1 Energia na potrzeby oświetlenia część 1

2 Źródła światła dzielimy na naturalne i sztuczne.Podstawy Źródła światła dzielimy na naturalne i sztuczne. Światło jest rodzajem energii elektromagnetycznej promienistej, wysyłanej w formie bardzo małych dawek tzw. fotonów

3

4 Podstawowe wielkości oświetleniastrumień świetlny F [lm], światłość I [cd], natężenie oświetlenia E [lx], luminancja L [cd/m2].

5 Strumień świetlny Φ Parametr określający całkowitą moc światła emitowanego z danego źródła światła

6 Światłość Światłość - natężenie źródła światła w danym kierunku

7 Natężenie oświetleniaGęstość strumienia świetlnego padającego na daną powierzchnię

8 Luminancja Luminancja – wielkość miary natężenia oświetlenia padającego w danym kierunku. Opisuje ilość światła, które przechodzi lub jest emitowane przez określoną powierzchnię. Jest to miara wrażenia wzrokowego, które odbiera oko ze świecącej powierzchni.

9

10 • Poziom 20000 lx wystąpi maksymalna czułość kontrastowa oka.Natężenie oświetlenia • Poziom 20 lx umożliwia zgrubne rozróżnienie cech twarzy i został przyjęty jako minimalny we wnętrzach • Pozion 200 lx umożliwia rozróżnienie cech twarzy bez nadmiernego wysiłku, został przyjęty jako minimalny we wnętrzach gdzie przebywają ludzie dłużej i jest wykonywana praca • Poziom 2000 lx został przyjęty jako optymalny ze względu na odczucia przyjemnościowe • Poziom lx wystąpi maksymalna czułość kontrastowa oka.

11 Oświetlenie naturalnelx lx

12 Oświetlenie sztuczne Poprawne oświetlenie to takie, które zapewnia wygodne widzenie Wygodne widzenie występuje gdy zdolność rozróżniania szczegółów jest pełna, spostrzeganie jest sprawne ale nie nadmiernie męczące Do zapewnienia wygodnego widzenia konieczne są: • właściwy poziom natężenia oświetlenia PN-EN : 2004 • właściwa równomierność oświetlenia • właściwy poziom ograniczenia olśnienia • właściwy rozkład luminancji • właściwa barwa światła • właściwy wspłczynnik oddawania barw

13

14

15 Temperatura barwowa Linia ciągła - jest to obiektywna miara wrażenia barwy danego źródła światła, np.: 2000 K - barwa światła świeczki 2800 K - barwa bardzo ciepłobiała (żarówkowa) 3000 K - wschód i zachód słońca 4000 K - barwa biała 5000 K - barwa chłodnobiała 6500 K - barwa dzienna K - barwa czystego niebieskiego nieba K - błyskawica

16

17 Wpływ barwy światła na człowieka

18 Oświetlenie dynamiczne

19 Sprawność źródła światła (skuteczność źródła światła)[lm/W] jednostka skuteczności źródła światła = jaka część mocy elektrycznej pobranej przez źródło światła przetwarzana jest na strumień świetlny =F/P Im większa jest ta wartość, tym bardziej sprawne jest źródło światła. W związku z tą zależnością musimy jednak wziąć pod uwagę żywotność źródła światła.

20 Podstawowe parametry źródeł światła• Moc znamionowa [W]- wartość mocy lampy przy zachowaniu określonych warunków pracy lampy. • Trwałość absolutna – czas świecenia do chwili wygaśnięcia wskutek uszkodzenia • Trwałość użyteczna - czas świecenia źródła światła do chwili, kiedy wartość jego strumienia świetlnego zmniejszy się o 20 ÷ 30% w stosunku do wartości początkowej • Temperatura barwowa – określa kolor światła emitoanego przez źródło światła • Współczynnik oddawania barw Ra- określa jak wiernie postrzegamy barwy oświetlonych przedmiotów

21 Porównanie źródeł światłaTyp Moc W Strumień świetlny w lm Spr. Źródła światła lm/W Żywotność w godzinach Żarówka 60 730 12 1000 100 1380 14 Halogenowa niskonapięciowa 20 350 18 2000 Świetlówka kompaktowa 11 600 55 8000 Świetlówka 36 3450 96 12000 Lampa rtęciowa 80 4000 50 15000 Lampa sodowa HP 150 22500 32000 Lampa sodowa LP 30000 200 16000 LED 11000 110 100000

22 Żarówki tradycyjne ZALETY: • produkcja żarówek o dowolnymnapięciu znamionowym i dowolnej mocy znamionowej; • zaświeca się od razu po włączeniu do sieci; • bardzo dobre oddawanie barw • nie wymaga dodatkowego stosowania przyrządów zapłonowych i statecznika. WADY: • wrażliwość na wartość napięcia zasilającego; • krótka trwałość (około 1000 h); • niska skuteczność świetlna (8 – 21 lm/W); • duża energochłonność

23 Żarówki halogenowe żarówki halogenowe w porównaniu z żarówkamitradycyjnymi charakteryzuje: • większa skuteczność świetlna (18-33 lm/W); • mniejsze wymiary; • wyższa trwałość (znamionowa trwałość ok 2000 h); • wyższa temperatura barwowa ( K, barwy oświetlanych przedmiotów są bardziej nasycone); • mały spadek strumienia świetlnego w okresie eksploatacji.

