1 Kierownik Pracowni: dr n. med. Anna HajdukProblemy pielęgnacyjne u pacjentów geriatrycznych Problemy pielęgnacyjne u pacjentów geriatrycznych Problemy pielęgnacyjne u pacjentów geriatrycznych Joanna Owsianowska Sam. Prac. Piel. Klin. PUM Kierownik Pracowni: dr n. med. Anna Hajduk

2 ,,Ludzie, którzy przyjmują swoją starość nie robiąc z niej problemu, są młodsi od tych, którzy chcą za wszelką cenę zachować swoją młodość.” Antoni Kępiński

3 Proces starzenia Starzenie się jest procesem fizjologicznym, którego nie można powstrzymać. Przebieg procesu starzenia zależy od szeregu różnych czynników: genetycznych, środowiskowych, rodzaju przebytych chorób, urazów, stresów oraz od nastawienia do życia.

4 Główne problemy pielęgnacyjneWynikają z występowania zaburzeń zarówno fizycznych jak i psychicznych, które doprowadzają do znacznych utrudnień w funkcjonowaniu pacjentów w wieku podeszłym.

5 Główne problemy… cd. Zaburzenia te, są stanami wieloprzyczynowymi i trudnymi do leczenia, przyczyniają się do stopniowej utraty niezależności przez osobę starszą. Do Wielkich Zespołów Geriatrycznych należą: upadki i zaburzenia mobilności, nietrzymanie moczu i stolca, upośledzenie wzroku i słuchu, zaburzenia otępienne, depresje starcze.

6 Główne problemy… cd. Do najpoważniejszych konsekwencji Wielkich Zespołów Geriatrycznych, które w sposób zdecydowany wpływają na zmniejszenie jakości życia należą: ograniczenie przestrzeni życiowej ograniczenie mobilności ograniczenie kontaktów ze światem zewnętrznym

7 Upadki Znaczne dolegliwości bólowe spowodowane doznanym urazemRyzyko wystąpienia odleżyn u pacjentów wymagających unieruchomienia ze względu na rodzaj doznanego urazu Ryzyko wystąpienia przykurczów u osób, które wymagają unieruchomienia ze względu na charakter doznanego urazu

8 Upadki Lęk przed podejmowaniem aktywności spowodowany możliwością kolejnego upadku Osłabienie wiary we własne siły i możliwości spowodowane obawą przed kolejnym upadkiem Pogorszenie samopoczucia spowodowane brakiem aktywności Ryzyko wystąpienia sztywności i osłabienia w układzie kostno-mięśniowo-stawowym spowodowane zmniejszeniem lub zaniechaniem aktywności fizycznej

9 Interwencje pielęgniarskieZebranie dokładnego wywiadu ukierunkowanego na ewentualne wcześniejsze występowanie upadków Stosowanie ćwiczeń poprawiających koordynację ruchową i równowagę Udzielanie informacji jak należy zachować się po upadku Zapewnienie pomocy psychologicznej dla osób z zespołem poupadkowym

10 Interwencje… cd Zapewnienie oprotezowania narządu wzroku i słuchuDokonywanie systematycznej oceny stanu pacjenta (ostrość wzroku, słuch, ciśnienie tętnicze krwi, przyjmowane leki) Edukacja pacjenta i rodziny w zakresie organizacji bezpiecznego otoczenia

11 Nietrzymanie moczu i stolcaPodrażnienie skóry w okolicy krocza spowodowane niemożnością utrzymania moczu w pęcherzu Ryzyko wystąpienia odleżyn spowodowane podrażnieniami skóry Ryzyko wystąpienia infekcji w układzie moczowym Ryzyko wystąpienia upadku

12 Nietrzymanie moczu i stolcaWystępowanie uczucia skrępowania i zawstydzenia spowodowane obawą przed wystąpieniem epizodu nietrzymania moczu w różnych sytuacjach Wycofanie się z aktywnego życia jako wyraz skrępowania i zawstydzenia Izolacja społeczna i związane z tym uczucie osamotnienia

13 Interwencje pielęgniarskieRozpoznanie okoliczności towarzyszących epizodom nietrzymania moczu (w czasie wysiłku fizycznego, kichania, kaszlu) Motywowanie do aktywnego udziału w odzyskaniu kontroli nad zwieraczami Pomoc w utrzymywaniu i utrwalaniu nawyków czystości

14 Interwencje… cd. Edukacja w zakresie prawidłowych wzorców ułatwiających kontrolę nad wydalaniem, stosowania odpowiedniej diety i podaży płynów Pomoc w odbudowie relacji z otoczeniem

