1 Główne zagadnienia Dlaczego zajmujemy się wypadkami?Główne przyczyny i okoliczności wypadków oraz grupy ryzyka Wypadki na terenie szkoły Psychospołeczne uwarunkowania wypadków Założenia działań prewencyjnych Przykładowe programy

2 Dlaczego wypadki? Wysoki udział w umieralności i chorobowości dzieci, młodzieży i ludzi młodych Główna przyczyna potencjalnych straconych lat życia populacji, wyprzedzająca choroby układu krążenia i nowotwory Częsta przyczyna niepełnosprawności Wysokie koszty leczenia Niekorzystna pozycja Polski w porównaniach międzynarodowych Niepokojące trendy urazowości

3 Skala zjawiska (0-19 lat) Zgony 1996 r. : 2279Hospitalizacja 1996 r.: 122 tys. Wizyty ambulatoryjne wg badania stanu zdrowia ludności Polski GUS 1996 r.: 900 tys. Urazy uczniów w wieku lat wg badań ankietowych nad zachowaniami zdrowotnymi 1998 r.: 24,1% Wypadki w szkołach wg MEN; 110 tys. Odległe skutki urazów wg badania stanu zdrowia ludności Polski GUS 1996 r.: 80 tys.

4 Udział wypadków w umieralności i hospitalizacji

5 Niepokojące trendy urazowości dzieci i młodzieżyUmieralność maleje, ale wolniej niż z przyczyn pozawypadkowych Jednocześnie rośnie częstość hospitalizacji W niektórych podgrupach brak trendu malejącego Trend wzrostowy w niektórych przyczynach

6 Trendy zgonów z powodu wypadków i innych przyczyn, 1-19 lat

7 Trendy umieralności i hospitalizacji w wieku 5-14 lat

8 Czy umieralność z powodu wypadków spada - trendy 1985-1996?

9 Trendy samobójstw w wieku 15-19 lat

10 Dlaczego wypadki? Wysoki udział w umieralności i chorobowości dzieci, młodzieży i ludzi młodych Niepokojące trendy urazowości Główna przyczyna potencjalnych straconych lat życia populacji, wyprzedzająca choroby układu krążenia i nowotwory Częsta przyczyna niepełnosprawności Wysokie koszty leczenia Niekorzystna pozycja Polski w porównaniach międzynarodowych

11 Koszty leczenia urazów i wydatki na badania naukowe (Kanada)U r a z y Koszty Wydatki na badania naukowe

12 Koszty leczenia urazów (USA)

13 Zgony z powodu urazów w wieku 0-14 latŻródło: Raport UNICEF „ Tabele rankingowe…...

14 Umieralność z powodu wypadków w Polsce i w Szwecji

15 Gdyby poziom umieralności powypadkowej dzieci w wieku 0-14 lat obniżyć w Polsce do poziomu szwedzkiego można byłoby rocznie uratować 700 dzieci oraz dodatkowo 500 młodych ludzi w wieku lat

16 Zgony i hospitalizacja z powodu urazów w wieku 0-19 lat wg głównych kategorii przyczyn

17 Główne przyczyny zgonów z powodu wypadków wg wieku

18 Główne przyczyny hospitalizacji z powodu wypadków wg wieku

19 Przyczyny zgonów pourazowych w wieku 1-14 w wybranych krajachsytuacja bardzo dobra średnia najgorsza

20 Miejsce i okoliczności urazów „lekkich”OKOLICZNOŚCI URAZU MIEJSCE URAZU

21 Główne „modele” urazówWyodrębniono 35 „modeli” wg miejsca i okolicznosci zdarzenia dla uczniów Zajęcia sportowe na terenie szkoły (13,0%) Praca w domu (9,9%) Zajęcia sportowe na terenie obiektu sportowego (8,5%) Jazda rowerem na ulicy lub drodze (6,2%)

22 Urazy według wieku hospitalizacja zgony

23 Urazy wg wieku i płci zgony hospitalizacja

24 Urazy wg wieku i miejsca zamieszkaniazgony hospitalizacja

25 Potrącenia osoby pieszej wg wiekuzgony hospitalizacja

26 Wypadki na terenie szkołyUrazu na terenie szkoły doznało 62 na 1000 ankietowanych Stanowi to 26% wszystkich urazów Główne okoliczności urazów to : zajęcia sportowe (50%) i chodzenie/bieganie (25%) 60% urazów w czasie zajęć sportowych w szkole to zajęcia zorganizowane

27 Cechy młodzieży narażonej na zwiększone ryzyko urazuWysoka aktywność fizyczna Nałogi Dolegliwości psychosomatyczne „Nieprzyjazne” środowisko szkolne Agresja wobec innych

28 Urazy młodzieży szkolnej a aktywność fizyczna

29 Urazy młodzieży szkolnej a używanie substancji psychoaktywnychAlkohol Tytoń Marihuana Sterydy anaboliczne

30 Częstość urazów a dolegliwości psychosomatyczne

31 Urazy a liczba „nałogów”

32 Częstość urazów a środowisko szkolne

33 Częstość urazów a „dręczenie” innych uczniów w szkole

34 Wpływ statusu społeczno-ekonomicznego

35 Stopnie prewencji Niedopuszczenie do wypadkuŁagodzenie stopnia ciężkości urazu Ratowanie ofiary wypadku (pomoc przedmedyczna i medyczna) Ograniczenie odległych następstw urazu

36 Używanie kasków rowerowych i pasów bezpieczeństwa przez młodzież w wybranych krajachKASKI ROWEROWE PASY BEZPIECZEŃSTWA

37 Główne metody działaniaDziałania legislacyjne Modyfikacja środowiska Edukacja społeczeństwa + Monitorowanie zjawiska Źródło: Christoffel T., Gallagher S.:Injury Prevention and Public Health. Practical Knowledge and Strategies

38 Wybrane cele operacyjne Narodowego Programu ZdrowiaZmniejszenie częstości wypadków, szczególnie drogowych (10) Zwiększenie sprawności i skuteczności pomocy doraźnej w nagłym zagrożeniu życia (11) Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu ... (4) Zwiększenie skuteczności edukacji zdrowotnej społeczeństwa oraz działań w zakresie promocji zdrowia (6)

39 Program AAP - TIPP

40 Projekt dla szkół podstawowych - Newcastle