1 NARZĄD ŻUCIA W OKRESIE NIEMOWLĘCYM DO MOMENTU WYRZYNANIA ZĘBÓW MLECZNYCH- ETAPY ROZWOJU ZĘBÓW.

2 jamy ustnej wraz z zębami, przyzębiem i tkankami miękkimi Narząd żucia to jednostka morfologiczno-czynnościowa, składająca się z: jamy ustnej wraz z zębami, przyzębiem i tkankami miękkimi szczęki i żuchwy oraz niektórych innych kości twarzoczaszki stawów skroniowo-żuchwowych mięśni żujących oraz niektórych mięśni wyrazowych gruczołów ślinowych

3 Rola narządu żucia: jest pierwszym etapem przewodu pokarmowego (pobieranie pokarmów -ssanie, odgryzanie, rozdrabnianie, żucie, picie, połykanie-, przygotowanie mechaniczne i wstępne trawienie) bierze udział w kształtowaniu mowy uczestniczy aktywnie w wyrażaniu nastrojów i uczuć określa w dużym stopniu wygląd estetyczny człowieka

4 Narząd żucia w okresie niemowlęcymRozwój twarzy u noworodka przeważa mózgowa część czaszki, część twarzowa stanowi 1/7-1/8 wielkości głowy na pourodzeniowy wzrost mają wpływ: oddychanie, ssanie, połykanie, żucie, artykulacja, wyrzynanie zębów

5 Narząd żucia w okresie niemowlęcymRozwój twarzy szczęka rośnie głównie przez apozycję, w kierunku pionowym między 1-2 rż kostnieje szew pomiędzy kością przysieczną, a szczęką Przemieszczenie pierwotne i wtórne

6 Narząd żucia w okresie niemowlęcymRozwój twarzy żuchwa składa się z dwóch kostnych części, połączonych chrząstką, który przekształca się w kościozrost w 1 rż krótkie gałęzie, małe wyrostki kłykciowe, wydatne wyrostki dziobiaste oraz duży kąt

7 Narząd żucia w okresie niemowlęcym

8 Narząd żucia w okresie niemowlęcymPod koniec życia płodowego rozwija się w jamie ustnej specjalny narząd anatomiczno-fizjologiczny, który będzie służyć noworodkowi do przyjmowania pokarmów. Składa się on z: 1.-poduszek wargowych (obrzękają w czasie karmienia i umożliwiają lepsze przyssanie brodawki piersiowej),

9 Narząd żucia w okresie niemowlęcym-kosmków wargowych i policzkowych (ułatwiają przytrzymanie brodawki piersiowej, zanikają w ciągu kilku miesięcy)

10 Narząd żucia w okresie niemowlęcym- fałdów dziąsłowych (obrzękają podczas przyjmowania pokarmów, zanikają po 3-4 miesiącach) - bocznych wałów podniebiennych (przebiegają równolegle do wałów dziąsłowych, tworząc łożysko dla brodawki piersiowej, zanikają po 1 roku życia u niemowląt karmionych naturalnie),

11 Narząd żucia w okresie niemowlęcym- fałdów podniebiennych poprzecznych (odgrywają dużą rolę w wyciskaniu pokarmu z brodawki piersiowej) 2. dziecko rodzi się z bezzębnymi wałami dziąsłowymi wyjątek- zęby wrodzone (dentes natales) najczęściej są to siekacze dolne bez wykształconych korzeni, usuwane ze względu na utrudnione karmienie -zęby noworodkowe (dentes neonatales) wyrzynające się w ciągu 30 dni od urodzenia.

12 Narząd żucia w okresie niemowlęcym3. wały dziąsłowe mają kształt półkolisty, są pokryte błoną śluzową, tworzącą na grzbiecie wałów grzebień, dzielący go na część przedsionkową i językową 4. na wale dziąsłowym widoczne są uwypuklenia, które odpowiadają poszczególnym zębom mlecznym

13 Narząd żucia w okresie niemowlęcym5. za zawiązkami kłów mlecznych górnych i dolnych, na błonie śluzowej wałów dziąsłowych znajdują się bruzdy zębowe policzkowe (są to punkty orientacyjne bezzębnych wałów dziąsłowych, dla wzajemnego położenia żuchwy i szczęki – dolna bruzda jest usytuowana dotylnie w stosunku do bruzdy górnej

14 Narząd żucia w okresie niemowlęcym

15 Narząd żucia w okresie niemowlęcym6. wały dziąsłowe stykają się tylko w odcinkach bocznych, w odcinku przednim występuje szpara niedogryzowa (dzięki temu wyrzynające się jako pierwsze siekacze mleczne nie są obciążone, ponieważ wysokość zgryzu ustalona jest przez boczne wały dziąsłowe)

16 Narząd żucia w okresie niemowlęcym7. w położeniu spoczynkowym wały dziąsłowe są od siebie oddalone, a w szparze znajduje się język (styka się z błoną śluzową wargi dolnej i policzków) 8. wał szczęki w przekroju ma kształt czworokąta, wał żuchwy stożka 9. brodawka przysieczna jest bardzo wyraźnie zaznaczona, często łączy się z wędzidełkiem wargi górnej z tyłu za nią znajdują się fałdy podniebienne