15 Upośledzenie wzroku i słuchuTrudności w porozumiewaniu się z otoczeniem Uczucie lęku związane z upośledzeniem orientacji Ryzyko wystąpienia różnego rodzaju reakcji obronnych Ryzyko wystąpienia podejrzliwości w stosunku do otoczenia Ryzyko upadku Występowanie uczucie osamotnienia spowodowane trudnościami w komunikowaniu się z otoczeniem Występowanie zmian charakterologicznych

16 Interwencje pielęgniarskieZapewnienie odpowiedniego oprotezowania (okulary, aparat słuchowy) Stosowanie znaków szczególnych ułatwiających orientację Zapewnienie zajęcia i celu, które wzmocni poczucie własnej wartości

17 Interwencje… cd. Używanie prostych określeń i formułowanie prostych zdań oraz powtarzanie zdania w jego kontekście jeżeli pacjent nie dosłyszał Zachowywanie kontaktu wzrokowego z pacjentem

18 Zaburzenia otępienne Trudności w komunikowaniu się spowodowane zaburzeniami pamięci Trudności z wykonywaniem czynności higienicznych spowodowane pogłębiającymi się zaburzeniami pamięci, utratą możliwości wykonywania ruchów precyzyjnych Niewystarczające ilość godzin nocnego wypoczynku spowodowana częstym wybudzaniem się w ciągu nocy

19 Zaburzenia otępienne Drażliwość spowodowana stawianiem wymagań niedostosowanych do stanu chorego Ryzyko urazu spowodowane postępem choroby Lęk i niepokój spowodowany zaburzeniami pamięci, zagubieniem w otoczeniu Labilność emocjonalna Ryzyko wystąpienia zmian osobowości Ryzyko odwodnienia spowodowane przyjmowaniem płynów w niewystarczającej ilości

20 Zaburzenia otępienne Ryzyko oddalenia spowodowane pogarszającą się orientacją przestrzenną Ryzyko wystąpienia zachowań agresywnych Ryzyko wystąpienia odparzeń, odleżyn, przykurczów Ryzyko wystąpienia infekcji w drogach oddechowych spowodowane zaleganiem wydzieliny

21 Interwencje pielęgniarskieZachęcanie pacjenta do nawiązywania kontaktów z otoczeniem Prowadzenie prostych ćwiczeń wspomagających pamięć Stwarzanie warunków do rozmowy Zachęcanie do utrzymywania niezależności

22 Interwencje… cd. Utrzymywanie stałego rytmu dniaProwadzenie dyskretnego nadzoru w czasie przemieszczania się chorego Rozpoznawanie deficytów w zakresie zdolności do wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego

23 Interwencje… cd. Stwarzanie dogodnych warunków do nocnego wypoczynkuRozpoznawanie źródeł negatywnych emocji, które prowadzić mogą do wystąpienia zachowań gwałtownych Prowadzenie działań edukacyjnych w stosunku do rodziny chorego (istota choroby, komunikowanie się z chorym, pielęgnowanie zależne od fazy choroby, radzenia sobie ze stresem, grupy wsparcia)

24 Depresja Ryzyko podjęcia próby samobójczejTrudności w nawiązywaniu kontaktu z otoczeniem Niewystarczająca liczba godzin nocnego wypoczynku spowodowana częstym wybudzaniem się w ciągu nocy i wybudzaniem się we wczesnych godzinach rannych

25 Depresje Trudności w podejmowaniu prostych codziennych aktywności spowodowane obniżeniem napędu psychoruchowego Przeżywanie poczucia winy i beznadziejności spowodowane obniżonym nastrojem i uczuciem smutku Występowanie poczucia zmarnowanego życia – tzw. ujemny bilans życiowy Brak apetytu i związany z tym spadek masy ciała spowodowany niewystarczającym dowozem substancji odżywczych

26 Depresje Występowanie dolegliwości bólowychZaniedbanie spowodowane trudnościami w podejmowaniu prostych aktywności życiowych Trudności z zapamiętywaniem spowodowane spowolnieniem tempa procesów psychicznych

27 Interwencje pielęgniarskieProwadzenie całodobowej pilnej obserwacji chorego Nawiązanie kontaktu z pacjentem Uważne wysłuchiwanie skarg chorego Odwracanie uwagi od dolegliwości poprzez zapewnienie udziału w zajęciach terapeutycznych

28 Interwencje… cd. Zmniejszanie uczucia osamotnienia (obecność przy chorym) Zaplanowanie aktywności dostosowanych do stanu chorego Stwarzanie warunków do wypoczynku