1 KOLLUK, ETİK, GÜVENLİK Doç.Dr.Yunus Emre Özer
2 Kolluk birimlerinin temel görevi,Kolluk, bir toplumda temel hak ve özgürlüklerin korunmasında ve kamu güvenliğinin sağlanmasında toplum hayatı için vazgeçilmez bir unsurdur. Kolluk görevi Anayasa, uluslararası sözleşmeler, kanunlar ve diğer ilgili mevzuata göre yürütülür.
3 Kolluğun temel görevleriBireyin temel hak ve özgürlüklerini korumak, Emniyet ve asayişi sağlamak, Kamu düzenini korumak, Suç işlenmesini önleyici tedbirler almak ve suçla mücadele etmek, Suçları aydınlatmak ve şüphelileri adli makamlara teslim etmek, Yardım isteyenler ve yardıma muhtaç olanlar ile tehlike içerisinde bulunanlara yardım etmek,
4 Kolluğun Görevleri Kolluğun görev tanımının iyi yapılması ÖNEMLİDİRKolluğun yerine getireceği görevin temelinde yatan etken “güç kullanımı” değildir Topluma “hizmet sunumu” şeklinde anlaşılması gerektiği kesindir
5 Kolluğun Görevleri??? “Hizmet” anlayışının; Toplumdan önce kolluk teşkilatlanmasında ve o mekanizmayı kontrol eden (adli ve ya idari fonksiyona sahip) bürokraside yerleşmesi şarttır. Aksine her türlü durum ülkemizde ve dünyada yaşanana kolluğun görev ihmallerini ve suçlarını ortaya çıkaracaktır
6 Ahlâk- iyi,kötü, doğru , yanlış ve adalet –erdem gibi kavramlar ile ilgilidir.Etik: tartışmaların tamamlandığı ve benimsenip uygulamaların yerleştirildiği aşama.
7 Hukuka Saygıyı Kurallara bağlar, Etik Kavramı Hukuka Saygıyı Kurallara bağlar, İyi ahlaklı bir insan olmanın göstergelerini belirler. Bireylerin karşılıklı ilişkilerinde davranışlarının sınırını belirler.
8 Etik Sorgulama Etik geçmiş, günümüzü biçimlendiren ve geleceğe de fikir verecek şekilde insanların tutum ve davranışlarının iyi ya da kötü, doğru veya yanlış yönden değerlendirilmesini içeren ve dünyanın her yerinde-evrensel geçerli olan ilke ve kuralların bütününü ifade eder. Uluslar arası anlaşmalar ve sözleşmelere bu tarz değerlendirmeler olarak(meta&uygulamalı etik) bakabiliriz.
9 Etik Sorgulama- kurallarEtik kurallar ahlaki kurallardaki gelişme sürecindeki doğruluk tartışması bitmiş, geçerliliği sınanmış değerlerdir. Varlık nedeni insan davranışlarına yol gösterme ve insanın keyfi davranışlarının önüne ahlaki sorumlulukları koyarak toplumsal olarak geçebilme ile insan varlığına saygıyı sağlamadır. Etiğin dayandığı temel değerler içinde, giderek geliştirilen haklar kullanımı bulunmaktadır. Bu saygı duruma göre varlık hakkına kadar da uzanmaktadır.
10 EYLEMLERE YÖN VEREN ÖĞELERETİĞİN UNSURLARI ÖDEVLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER ETİK VİCDAN VE NİYET EYLEMLERE YÖN VEREN ÖĞELER İYİLİK DOĞRULUK SEVGİ BENCİLLİK
11 ETİK YASAL DAVRANIŞLAR AHLAKİ DAVRANIŞLAR ETİK DAVRANIŞLAR
12 Ethics: i-) felsefenin, iyiye ulaşmakla, moral değerlerin anlam ve haklılığıyla ve doğruyu yanlıştan ayırmakla ilgili bir dalı. ii-) bir mesleği sürdürenlerin davranış standartlarının tümü.
13 MESLEK ‘Meslek’ çoğu kez, bir uzmanlık dalında uzun bir hazırlanma dönemi sonucu kazanılır. Kişi, mesleğinin standartları ile karakterize edildiğinde ‘’profesyonel’’ unvanını kazanır ve bu standartlar kişinin yoluna ışık tutar.
