1 Elementy terapii poznawczejPiotr Markowski Seksuologiczne koło naukowe Akademii Medycznej w Warszawie

2 Z kart historii... Wczesne lata 60. XX wieku. Aaron T. Beck opracowuje terapię poznawczą 1962 r. - Albert Ellis, terapia racjonalno-emotywna 1976 r. - Arnold Lazarus, terapia multimodalna Od 1983 r. - Szybki rozwój różnych odmian terapii (Liotti, Arnkoff, Glass, Hollon, Beck)

3 Podstawowe założenia teoretyczneIdentyfikacja problemu i jego związek między myślami, emocjami i zachowaniem pacjenta nacisk na „tu i teraz” Prof. Aaron T. Beck

4 Zasady terapii konceptualizacja problemu pacjentarelacja terapeutyczna czynne uczestnictwo pacjenta w terapii koncentracja na problemie „tu i teraz” autoterapia ograniczenie w czasie, strukturalizacja sesji

5 Zasady terapii c.d. terapia poznawcza uczy pacjenta rozpoznawać, reagować i weryfikować nieprzystosowawcze myśli terapeuta korzysta z wielu technik, dzięki którym pomaga pacjentowi zmienić wzorce myślenia, zachowania i emocji

6 Co w tym momencie przyszło mi na myśl?Najważniejsze pytanie terapii poznawczej Co w tym momencie przyszło mi na myśl?

7 Model poznawczy

8 Konceptualizacja poznawczaDiagnoza? Problemy pacjenta? Jego myśli, reakcje? Dzieciństwo, doświadczenia? Przekonania? Jak pacjent radzi sobie z przekonaniami? Stresory warunkujące pojawienie się problemu?

9 Rola terapeuty ustalenie planu wizytmonitorowanie samopoczucia, nastroju pacjenta omówienie problemu wyjaśnienie modelu poznawczego i diagnozy chorego

10 Rola terapeuty c.d. zadania domowe i ich regularne omawianiepodsumowanie przebiegu wizyty i uwagi

11 Identyfikacja automatycznych myśliCo Pan wówczas myślał? Co mógł Pan myśleć o......lub o......? Co Pan sobie wyobraził w danym momencie? Co ta sytuacja dla Pana oznacza? Czy Pana zdaniem...(tu terapeuta formułuje odpowiedź przeciwną do spodziewanej)?

12 Identyfikacja automatycznych myśli c.d.terapeuta rozpoznaje automatyczne myśli w dialogu sokratejskim ocenia wiarygodność myśli poprzez analizę informacji ich potwierdzających i podważających weryfikuje nieprzystosowawcze myślenie

13 Weryfikacja automatycznych myśliJakie są dowody, co przemawia za prawdziwością Pana myśli, co jej zaprzecza? Jakie jest alternatywne wytłumaczenie? Co może się wydarzyć w najgorszym i w najlepszym wypadku. Co jest realistyczne? Co należy z tym zrobić? Co by Pan poradził przyjacielowi w tej sytuacji? Co by Pan sobie powiedział, gdyby był Pan swoim najlepszym przyjacielem?

14 Automatyczna myśl = zniekształcenie poznawcze

15 Reakcja na automatyczne myślizapis nieprzystosowawczych myśli wraz z sytuacją, która je wywołała, towarzyszącymi emocjami, weryfikacją myśli i rezultatem przeprowadzonej analizy alternatywne metody to: zapis w myślach, czytanie notatek z sesji, wysłuchanie nagrania wizyty

16 Identyfikacja przekonań pośredniczącychwyrażenie przekonania w postaci automatycznej myśli podanie pacjentowi pierwszej części założenia: Jeśli nie będzie Pan.....to znaczy, że...... technika „strzałki w dół”, należy pytać pacjenta o znaczenie jego automatycznej myśli tak długo, aż pacjent wypowie kolejną nieprzystosowawczą myśl

17 Weryfikacja przekonań pośredniczącycheksperyment behawioralny skalowanie odgrywanie ról emocjonalnych i racjonalnych znajomi jako punkt odniesienia zachowanie „jak gdyby” doświadczenie własne terapeuty

18 Przekonania o bezradności Przekonania o niezasługiwaniu na miłośćPrzekonania kluczowe Przekonania o bezradności Przekonania o niezasługiwaniu na miłość

19 Identyfikacja przekonań kluczowychStawianie hipotezy jako pomoc w rozpoznaniu przekonania kluczowego Modyfikacja przekonania kluczowego: zapis przekonania kluczowego skrajne przykłady metafory geneza przekonania pozostałe techniki

20 Wybrane techniki terapeutyczneanalizowanie wad i zalet własnych decyzji eksperymenty behawioralne planowanie aktywności odwrócenie uwagi i skupienie jej na zadaniu relaksacja pozytywne zapisy o sobie technika tortu, pacjent dzieli graficznie okrąg, planując swoją aktywność wizualizacja

21 Wybrane techniki terapeutyczne cWybrane techniki terapeutyczne c.d po pojawieniu się automatycznej myśli, pacjent próbuje wyobrazić sobie znak STOP, by myśl odrzucić. Może także pomyśleć o nieprzystosowawczej myśli jak o programie w telewizji, który można wyłączyć

22 Zadania domowe aktywacja behawioralnamonitorowanie myśli automatycznych biblioterapia omawianie poprzedniej i planowanie kolejnej wizyty

23 Trudności w wykonywaniu zadań domowychPsychologiczne: -negatywne prognozy -wyolbrzymianie -perfekcjonizm Praktyczne: -odrabianie zadanie w ostatniej chwili -zapominanie uzasadnienia -zła organizacja czasu

24 Zakończenie terapii pacjent odpowiedzialny za postępykorzystanie z technik poznanych na terapii, autoterapia przygotowanie pacjenta na czasem występujące gorsze samopoczucie po zakończeniu terapii zmniejszenie częstotliwości wizyt, też w ramach eksperymentu

25 Literatura: Judith S. Beck. (2005). Terapia poznawcza. Podstawy i zagadnienia szczegółowe. Kraków: WUJ Aaron T. Beck, Arthur Freeman, Denise D. Davis i wsp. (2005). Terapia poznawcza zaburzeń osobowości. Kraków: WUJ Jan Czesław Czabała. (2006). Czynniki leczące w psychoterapii. Warszawa: PWN Stanislav Kratochvil. (2003). Podstawy psychoterapii. Poznań: Zysk i S-ka