1 KULTURA BAROKU W EUROPIEOpracowała Helena Tomaszewska

2 Spis treści Barok – pojęcie. Architektura baroku. Sztuka baroku.Malarstwo Rzeźba Muzyka barokowa. Filozofia w okresie baroku. Myśl polityczna . Nauka

3 Barok - definicja Barok – epoka w dziejach kultury europejskiej, zapoczątkowana soborem trydenckim, która przypada na okres od połowy XVI do początku XVIII w. Epokę tę cechuje: odrzucenie renesansowego ładu i harmonii, położenie nacisku na ruch, kontrast i dynamikę, wykorzystanie sztuki i architektury do umacniania wiary katolickiej i nawracania innowierców, przepych i bogactwo form, łączenie różnych elementów, posługiwanie się alegorią i personifikacją.

4 Architektura barokowaGOTYK BAROK RENESANS

5 BAROK – architektura sakralnaIl Gesu – Rysunek z XVII w. Giovanni Batista Falda

6 BAROK – architektura sakralnaKościół IL Gesu w Rzymie Fasada kościoła pod wezwaniem św. Karola u czterech źródeł w Rzymie

7 BAROK – architektura sakralnaPilaster – ustawiony przy ścianie (lub w częściowo w nią wtopiony) płaski filar, nieznacznie występujący przed lico ściany. Pełni on zarówno funkcję konstrukcyjną (podpora), jak też dekoracyjną Woluta – element dekoracyjny lub motyw ornamentalny w formie ślimacznicy, spirali, zwoju. Gzyms – wystający poza mur element architektoniczny w postaci poziomej, zwykle profilowanej listwy, która chroni elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową. Pełni też funkcję ozdobną.

8 BAROK – architektura sakralnaBaldachim nad grobem św. Piotra - Bazylika św. Piotra i Pawła

9 BAROK – architektura sakralnaWnętrze Il Gesu

10 BAROK – architektura sakralnaEkstaza św. Teresy Giovanni Lorenzo Bernini Wnętrze fary poznańskiej

11 BAROK – architektura sakralnaPlafon - sufit lub podniebienna część sklepienia ozdobiona sztukaterią, freskiem. Bywa otoczony dekoracyjnym obramieniem. Sztukateria – dekoracja wykonana z gipsu, często odlewana i montowana do sufitów czy ścian; może zostać pokryta złotem. Sklepienie kościoła jezuitów w Piotrkowie Trybunalskim

12 BAROK – architektura sakralnaCechy sakralnej architektury barokowej: budowle monumentalne, falista fasada dzięki łamanym liniom gzymsów– dynamizm, woluty, pilastry, elewacje dwukondygnacyjne dzięki ozdobnym gzymsom, elewacja zdobiona rzeźbami umieszczonymi w niszach zwieńczona tympanonem, elementem dominującym kopuły; zaczęto stosować kopuły o kształcie elipsy, kształty nieregularne, wnętrza kościołów bardzo bogato zdobione - przepych wykorzystanie sztukaterii, sklepienia pokryte freskami – plafony, na skrzyżowaniu naw kopuły zdobione freskami, otwarte kaplice, kolumny w kształcie spirali

13 BAROK – architektura dworskaPałac w Wersalu

14 BAROK – architektura dworskaPałac w Wersalu – ogrody

15 BAROK – architektura dworskaPałac w Schonbrunn koło Wiednia

16 BAROK – architektura dworskaPorównaj

17 BAROK – architektura dworskaEntre cour et jardin (fr. między dziedzińcem a ogrodem) - typ pałacu barokowego, wykształconego we Francji w XVII wieku. Główny budynek, zwany corps de logis, leżał na osi między dziedzińcem honorowym (cour d' honneur) a ogrodem, znajdującym się na tyłach pałacu. Plan pałacu w Wersalu.