14 Örneğin; Tıp Etiği, Hukuk EtiğiMESLEK ETİĞİ Meslek etiği, değer yargılarının kişisel tercihlerden ayrılmasını gerektiren kuralları içerir. Örneğin; Tıp Etiği, Hukuk Etiği
15 Mesleki etik nedir? Mesleki Etik ; “her zaman bir grubun eseridir. Grup onu koruduğu sürece yürürlükte kalabilen ve bireylere emredebilen şu yada bu şekilde davranmaya zorlayan kişisel eğilimlerine bir sınır çizen ve daha ileri gitmelerine engel olan kurallardan oluşmuştur. Bu kuralları ayakta tutan ise gruplardır. Mesleki gruplar ne kadar sağlam ve örgütlü olursa, mesleki etik’ te o kadar saygınlık kazanır.” Durkheim
16 Kolluk Etik İlkeleri Kolluk personelinin görevini yürütürken uyması gereken ilkeleri belirlemek, Görevin yerine getirilmesinde adalet, tarafsızlık, dürüstlük, liyakat, saydamlık ve hesap verebilirlik ilkelerine bağlı kalarak halkın güvenini tesis etmek
17 Kolluk Etik İlkeleri Görevin yerine getirilmesinde kolluk personelinin uymak zorunda olduğu davranış kuralları bütünüdür Her rütbedeki personelin görevini ehliyet ve liyakatle yürütebilmesi için yol gösterici bir rehberdir.
18 Kolluk Personelinin NitelikleriKolluk personeli, Atatürk ilke ve inkılâplarına, toplumun ve Cumhuriyetimizin temel değerlerine bağlıdır. Kolluk personeli arasındaki ilişki, hiyerarşik yapıya uygun olarak koordinasyon, işbirliği, yardımlaşma, güven, sevgi ve saygı temeline dayanır. Kolluk mesleğine giriş, görevin gerektirdiği nitelikleri tespit etmeyi amaçlayan ve mevzuatla belirlenen objektif ölçütlere göre yapılır.
19 Kolluk Personelinin NitelikleriKolluk personeli, mantıklı karar verir, etkin iletişim kurar, adil davranır ve gerektiğinde inisiyatif kullanır. Kolluk personeli, toplumun yapısını ve hassasiyetlerini bilir; gerekli duyarlılığı gösterir. Kolluk personeli, mesleğinin ve üniformasının gerektirdiği saygınlık ve güvene layık olduğunu davranışlarıyla gösterir.
20 Kolluk Personelinin NitelikleriKolluk personeli görevi dışında meslek onuruna halel getirecek herhangi bir iş yapmaz ve özel yaşamında mesleki hizmetlerinin tarafsızlığını zedeleyecek davranışlardan kaçınır. Kolluk personeli, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle insanlar arasında ayırım gözetmeksizin tarafsızlık içerisinde hizmet sunar.
21 Hizmet Anlayışı Kolluk birimleri, görev ve hizmetin yerine getirilmesinde hukukun üstünlüğü, kamu yararını gözetme, tarafsızlık, katılımcılık, şeffaflık, hesap verebilirlik, hizmetin sonucuna odaklılık ve sürekli gelişim ilkelerini esas alır. Kolluk birimleri, görev ve sorumluluk alanında toplumun talep ve ihtiyaçlarına odaklanarak halkın memnuniyetini arttırmayı, bu suretle toplumun saygı ve güvenini kazanmayı hedefler.
22 Hizmet Anlayışı Güvenlik hizmeti her zaman ve herkes tarafından ulaşılabilir olmalıdır. Görevin gerektirdiği istisnalar dışında kolluk kolaylıkla tanınabilir şekilde görev yapar. Devletin yasal icra gücü olan kolluk personeli, bu gücü zaaf içerisinde gösterecek tutum ve davranışlardan kaçınır.
23 Eğitim EĞİTİM Eğitim, kolluk personelinin meslek hayatı boyunca devam etmesi gereken kesintisiz bir süreçtir. Bu süreç içerisinde temel eğitim, hizmet içi eğitim ve uzmanlık eğitimleri, toplumdaki değişim ve gelişime paralel olarak ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde teorik ve uygulamalı olarak verilir. Eğitim, mesleğe hazırlamanın yanında kolluk personelinin kültürel ve sosyal açıdan gelişimini de sağlar.
24 Eğitim Kolluk personelinin eğitimi, görev ve sorumlulukları esas alınarak, hizmetin amaçlarına odaklanacak şekilde yerine getirilir. Kolluk personeline, demokrasinin temel değerleri ve ilkeleri, hukukun üstünlüğü, insan haklarına saygı ve bireyin temel hak ve özgürlüklerinin korunması ve kolluk etik ilkeleri konularında eğitim verilir.