24 Świetlówki kompaktoweZALETY: • brak efektu stroboskopowego; • mogą być stosowane w większości standartowych opraw oświetleniowych. • jest produkowana w różnych temperaturach barwowych

25 Świetlówki liniowe Zalety • Bardzo wysoki współczynnik oddawania                                  Świetlówki liniowe Zalety • Bardzo wysoki współczynnik oddawania barw Ra>90 • Szerokie zastoswanie • Równomierność oświetlenia • Duży wachlarz mocowy Wady • Mała odporność na niskie temperatury

26 Lampy rtęciowe wysokoprężneWADY: • wpływ temperatury otoczenia na czas zapłonu; • mały współczynnik oddawania barw; • występowanie efektu stroboskopowego. • niska skuteczność świetlna (60 lm/W) ZALETY: • niska cena w porównaniu z innymi wysokociśnieniowymi lampami wyładowczymi; • wysoka niezawodność i trwałość w porównaniu z żarówkami ( h);

27 Lampy sodowe wysokoprężneWADY: • moc dostarczana do lampy może ulec zmianie wskutek zmiany napięcia zasilającego lampy • niski współczynnik oddawania barw Ra~20 ZALETY: • są mało wrażliwe na wahania temperatury otoczenia • wysoka trwałość (20000 – h)

28 Lampy sodowe niskoprężneWADY: • bardz niski współczynnik Ra • bardzo ograniczone możliwości zastosowań • długi czas zapłonu ZALETY • wysoka skuteczność świetlna, nawet 200 lm/W !!!! • długa żywotność

29 Lampy LED WADY: • cena • cena... ZALETY• wysoka skuteczność świetlna (i wciąż rośnie), • ekstremalnie długa żywotność (ok h) • wysoki współczynnik oddawania barw • odporna na zmiany temperatur •

30 Pomiary wielkości świetlnychPomiaru natężenia oświetlenia dokonuje się luksomierzem

31 Oprawy oświetleniowe i ich elementy

32 Zastosowanie opraw użytkowe dekoracyjne efekty świetlne iluminacyjneOświetlenie uliczne informacyjne biurowe

33 Rodzaje oświetlenia awaryjnego (wg PN-EN [2 ])OŚWIETLENIE AWARYJNE OŚWIETLENIE AWARYJNE EWAKUACYJNE OŚWIETLENIE ZAPASOWE OŚWIETLENIE DRÓG EWAKUACYJNYCH OŚWIETLENIE STREFY OTWARTEJ OŚWIETLENIE STREFY WYSOKIEGO RYZYKA

34 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielna całość techniczno-użytkową oraz sposobu sporządzania i wzorów świadectw ich charakterystyki energetycznej

35 Zapotrzebowanie na energię końcową na potrzeby oświetleniaEK, L= EL, j·Af, [kWh/rok] EL, j – roczne jednostkowe zapotrzebowanie na energię użytkową do oświetlenia [kWh/m2rok] Af – powierzchnia użytkowa [m2]

36 Roczne jednostkowe zapotrzebowanie na energię użytkową do oświetleniaEL,j= PN·FC/1000·[(tD · Fo · FD)+(tN · Fo)], [kWh/m2rok] PN – moc wszystkich zainstalowanych opraw oświetleniowych [W/m2] Fc – współczynnik uwzględniający regulację prowadzącą do utrzymania natężenia oświetlenia na wymaganym poziomie FD – współczynnik uwzględniający wykorzystanie światła dziennego w oświetleniu Fo – współczynnik uwzględniający nieobecności użytkowników w miejscu pracy tD – czas użytkowania oświetlenia w ciągu dnia [h] tN – czas użytkowania oświetlenia w nocy [h]

37 Średnia ważona moc jednostkowa oświetlenia budynku ocenianegoPN=[Σ Pj· Afj )]/ Σ Af [W/m2] Pj – moc jednostkowa opraw oświetleniowych w j-tym pomieszczeniu [W/m2] Afj – powierzchnia użytkowa j-tego pomieszczenia

38

39 Roczne jednostkowe zapotrzebowanie na energię pierwotną do oświetlenia wbudowanego QP,L= wel · EK,L + wel · Eel, pom, L , [kWh/rok] EK,L – roczne zapotrzebowanie na energię końcową przez oświetlenie wbudowane [kWh/rok] Eel, pom, L– roczne zapotrzebowanie na energię elektryczną do napendu urządzeń pomocniczych systemu oświetlenia wbudowanego [kWh/rok] wel – współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej na dostarczenie nośnika energii (Tab.1, zał. 5)

40 Ocena oświetlenia elektrycznego obietku polega na:• Inwentaryzacji odbiorników oświetleniowych w budynku i sprawdzenie ich skuteczności świetlnej; • Sprawdzenie aktualnych aktów normatywnych dotyczących parametrów oświetleniowych w danym budynku; • Pomiarze podstawowych wielkości świetlnych w budynku (natężenie oświetlenia, równomierność); • Sprawdzenie w jakim stopniu oświetlenie dzienne jest wykorzystywane (znane są przypadki używania oświetlenia sztucznego pomimo,że oświetlenie dzienne wystarczałoby do zapewnienia wygody widzenia) • Sprawdzenie sposobu sterowania oświetleniem.

41 Redukcję zużycia energii elektrycznej na cele oświetlenia obiektu można osiągnąć poprzez:• Modernizację starego oświetlenia, • Wprowadzenie systemów sterowania oświetleniem, • Wykorzystanie w maksymalnym stopniu oświetlenia dziennego, • Optymalizacje zapotrzebowania na energię instalacji oświetleniowej juz w fazie projektowania, • Podniesienie świadomości ekologicznej użytkowników obiektu, Dodatkowo w celu optymalizacji kosztów utrzymania oświetlenia należy rozważyć możliwość grupowych wymian żródeł światła w określonym czasookresie

42 Dziękuję za uwagę