RDF (niestety tylko od 5% do 10 %) , pozostałość jest unieszkodliwiana. Odpady zagęszczane są kompaktorem.

14 Sortownia odpadów komunalnychLinia technologiczna sortowania odpadów pochodzących z selektywnej zbiórki firmy HORSTMANN o przepustowości max do 3000 Mg/rok zlokalizowana jest w hali o wymiarach 35,81x15,91 m i powierzchni 569 m2. W roku 2010 linia została doposażona w sorter optoelektroniczny firmy TITECH. Zakup sortera wraz z urządzeniami towarzyszącymi został sfinansowany dzięki dotacji z Fundacji EkoFundusz w kwocie 1,1 mln zł. Na linię trafiają odpady ze zbiórki prowadzonej w systemie pojemników typu IGLOO oraz systemie workowym (jeden worek na plastik, papier, szkło i metal). Po wyodrębnieniu surowców wtórnych: papieru, tworzyw, szkła i metalu pozostałość trafia do sortera optoelektronicznego, który automatycznie wyodrębnia frakcję do produkcji RDF. Balast kierowany jest do unieszkodliwienia na składowisku a surowce wtórne sprzedawane są recyklerom.

15 Kompostownia odpadów Trafiające do ZUOK odpady biodegradowalne pochodzą głównie z przetwórstwa owoców, zieleni miejskiej oraz oczyszczalni ścieków. Jest to ilość nie przekraczająca 1000 Mg/rok. Powyższe odpady kierowane są na płytę kompostowni o wymiarach 1200m2 i przepustowości około 3500 Mg/rok. Jednak główny strumień odpadów stanowi frakcja podsitowa ze zmieszanych odpadów komunalnych – około 2500 Mg/rok. Pryzmy przerzucane są za pomocą ładowarki teleskopowej. Po zakończeniu kompostowania wykonywane są badania pod kątem załącznik nr 3 lub nr 4 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 7 września 2005 r. w sprawie procedur dopuszczania odpadów do składowania na składowisku danego typu. Wytworzone odpady są kierowane na składowisko jako: kompost niespełniający wymagań jakościowych, który jest wykorzystywany do wykonywania pośrednich warstw izolacyjnych, lub stabilizat, który jest unieszkodliwiany.

16 Zbiórka odpadów komunalnychEZGDK prowadzi działalność również w zakresie zbiórki odpadów komunalnych. Posiadamy ponad 7,5 tys. podpisanych umów na terenie 14 gmin. Do zbiórki odpadów komunalnych wykorzystuje 4 samochody śmieciarki i 2 hakowce z HDS. Każde gospodarstwo wyposażamy w pojemnik 120 lub 240 l na odpady zmieszane oraz worki do selektywnej zbiórki odpadów. Odpady odbieramy raz w miesiącu zgodnie z gminnymi regulaminami, raz w miesiącu odbieramy odpady pochodzące z selektywnej zbiórki, dwa razy w roku (wiosna – jesień) prowadzimy zbiórkę zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz odpadów wielkogabarytowych. Selektywną zbiórkę prowadzimy również w systemie 3 pojemnikowym typu IGLOO 1,5 m3 (szkło, papier, tworzywa sztuczne)

17 Rozbudowa ZUOK JanczyceKonieczność ograniczenia składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji -50% w roku 2013, 35% w roku 2020 w odniesieniu do ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji wytwarzanych w 1995 r. Ograniczenie składowania odpadów komunalnych po 31 grudnia 2012 roku Ustawa o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw Region gospodarki odpadami – obszar liczący co najmniej mieszkańców, Regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych - zakład zagospodarowania odpadów o mocy przerobowej wystarczający do przyjmowania i przetwarzania odpadów z obszaru zamieszkałego przez co najmniej mieszkańców spełniający wymagania najlepszej dostępnej techniki oraz zapewniający termiczne przekształcanie odpadów lub: mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych i wydzielenie ze zmieszanych odpadów frakcji nadających się w całości lub w części do odzysku, - przetwarzanie selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów oraz wytworzenie z nich produktu o właściwościach nawozowych lub środków wspomagających uprawę roślin, spełniającego wymagania określone w odrębnych przepisach, składowanie odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych o pojemności pozwalającej na przyjmowanie przez okres nie krótszy niż 15 lat odpadów w ilości nie mniejszej niż powstająca w instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych Lp Parametr Wartość graniczna 1. Ogólny węgiel organiczny (TOC) 5 % suchej masy 2. Strata przy prażeniu (LOT) 8 % suchej masy 3. Ciepło spalania Maksimum 6 MJ/kg suchej masy

18 Rozbudowa ZUOK JanczyceNa terenie rozbudowy ZUOK przewiduje się realizację następujących obiektów: hala sortowni odpadów z instalacją sortowania (o wydajności Mg odpadów na jedną zmianę) oraz przygotowania komponentów do produkcji paliwa z odpadów i zapleczem socjalnym, instalacja stabilizacji odpadów w systemie zamkniętym o przepustowości Mg/rok plac dojrzewania stabilizat/kompostu, zbiornik na ścieki technologiczne z kompostowni, zaplecze magazynowe sortowni, obiekty strefy wjazdu do ZUOK (częściowo przeniesione na teren nowej lokalizacji). Koszt rozbudowy ZUOK wyniesie ok. 19 mln zł. Związek ma podpisaną umowę na dofinansowanie zadania w wysokości 50 % w kwocie ,10 zł w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata

19 Rozbudowa ZUOK JanczyceProponowane Regiony Gospodarki Odpadami w woj. świętokrzyskim

20 Struktura Organizacyjna EZGDKZgromadzenie Związku tworzą Wójtowie i Przewodniczący Rad wszystkich zrzeszonych gmin. Zarząd Związku: Pan Władysław Brudek – Przewodniczący Zarządu Związku Pan Marian Partyka – Członek Zarządu Związku Pan Leszek Wołowiec – członek Zarządu Związku Biuro Ekologicznego Związku Gmin Dorzecza Koprzywianki Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych w Janczycach