25 Hesap verilebilirlik -DenetimKolluk personeli, eylemlerinden, ihmallerinden ve verdiği emirlerden şahsen sorumlu ve hizmet ettiği topluma karşı daima hesap verebilir olmalıdır. Kolluk faaliyetleri, mevzuat dâhilinde yasama, yürütme ve yargı organlarının denetimine açıktır.
26 Hesap verilebilirlik-DenetimKolluk personeli aleyhine, usulüne uygun yapılan tüm şikâyetler derhal ve tarafsız bir şekilde soruşturulur. Soruşturma, etkin ve tarafsız yürütüldüğü konusunda şüphe duyulmayacak şekilde sonuçlandırılır ve soruşturma sonucu şikayetçiye bildirilir. Kolluk görevine ilişkin ihbarlar da titizlikle araştırılır.
27 KOLLUK UYGULAMA VE MÜDAHALELERİKolluk personeli, görevini yerine getirirken, herkesin yaşam hakkına ve Anayasa’da belirtilen diğer temel hak ve özgürlüklere saygı gösterir. Kolluk personeli, kimseyi işkence, eziyet, insanlık dışı, aşağılayıcı ve onur kırıcı muamele veya cezaya tabi tutamaz. Hiçbir sebep, işkencenin haklılığına gerekçe gösterilemez.
28 KOLLUK UYGULAMA VE MÜDAHALELERİKolluk personeli, kanunla öngörülen nedenlere ve yönteme uygun olmadıkça kimsenin özgürlüğünü sınırlayamaz. Kolluk personeli, zorunlu durumlarda ve sadece meşru bir amacı elde etmek için orantılı güç kullanır.
29 KOLLUK UYGULAMA VE MÜDAHALELERİKolluk personeli, kanunların öngördüğü haller dışında bireyin özel hayatına müdahale edemez. Kolluk personeli, mevzuatta aksi belirtilmediği sürece, edindiği her türlü bilgiyi ve mesleki sırrı korur.
30 KOLLUK UYGULAMA VE MÜDAHALELERİKolluk personeli, kişilerin özel hayatlarıyla ilgili olan ya da kişi haklarına zarar verebilecek nitelikteki bilgilerin korunmasına büyük özen gösterir; yasal zorunluluk haricinde bu bilgileri açıklayamaz ve kendisi veya üçüncü kişiler lehine kullanamaz. Kolluk personeli, kolluk uygulamalarında, yaşlı, engelli ve çocuk gibi hassas kişilerin durumlarını ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurur.
31 KOLLUK UYGULAMA VE MÜDAHALELERİKolluk personeli, görevini icra ederken veya bir olaya müdahale ederken, öncelikle mesleki kimliğini açıklar ve normal şartlarda kimlik gösterir. Mesleki onur ve saygınlıkla hareket eden kolluk personeli, kurum içerisindeki her türlü yozlaşmaya karşı tavır alır. Yolsuzluk ve usulsüzlükle karşılaşması halinde yetkisi dâhilinde olanlara müdahale eder; yetkisini aşan durumları üstlerine bildirir. Kolluk personeli, görev, unvan ve yetkisini kullanarak kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlamaz; aracılıkta bulunmaz ve kayırmacılık yapmaz.
32 KOLLUK UYGULAMA VE MÜDAHALELERİKolluk personeli görevi sebebiyle hediye alamaz ve çıkar sağlayamaz. Kolluk personelinin tarafsızlığını, performansını, kararını veya görevini yapmasını etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, ekonomik değeri olan ya da olmayan, doğrudan ya da dolaylı olarak kabul edilen her türlü eşya ve menfaat hediye kapsamındadır. Kolluk personeli kamu bina ve taşıtları ile diğer kamu malları ve kaynaklarını kamusal amaçlar ve hizmet gerekleri dışında kullanamaz ve kullandıramaz; bunları korur ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri alır.
33 KOLLUK UYGULAMA VE MÜDAHALELERİKolluk personeli, görevli bulunduğu mülki sınırlar içinde, hizmet branşı, yeri ve zamanına bakmaksızın, bir suçla karşılaştığında suça el koyar; Suçun devamını önler; Şüpheli ve suç delillerinin tespit ve muhafazasını sağlayarak yetkili kolluğa teslim eder.
