1 Nadpłata podatku
2 Pojęcie nadpłaty - art. 72 o.p.§ 1. Za nadpłatę uważa się kwotę: 1)nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; 2)podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 3)zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 4)zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. § 2. Jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę.
3 Nadpłata z ulgi na dzieckoArt. 72 § 1a. Na równi z nadpłatą traktuje się kwotę stanowiącą różnicę określoną zgodnie z art. 27f ust ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wykazaną w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lub wynikającą z decyzji. Art. 27f ust. 8. Jeżeli kwota przysługującego odliczenia na podstawie ust. 2-4 jest wyższa od kwoty odliczonej z tytułu ulgi, w zeznaniu z art. 45 ust. 1, podatnikowi przysługuje kwota stanowiąca różnicę między kwotą przysługującego podatnikowi odliczenia a kwotą odliczoną w zeznaniu podatkowym. Kwota stanowiąca powyższą różnicę, nie może przekroczyć kwoty składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, podlegających odliczeniu.
4 Pojęcie nadpłaty z rozdz. 9 o.p.art. 73 § 1 pkt 4 o.p.: świadczenie uiszczone przez płatnika lub inkasenta w kwocie wyższej od kwoty podatku pobranego od podatnika; art. 73 § 2 pkt 3 o.p.: uiszczone w kwocie wyższej od należnej wpłaty z zysku jednoosobowych spółek Skarbu Państwa i przedsiębiorstw państwowych; art. 74 o.p.: kwota podatku uiszczonego na podstawie przepisu, który został uznany za niezgodny z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny albo którego niezgodność z prawem unijnym wynika z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
5 Nadpłata = brak podstawy prawnej dla świadczeniaPodstawową przesłanką stwierdzenia nadpłaty jest brak podstawy prawnej dla świadczenia zapłaconego jako podatek należny. Art. 72 o.p. nie wymienia tej przesłanki expressis verbis, jednakże wynika ona z treści normatywnej przepisów Konstytucji i o.p.. Skoro zgodnie z art. 217 Konstytucji, zobowiązanie podatkowe powinno mieć zawsze podstawę prawną w ustawie podatkowej określającej podmiot, przedmiot i stawki, to oznacza to, że tylko świadczenia uiszczone na podstawie takiej ustawy mogą być uznane za podatki należne państwu. Świadczenia, dla których brak podstawy w ustawie podatkowej stanowią nadpłatę.
6 Przyczyny powstania nadpłatyNadpłata może powstać na skutek nieprawidłowych czynności: samego podatnika płatnika, inkasenta lub organu podatkowego. Może być również spowodowana konstrukcją danego podatku: - przewidzianymi w tym podatku ulgami i zwolnieniami podatkowymi, a także obowiązkiem płacenia w ciągu roku podatkowego zaliczek na poczet podatku.
7 Nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TK lub Trybunału Sprawiedliwości UERoszczenie o zwrot świadczenia uiszczonego na podstawie przepisu, którego niezgodność z Konstytucją została stwierdzona w wyroku TK lub którego niezgodność z prawem unijnym wynika z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE nie powstaje w związku z brakiem podstawy prawnej w momencie uiszczenia świadczenia, ani z odpadnięciem takiej podstawy z mocą wsteczną. Orzeczenie TK działa ex nunc i nie uchyla obowiązywania przepisu w odniesieniu do przeszłości .
8 Art. 190 ust. 4 Konstytucji a nadpłataOrzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Art. 240 § 1. pkt 8 o.p. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł TK. Na gruncie o.p. uprawnienie do żądania sanowania sytuacji prawnej realizowane jest również przez art. 74 o.p., z którego wynika roszczenie o zwrot.
9 Określanie wysokości nadpłatyArt. 74a. W przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. Art. 207. § 1. Organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Decyzja ta może być wydana z urzędu (art. 21 § 3 o.p.) lub też na wniosek podatnika (art. 75 o.p.).
