1 INTERPRETACJA JONÓW SODOWYCH,POTASOWYCH I CHLORKOWCYH- STANY ODWODNIENIA I PRZEWODNIENIAAgata Banaś gr. A/B

2 * Także H+,Ca2+,Mg2+, SO3-,HCO3-PRZESTRZENIE WODNE ORGANIZMU: Płyny wewnątrzkomórkowe (60%) Płyny zewnątrzkomórkowe (40%) GŁÓWNE ELEKTROLITY: (PO4)3- , K+, Na+ , Cl- * Także H+,Ca2+,Mg2+, SO3-,HCO3-

3 ELEKTROLITY USTROJOWEsą jonami ,odpowiadającymi za równowagę wodno-elektrolitową Zmiana poziomu wody  zmiany elektrolitowe (i odwrotnie) Wewnętrzna równowaga- dystrybucja wody między różnymi przestrzeniami Zewnętrzna równowaga- przyjmowanie i wydalanie wody

4 Oznaczenie poziomu elektrolitów w płynach ustrojowychMATERIAŁ KLINICZNY Krew pełna Osocze heparynizowane Surowica Mocz Stolec PMR Płyn oparzeniowy Płyn przewodu pokarmowego Pot

5 Wartości prawidłowe (u dorosłych)ELEKTROLIT OSOCZE [mmol/l] MOCZ [mmol/24h] PMR SUROWICA Na+ 40-210 K+ 3,5-5,3 Cl- (zal. od podaży) 98-107

6 Oznaczanie jonów Na+ Poziom Na NIE MOŻE być stosowany jako prosty pomiar statusu Na, ponieważ często jest nieprawidłowy na skutek utraty lub zatrzymania wody! Interpretacja poziomu Na w połączeniu z historią i badaniem klinicznym pacjenta W obecności hiperlipidemii i hiperproteinemii poziom Na może być zaniżony= pseudohyponatremia Pseudohypernatremia- przy ciężkiej hypoproteinemii

7 Zaburzenia gospodarki sodowejHYPERNATREMIA Na+ prawidłowo ale mniejsza ilość wody: Odwodnienie hipertoniczne (zmniejszona podaż wody, nadmierna utrata wody przez nerki, niewyrównana cukrzyca, diureza osmotyczna, nadpotliwość, gorączka, wymioty, biegunki, hiperwentylacja)

8 Zaburzenia gospodarki sodowejHYPERNATREMIA prawidłowa ilość wody ale nadmiar Na+: Zwiększona podaż Zmniejszone wydalanie (niewydolność nerek, obniżona filtracja kłębkowa) Hiperaldosteronizm hiperkortyzolemia Wzrost ilości wody i duży nadmiar Na+

9 Zaburzenia gospodarki sodowejHYPONATREMIA Duży niedobór Na+ ze spadkiem ilości wody Nadmierna utrata przez nerki Obfite pocenie się Oparzenia Wymioty, biegunki Niedobór Na+ izolowany: Leczenie diuretykami SIADH Niedoczynność tarczycy

10 Zaburzenia gospodarki sodowejHYPONATREMIA Na+ prawidłowo ale zatrzymanie płynów: Przewodnienie hipotoniczne (zwiększona podaż płynów, zmniejszone wydalanie, niewydolność nerek, niedobór kortyzolu, zwiększona sekrecja wazopresyny)

11 Oznaczanie jonów K+ INTERFERENCJE  wzrost K+:Kontaminacja antykoagulantami (EDTA, NaF) Opóźnione oddzielenie surowicy Liza komórek Hemoliza Rozpad leukocytów (przewlekła białaczka limfoblastyczna) Trombocytoza

12 Zaburzenia gospodarki potasowejHIPERKALIEMIA Uwolnienie K+ z komórki Kwasica Niedobór insuliny Niedotlenienie tkanek Liza komórek Wzrost podaży K+ Zmniejszone wydalanie K+ niewydolność nerek Hypoaldosteronizm ***Hiperkaliemia może spowodować porażenie mięśni, wywołać arytmię lub – w skrajnych przypadkach – zatrzymać akcję serca.

13 Zaburzenia gospodarki potasowejHIOKALIEMIA Niedostateczna podaż K+ U chorych po zabiegach operacyjnych (żywienie pozajelitowe) Nadmierne wydalanie K+ Wymioty, biegunki Przetoki jelitowe, żołądkowe Leki moczopędne Kwasica Zaburzenia funkcji nerek

14 Oznaczanie chlorków Poziom chlorków we krwi zmienia się analogicznie do zmian poziomu sodu we krwi HIPOCHLOREMIA W stanach nadmiernej utraty sodu W przewlekłej kwasicy oddechowej HIPERCHLOREMIA Nadmierna utrata wody (przez płuca, skórę, przewód pokarmowy, nerki) Przez przetoki trzustkowe, żółciowe W nadczynności przytarczyc W nadmiernej podaży chlorków

15 Oznaczanie chlorków Oznaczane w pocie- jako test przesiewowy- pediatria Diagnostyka MUKOWISCYDOZY Mukowiscydoza jest chorobą wielonarządową. Jej występowanie uwarunkowane jest defektem genetycznym, w wyniku którego produkowane jest nieprawidłowe białko regulujące przepływ jonów chlorkowych przez komórki nabłonka. Norma 5-35 mmol/l 30-60 mmol/l oznaczenie watpliwe >60 mmol/l choroba

16 PRZEWODNIENIE I ODWODNIENIE

17 PRZEWODNIENIE IZOTNICZNEzaburzenie gospodarki wodnej, polegające na zwiększeniu zawartości sodu w organizmie zwiększenie się przestrzeni wodnej pozakomórkowej rozwój obrzęków

18 PRZEWODNIENIE IZOTNICZNEPRZYCZYNY wzrost ciśnienia hydrostatycznego, spadek ciśnienia onkotycznego, utrudniony odpływ chłonki zwiększenie przepuszczalności ścian naczyń krwionośnych

19 PRZEWODNIENIE HIPOTONICZNEzaburzenie gospodarki wodnej, w którym dochodzi do nadmiaru wody w ustroju Występuje hiponatremia PRZYCZYNY hipoproteinemia niedoczynność tarczycy niedoczynność kory nadnerczy choroby nerek

20 PRZEWODNIENIE HIPERTONICZNEzaburzenie gospodarki wodnej, w którym dochodzi do namiaru wody w ustroju, przebiegające z hipernatremią. PRZYCZYNY Nadmierna podaż płynów elektrolitowych Pozajelitowe podawanie płynów hipertonicznych Kłębuszkowi zapalenie nerek

21 ODWONIENIE IZOTONICZNEniedobór wody w organizmie, przebiegający z prawidłową molarnością płynów PRZYCZYNY utrata izotonicznych płynów przez : przewód pokarmowy nerki skórę wskutek oparzenia utrata krwi

22 ODWOENIENIE HIPOTONICZNEniedobór wody w organizmie, przebiegający z obniżoną molarnością płynów ustrojowych PRZYCZYNY Utrata sodu i wody przez nerki Stosowanie środków moczopędnych Uzupełnienie niedoboru lub strat wody płynami pozbawionymi elektrolitów

23 ODWODNIENIE HIPERTONICZNEniedobór wody w organizmie, przebiegający z podwyższoną molarnością płynów PRZYCZYNY utrata wody ubogiej w elektrolity (przy hiperwentylacji) utrata hipotonicznych płynów (w moczówce prostej) nadmierna diureza osmotyczna (w przypadku hiperglikemii)

24 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