34 Kolluk ve Yargı İlişkileriKolluk görevlileri, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığına saygılı davranır; adli makamların kararlarına itiraz etmez. Kolluğun gerçekleştirdiği her türlü eylem ve işleme karşı yargı yolu açıktır. Kolluk personeli, soruşturmanın her safhasında adli makamlar ile etkin işbirliği içerisinde çalışır.
35 Kolluk ve Yargı İlişkileriKolluk personeli, müdafiin üstlendiği role saygı duyar; Gözaltına alınanların “müdafiin hukuki yardımından yararlanma hakkını” etkili biçimde kullanmasını sağlar.
36 Adli Soruşturmalar Adli soruşturma, işlenmiş veya işlenmesi muhtemel bir suç ile ilgili makul bir şüphenin varlığı halinde, yetkili makamın emir veya kararlarına uygun olarak, mevzuatla öngörülen yönteme göre yürütülür. Kolluk personeli, suçu mahkeme kararıyla sabit oluncaya kadar, bir suçla itham edilen herkesin suçsuz kabul edilmesi ilkesine göre hareket eder.
37 Adli Soruşturmalar Kolluk personeli, gözaltına alınan veya muhafaza altında bulundurulan kişilerin güvenlik, sağlık, temizlik ve uygun beslenme ihtiyaçlarını temin eder. Gözaltında bulundurulan ya da özgürlüğünden alıkonulan kadınlar erkeklerden; çocuklar yetişkinlerden ayrı yerlerde tutulur.
38 Cevap aranan başlıca iki soru vardır“Kolluk güvenlik için nereye kadar özgürlükleri ihlal edebilir”, “Kolluğun özgürlük ihlali hangi sınırlarda kalırsa meşrudur” sorularıdır. Bu iki soru karşımıza kolluğun etik ilkeleri ve formasyonun yeterli olması gerektiği sonucuna götürmektedir. Hukuku bilmeyen, birey özgürlüğünü tanımayan bir anlayışın tesis edeceği “güvenlik” anlayışı evrensel ilkelere/insan hakları aykırıdır.
39 Hukuk devletinin dayandığı unsurlar1. Odak noktası insan hakları. 2. Hukuk kurallarına mutlak bağlılık(gerçek hukuk) Hayek. 3. Tüm yurttaşlara eşit davranmak. 4. Kişi hak ve hürriyetlerinin ancak ve ancak bağımsız mahkemelerce kısıtlanabilmesi
40 Zabıta ve etik
41 TABLO.1 Görev Yaptığı BelediyeFrekans Yüzde Geçerli Yüzde Yığmalı Yüzde İzmir Büyük Kent Belediyesi 38 9.36 9.38 Konak Belediyesi 221 54.43 54.57 63.95 Çiğli Belediyesi 21 5.17 5.19 69.14 Buca Belediyesi 44 10.84 10.86 80.00 Karşıyaka Belediyesi 30 7.39 7.41 87.41 Gaziemir Belediyesi 12 2.96 90.37 Bornova Belediyesi 29 7.14 7.16 97.53 Narlıdere Belediyesi 7 1.72 1.73 99.26 Balçova Belediyesi 3 0.74 100.00 Geçerli Gözlem Toplamı 405 99.75 Boş Sistem 1 0.25 Genel Toplam 406
42 TABLO.28 Mesleğinden Memnuniyet DurumuFrekans Yüzde Geçerli Yüzde Yığmalı Yüzde Memnun 188 46.31 47.72 Kısmen Memnun 153 37.68 38.83 86.55 Memnun Değil 49 12.07 12.44 98.98 Fikri Yok 1 0.25 99.24 Cevapsız 3 0.74 0.76 100.00 Geçerli Gözlem Toplamı 394 97.04 Boş Sistem 12 2.96 Genel Toplam 406