10 Określanie wysokości nadpłaty przez podatnika1. Wysokość nadpłaty wykazują w składanym zeznaniu (deklaracji): podatnicy podatków dochodowych; podatnicy podatku akcyzowego; podatnicy podatku od towarów i usług płaconego kwartalnie. jednoosobowe spółki Skarbu Państwa i przedsiębiorstwa państwowe (dokonujące wpłat z zysku). 2. Wysokość nadpłaty podatnicy wskazują w składanym wniosku o jej zwrot gdy nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TK lub orzeczenia TS UE
11 Określenie wysokości nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia TK lub TS UE -art. 74 o.p.Jeżeli nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TK lub orzeczenia TS UE, a podatnik, którego zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa: 1 złożył jedną z deklaracji z art. 73 § 2, lub inną deklarację, z której wynika wysokość zobowiązania podatkowego - wysokość nadpłaty określa podatnik we wniosku o jej zwrot, składając równocześnie skorygowaną deklarację; 2 został rozliczony przez płatnika - wysokość nadpłaty określa podatnik we wniosku o jej zwrot, składając równocześnie zeznanie (deklarację) z art. 73 § 2 pkt 1; 3 nie był obowiązany do składania deklaracji - wysokość nadpłaty określa podatnik we wniosku o jej zwrot.
12 Wniosek o stwierdzenie nadpłatyKiedy można z nim wystąpić? - gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa i jednocześnie nadpłata spowodowana została błędami podatnika, płatnika lub inkasenta. Kto może złożyć wniosek? podatnicy: a. u których zapłata podatku następuje w drodze poboru płatniczego. b. którzy dokonują samoobliczenia i którzy zobowiązani są składać deklaracje i zeznania podatkowe, c. którzy dokonują samoobliczenia ale nie są zobowiązani do składania zeznań i deklaracji.
13 Wniosek o stwierdzenie nadpłaty2. osoby, które były wspólnikami spółki cywilnej w chwili jej rozwiązania. 3. płatnicy lub inkasenci w sytuacji gdy: a. w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od wysokości pobranego podatku, b. w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od należnej, c. nie będąc obowiązanymi do składania deklaracji, wpłacili podatek w wysokości większej od należnej.
14 Wyrok WSA z r. I SA/Ol 556/12 Przepisy art.75 § 2 pkt 2 lit. b i c o.p. uzależniają prawo do wystąpienia przez płatnika z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty od wpłaty przez niego podatku w wysokości większej od należnej, jednakże nie uzależniają tego prawa od tego, aby po stronie płatnika doszło do uszczuplenia majątku z powodu wpłaty podatku w kwocie wyższej od należnej. W tym uregulowaniu jest zawarte prawo płatnika do złożenia wniosku o stwierdzenia nadpłaty nawet wówczas, gdy pobrał on podatek od płatnika w wysokości wyższej od należnej, a więc gdy doszło do uszczerbku po stronie samego podatnika.
15 wyrok NSA z r. II FSK 289/11 Jeśli z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty wystąpi podatnik lub płatnik, to organ podatkowy jest zobowiązany, stosownie do art. 165 § 3a o.p. zawiadomić o wszczęciu postępowania na wniosek jednej ze stron wszystkie pozostałe podmioty będące stroną w sprawie. W postępowaniu takim organ podatkowy jest zobowiązany ustalić z czyją nadpłatą w konkretnym przypadku ma do czynienia (podatnika czy płatnika), ponieważ w razie nadpłaty podatnika na jego rzecz powinna być wydana decyzja stwierdzająca nadpłatę, podobnie w razie nadpłaty płatnika na rzecz płatnika powinna być wydana decyzja stwierdzająca nadpłatę.
16 Korekta zeznania (deklaracji)podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty są obowiązani złożyć skorygowane zeznanie (deklarację). osoba, która była wspólnikiem spółki cywilnej w chwili rozwiązania spółki, jest obowiązana złożyć skorygowane zeznanie (deklarację) równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty oraz umowę spółki aktualną na dzień rozwiązania spółki.
17 Wyłączenie/ wygaśnięcie uprawnienia z art. 75 o.p.Art. 79. § 1. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. § 2. Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. § 3. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.