18 BAROK – architektura dworskaCechy dworskiej architektury barokowej: wielkie kompleksy dworskie otoczone ogrodami, budowle otwarte z bocznymi skrzydłami, często na planie litery U część budynku cofnięta lub wysunięta co sprawiało wrażenie falowania – dynamika część środkowa z głównym wejściem, monumentalne schody, elewacja ozdobna z wykorzystaniem pilastrów, ozdobnych gzymsów, ogród i park zaprojektowany geometrycznie, z wykorzystaniem basenów, fontann, geometrycznie przycinanych trawników, ozdobnych żywopłotów i klombów. Najsławniejsi architekci: Giovanni Lorenzo Bernini Francesco Borromini Kolumnada wokół Placu św. Piotra w Rzymie, Przebudowywał Luwr. kościół św. Agnieszki w Rzymie, kościół św. Karola u czterech źródeł.

19 Sztuka baroku – malarstwo

20 Sztuka baroku – malarstwoCechy malarstwa barokowego: różnorodna tematyka – religijna, mitologiczna, portrety, pejzaże, martwa natura zastosowanie światłocienia, zastosowanie perspektywy, bogata kolorystyka; przeważają kolory ciepłe, dynamika, ekspresja – postacie wyrażają emocje, punktowe światło, które wydobywa postacie z cienia – silny kontrast między światłem a cieniem. realizm przedstawianych postaci.

21 Sztuka baroku – malarstwoMICHELANGELO CARRAVAGIO Bachus Nawrócenie św. Pawła

22 Sztuka baroku – malarstwoMICHELANGELO CARRAVAGIO Powołanie św. Mateusza

23 Sztuka baroku – malarstwoEL GRECO Adoracja Imienia Jezusowego Pieta

24 Sztuka baroku – malarstwoREMBRANDT van RIJN Lekcja anatomii doktora Tulpa.

25 Sztuka baroku – malarstwoREMBRANDT van RIJN Nocna straż

26 Sztuka baroku – malarstwoPETER PAUL RUBENS Ostatnia komunia św. Franciszka Ukrzyżowanie

27 Sztuka baroku – malarstwoPETER PAUL RUBENS Trzy gracje

28 Sztuka baroku – malarstwoDIEGO VALEZQUEZ Panny dworskie

29 Sztuka baroku – malarstwoDIEGO VALEZQUEZ Triumf Bachusa Wenus ze zwierciadłem

30 Sztuka baroku – malarstwoANTON VAN DYCK – Autoportret ze słonecznikiem.

31 Sztuka baroku – rzeźba

32 Sztuka baroku – rzeźba Cechy rzeźby barokowej:różnorodna tematyka – religijna, mitologiczna, dynamizm – ruch , patos, teatralność gestu, ekspresja, realizm,

33 Giovanni Bernini, Porwanie ProzerpinySztuka baroku – rzeźba Giovanni Bernini, Porwanie Prozerpiny

34 Sztuka baroku – rzeźba Giovanni Bernini, Fontanna Czterech RzekGiovanni Bernini, Ekstaza św. Teresy

35 Sztuka baroku – rzeźba Fontanna di Trevi

36 Muzyka barokowa Cechy muzyki barokowej: budowa wspaniałych organów,rozwój teatrów operowych we Włoszech, formy: opery, msze, oratoria, koncerty solowe, pasje Za początek baroku w muzyce przyjmuje się rok datę wystawienia pierwszej opery Jacopo Periego - Eurydyka. Symbolicznym końcem epoki jest rok data śmierci Johanna Sebastiana Bacha. Na muzykę barokową miały wpływ: - kontrreformacja, - ceremoniał francuskiego dworu absolutystycznego, - teoria afektów – takie uczucia jak miłość, nienawiść, smutek, pożądanie mogą być wyrażane środkami muzycznymi - potęga arystokracji i włoskiego mieszczaństwa

37 Muzyka barokowa – twórcyClaudio Monteverdi Georg Friedrich Haendel Jan Sebastian Bach Domenico Scarlatti Antonio Vivaldi