43 TABLO.35 Zabıta Personelinin Yetkilerini Kullanabilme EtkinliğiFrekans Yüzde Geçerli Yüzde Yığmalı Yüzde Etkin Kullanıyor 50 12.32 12.69 Kısmen Etkin Kullanıyor 157 38.67 39.85 52.54 Etkin Kullanamıyor 178 43.84 45.18 97.72 Fikri Yok 5 1.23 1.27 98.98 Cevapsız 4 0.99 1.02 100.00 Geçerli Gözlem Toplamı 394 97.04 Boş Sistem 12 2.96 Genel Toplam 406
44 TABLO.40. Hizmetlerini Yürütürken Müdahalelere Maruz Kalıyorlar mı?Frekans Yüzde Geçerli Yüzde Yığmalı Yüzde Evet 297 73.15 77.14 Hayır 62 15.27 16.10 93.25 Cevapsız 26 6.40 6.75 100.00 Geçerli Gözlem Toplamı 385 94.83 Boş Sistem 21 5.17 Genel Toplam 406
45 TABLO.41/A İşyeri Denetimlerinde Kimler Müdahale Ediyor?Evet (%) Hayır (%) Kendi Üst Makamları 76 (18.7) 330 (81.3) Belediye Meclisi Üyeleri 84 (20.7) 322 (79.3) Siyasal Partiler 68 (16.7) 338 (83.3) Vali, Kaymakam, İl Müdürleri vb. 2 (0.5) 404 (99.5) Hakim ve Savcılar 0 (0.0) 406 (100.0) Mesai Arkadaşları 4 (1.0) 402 (99.0) Yerel Halk 41 (10.1) 365 (89.9) Diğer Kesimler 5 (1.2) 401 (98.8)
46 TABLO.41/B Pazar Yerleri Denetimlerinde Kimler Müdahale Ediyor?Evet (%) Hayır (%) Kendi Üst Makamları 30 (7.4) 376 (92.6) Belediye Meclisi Üyeleri 39 (9.6) 367 (90.4) Siyasal Partiler 37 (9.1) 369 (90.9) Vali, Kaymakam, İl Müdürleri vb. 0 (0.0) 406 (100.0) Hakim ve Savcılar Mesai Arkadaşları 5 (1.2) 401 (98.8) Yerel Halk 74 (18.2) 332 (81.8) Diğer Kesimler 11 (2.7) 395 (97.3)
47 TABLO.41/C Çevre Kirliliği Denetimlerinde Kimler Müdahale Ediyor?Evet (%) Hayır (%) Kendi Üst Makamları 15 (3.7) 391 (96.3) Belediye Meclisi Üyeleri 17 (4.2) 389 (95.8) Siyasal Partiler 21 (5.2) 385 (94.8) Vali, Kaymakam, İl Müdürleri vb. 0 (0.0) 406 (100.0) Hakim ve Savcılar Mesai Arkadaşları Yerel Halk 19 (4.7) 387 (95.3) Diğer Kesimler 8 (2.0) 398 (98.0)
48 TABLO.41/D Seyyar Satıcı Denetimlerinde Kimler Müdahale Ediyor?Evet (%) Hayır (%) Kendi Üst Makamları 37 (9.1) 369 (90.9) Belediye Meclisi Üyeleri 44 (10.8) 362 (89.2) Siyasal Partiler 48 (11.8) 358 (88.2) Vali, Kaymakam, İl Müdürleri vb. 0 (0.0) 406 (100.0) Hakim ve Savcılar 2 (0.5) 404 (99.5) Mesai Arkadaşları 4 (1.0) 402(99.0) Yerel Halk 121 (29.8) 285 (70.2) Diğer Kesimler 11 (2.7) 395 (97.3)
49 TABLO.41/E Başıboş Hayvan Denetimlerinde Kimler Müdahale Ediyor?Evet (%) Hayır (%) Kendi Üst Makamları 4 (1.0 ) 402 (99.0) Belediye Meclisi Üyeleri 3 (0.7) 403 (99.3) Siyasal Partiler 5 (1.2) 401 (98.8) Vali, Kaymakam, İl Müdürleri vb. 0 (0.0) 406 (100.0) Hakim ve Savcılar 1 (0.2) 405 (99.8) Mesai Arkadaşları Yerel Halk 33 (8.1) 373 (91.9) Diğer Kesimler 6 (1.5) 400 (98.5)
50 TABLO.41/F Gecekondu Denetimlerinde Kimler Müdahale Ediyor?Evet (%) Hayır (%) Kendi Üst Makamları 30 (7.4) 376 (92.6) Belediye Meclisi Üyeleri 48 (11.8) 358 (88.2) Siyasal Partiler 60 (14.8) 346 (85.2) Vali, Kaymakam, İl Müdürleri vb. 0 (0.0) 406 (100.0) Hakim ve Savcılar Mesai Arkadaşları 1 (0.2) 405 (99.8) Yerel Halk 69 (17.0) 337 (83.0) Diğer Kesimler 8 (2.0) 398 (98.0)