18 Stwierdzenie nadpłatyStwierdzenie nadpłaty, co do zasady, następuje w decyzji organu podatkowego. Jednakże, jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji), z której wynika kwota nadpłaty, nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Organ zobowiązany jest również zwrócić nadpłatę bez wydawania w tym zakresie odrębnej decyzji jeżeli wynika ona ze zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego w trybie postępowania podatkowego lub postępowania przed sądem administracyjnym. Podobnie jest gdy nadpłata została ujawniona w trybie czynności sprawdzających. Podstawą zwrotu jest wówczas skorygowana deklaracja lub zeznanie.
19 Moment powstania nadpłaty art. 73 o.p.Moment powstania nadpłaty nie został uregulowany w sposób jednolity. Określany jest różnie w zależności od rodzaju podatku i sposobu jego rozliczenia. Jako dzień powstania nadpłaty wskazany jest moment zapłaty (odpowiednio – pobrania płatniczego) albo dzień złożenia deklaracji lub zeznania podatkowego, czyli dzień ujawnienia nadpłaty. W pierwszym przypadku jako dzień powstania nadpłaty ustawodawca wskazał dzień faktycznego uszczuplenia majątku podatnika; w drugim natomiast dzień uszczuplenia majątku i dzień powstania nadpłaty nie pokrywają się ze sobą.
20 Moment powstania nadpłaty art. 73 o.p.Podatkami, w których jako moment powstania nadpłaty wskazano dzień złożenia zeznania lub odpowiednio deklaracji jest: podatek dochodowy, podatek akcyzowy, podatek od towarów i usług rozliczany w okresach kwartalnych oraz wpłaty z zysku za rok obrotowy jednoosobowych spółek Skarbu Państwa lub przedsiębiorstw państwowych. W pozostałych przypadkach dniem powstania nadpłaty jest dzień uiszczenia świadczenia jako podatku.
21 Sposoby rozliczenia nadpłaty art. 76 o.p.Rozliczenie nadpłaty następuje poprzez jej zwrot albo w drodze zaliczenia na zaległości, a także na bieżące i przyszłe zobowiązania podatkowe. Organy podatkowe są zobowiązane z urzędu dokonywać zaliczania nadpłat na poczet zaległości oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Dopiero w przypadku, gdy podatnik nie ma zaległości i zobowiązań bieżących organy podatkowe zobowiązane są zwrócić nadpłatę chyba, że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań.
22 „Małe” nadpłaty Nadpłaty, których wysokość nie przekracza wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet - zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku - na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wystąpi o ich zwrot.
23 Postanowienie w sprawie zaliczeniaArt. 76a. § 1. W sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio. § 2. Zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem: 1) powstania nadpłaty - w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1-3 i 5 oraz § 2; 2) złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
24 Zaliczenie nadpłaty na zaległośćZ art. 76a § 2 o.p., który stanowi, że zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem powstania nadpłaty lub odpowiednio z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, wynika, że zaległościami, na które zaliczana jest nadpłata są tylko takie zaległości, które powstały przed dniem powstania nadpłaty lub dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Nie można bowiem zaliczyć nadpłaty na zaległość z dniem jej powstania lub złożenia wniosku, jeżeli w tym dniu zaległość nie istnieje
25 Terminy zwrotu nadpłatyTerminy zwrotu nadpłaty określa art. 77 o.p. Przepisy w tym zakresie są bardzo kazuistyczne i wskazują termin zwrotu odrębnie dla każdego przypadku w zależności od sposobu ujawnienia nadpłaty. Są 4 zasadnicze terminy zwrotu nadpłaty: 14-dniowy, 30-dniowy, 2-miesięczny, 3-miesięczny.
26 30 dni w przypadku wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej jej wysokość (art. 77 § 1 pkt 2 o.p.), gdy nadpłata powstała w wyniku wyroku TK, stwierdzającego niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją lub jeżeli nadpłata wynika z orzeczenia TS UE, w przypadku ujawnienia nadpłaty poprzez zmianę, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji. Termin ten biegnie odpowiednio od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i od dnia wydania decyzji.
27 14 dni Jeżeli uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności nastąpiło w orzeczeniu sądu administracyjnego wówczas termin zwrotu nadpłaty wynosi 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu.
28 3-miesiące W podatku dochodowym, akcyzowym, a także w odniesieniu do wpłat z zysku za rok obrotowy, a więc w tych podatkach, w których nadpłata może zostać ujawniona w deklaracji lub zeznaniu podatkowym – termin zwrotu wynosi 3 miesiące od dnia złożenia deklaracji lub zeznania (art. 77 § 1 pkt 5 o.p.). ALE: nadpłata ujawniona w podatku od towarów i usług rozliczanym w okresach kwartalnych podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia złożenia deklaracji (art. 77 § 1 pkt 7 o.p.).
29 2-miesiące Dotyczy tych sytuacji gdy nadpłata została ujawniona na skutek złożenia wniosku i skorygowanego zeznania (deklaracji), a organ nie wydał w tym zakresie odrębnej decyzji, gdyż nadpłata ujawniona w ten sposób nie budziła wątpliwości organu. Termin zwrotu liczy się od dnia złożenia wniosku wraz ze skorygowanym zeznaniem lub deklaracją.
30 Zwrot nadpłaty Zwrot nadpłaty następuje:1)na rachunek bankowy podatnika, płatnika lub inkasenta obowiązanego do posiadania rachunku bankowego; 2)w gotówce, jeżeli podatnik, płatnik lub inkasent nie są obowiązani do posiadania rachunku bankowego, chyba że zażądają zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy. Nadpłata, której wysokość nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, podlega zwrotowi wyłącznie w kasie lub na rachunek bankowy. Za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień: 1)obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego; 2) nadania przekazu pocztowego; 3)wypłacenia kwoty nadpłaty przez organ podatkowy lub postawienia nadpłaty do dyspozycji podatnika w kasie.
31 Oprocentowanie nadpłatyArt. 78 § 1 o.p. stanowi, że nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych. Oprocentowaniu podlegają tylko nadpłaty, które powstały w konsekwencji zapłaty kwoty określonej lub ustalonej w decyzji organu podatkowego, następnie uchylonej, zmienionej, lub której nieważność stwierdzono w postępowaniu instancyjnym lub w postępowaniu sądowym. Oprocentowanie przysługuje od dnia powstania nadpłaty, czyli od dnia uiszczenia świadczenia (art. 78 § 3 pkt 1 o.p.).
32 Oprocentowanie nadpłatyW stosunku do pozostałych nadpłat: które stwierdzono decyzją lub której wysokość określono w decyzji, wynikających ze złożonej korekty zeznania lub deklaracji oprocentowanie przysługuje tylko wtedy, kiedy nadpłata nie została zwrócona w terminie lub organ nie wydał w przewidzianym terminie decyzji stwierdzającej nadpłatę. Wówczas odsetki naliczane są od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Oprocentowanie nie przysługuje jednak, gdy decyzja o stwierdzeniu nadpłaty nie została wydana z przyczyn leżących po stronie podatnika, płatnika, inkasenta.
33 Oprocentowanie nadpłatyW przypadku nadpłaty ujawnionej w zeznaniu lub deklaracji, jeżeli chodzi o podatek dochodowy, akcyzowy, wpłaty z zysku, podatek od towarów i usług rozliczany w okresach kwartalnych, a także ujawnionej w trybie czynności sprawdzających, oprocentowanie naliczane jest od dnia powstania nadpłaty lub odpowiednio dokonania korekty, ale tylko wtedy, kiedy nadpłata nie została zwrócona w terminie.
34 Oprocentowanie nadpłatyOprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje od dnia powstania nadpłaty, do dnia zwrotu nadpłaty, zaliczenia jej na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych lub do dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.
35 Przedawnienie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty a przedawnienie roszczenia o zwrot art.80 o.p. Przedawnienie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wyznacza nieprzekraczalny okres, w jakim podatnik może żądać od organu podatkowego stwierdzenia nadpłaty. Prawo to wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 79 § 2 o.p.).
36 Przedawnienie roszczenia o zwrotUprawnienie do zwrotu nadpłaty przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Wraz z upływem tego terminu wygasa również: prawo do złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych oraz możliwość zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zwrot nadpłaty lub zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych przerywa bieg terminu do zwrotu nadpłaty.