17 Narząd żucia w okresie niemowlęcym10. wędzidełko wargi górnej jest wydatne, jego przyczep schodzi nisko na wał dziąsłowy 11. wędzidełko języka jest umiejscowione wysoko na szczycie stożka wału 12. wszystkie wędzidełka są usytuowane wysoko i w miarę rozwoju i wzrostu wyrostka przemieszczają się w dół 13. wał zębowy żuchwy jest słabiej zaznaczony niż szczęki 14. wał szczękowy obejmuje mniejszy ustawiony dotylnie wał dolny (fizjologiczne tyłożuchwie)

18 Narząd żucia w okresie niemowlęcym15. u noworodka zawiązki zębów mlecznych od strony powierzchni zgryzowych szczęki i żuchwy nie są pokryte kością. Wyrzynają się przez błonę śluzową na grzbiecie wyrostka zębodołowego (zanik przez ucisk)

19 Narząd żucia w okresie niemowlęcym16. fizjologiczne tyłożuchwie, na skutek intensywnego wzrostu żuchwy ulega wyrównaniu w pierwszych 4 miesiącach ( pierwsze fizjologiczne wysunięcie żuchwy- prawidłowe ssanie, zwłaszcza w czasie karmienia naturalnego to czynnik pobudzający doprzedni wzrost żuchwy) karmienie naturalne- dziecko w pozycji ukośnej, żuchwa dziecka jest wysunięta, mięśnie intensywnie pracują podczas ssania karmienie sztuczne- dziecko częściej w pozycji poziomej i często dodatkowy ucisk butelki na cofniętą bródkę, powodując pozbawienie żuchwy doprzednich bodźców wzrostowych, żuchwa dodatkowo pociągana jest do tyłu

20 Narząd żucia w okresie niemowlęcym17. staw skroniowo-żuchwowy- dół stawowy u noworodka jest nieznacznie zaznaczony, niemal brak guzka stawowego, który uwypukla się stopniowo w miarę zwiększania się czynności. Wyraźniej zaznacza się dopiero między 7 a 8 miesiącem życia 18. wszystkie mięśnie wchodzące w skład narządu żucia rozwijają się już w okresie życia płodowego, niemniej w pełni kształtują się dopiero po urodzeniu pod wpływem czynności ssania, połykania, żucia, mowy i mimiki.

21 Narząd żucia w okresie niemowlęcym18. podniebienie jest płaskie, dno jamy ustnej płytkie 19. krtań ułożona jest wysoko w stosunku do jamy nosowo – gardłowej, a wejście do niej znajduje się powyżej dolno – tylnego brzegu podniebienia miękkiego. Fenomen okresu noworodkowego.

22 Rozwój zębów (odontogenesis)Rozwój zębów jest procesem trwającym od 6 tygodnia życia płodowego do 16 roku życia, a nawet dłużej biorąc pod uwagę opóźnione wyrzynanie trzecich trzonowców 6 tydzień życia płodowego- w okolicy przyszłych wyrostków zębodołowych szczęki i żuchwy powstają zgrubienia nabłonka ektodermalnego, które rozdzielą się na listewki wargowe i zębowe

23 Rozwój zębów (odontogenesis)pod koniec 8 tygodnia życia płodowego- na dowargowych powierzchniach listewek zębowych (lamina dentales) powstają zgrubienia po 10 w szczęce i w żuchwie, stanowiących zawiązki zębów mlecznych, zwane narządami szkliwnymi (organum adamantinum)

24 Rozwój zębów (odontogenesis)okres czapeczki- narząd szkliwny przybiera kształt czapkowaty, wpukla się w niego tkanka mezoblastyczna okres dzwonu- nabłonek narządu szkliwnego rozrasta się i otacza coraz wyraźniej wpuklającą się tkankę mezoblastyczną, która stanowi tzw. brodawkę zębową (papilla dentis)

25 Rozwój zębów (odontogenesis)rozrastający się nabłonek nadaje kształt najpierw koronie, a później korzeniowi, który zostaje objęty przez pochewkę Hertwiga narząd szkliwny daje początek szkliwu w wyniku działania komórek szkliwotwórczych (adamantoblastów), a w brodawkach zębowych po przetworzeniu mezynchymy w komórki zębinotwórcze (odontoblasty) dochodzi do wytworzenia zębiny i niezależnie od nich miazgi zębowej

26 Rozwój zębów (odontogenesis)w miarę rozwoju miazgi powiększa się ilość naczyń krwionośnych, a od podstawy brodawki zębowej wrastają rdzenne i bezrdzenne włókna nerwowe procesy zębinotwórcze rozpoczynają się w 5 miesiącu życia płodowego, szkliwotwórcze nieco później, natomiast cement powstaje z komórek cementotwórczych (cementoblastów), gdy po całkowitym uformowaniu korony zaczyna rozwijać się korzeń zęba

27 Rozwój zębów (odontogenesis)po wytworzeniu się zawiązków zębów mlecznych tkanka łączna przerasta listewkę zębową , częściowo ją niszczy i oddziela od niej zawiązki zębowe, które rozwijają się dalej samodzielnie -między 6 a 9 miesiącem życia płodowego z reszty pierwotnej listewki zębowej wyrasta listewka drugorzędowa, na której pojawiają się kolejno kolbowate zgrubienia, po 10 w szczęce i w żuchwie, dając początek zębom stałym

28 Rozwój zębów (odontogenesis)pod koniec życia płodowego wrastająca pierwotna listewka zębowa tworzy zawiązki pierwszych trzonowców stałych, a następnie drugich ok. 6 miesiąca życia po urodzeniu i trzecich- 5 rok życia 4-6 miesiąc życia płodowego rozpoczyna się proces wapnienia w uzębieniu mlecznym po ukończeniu 1 roku życia są zwapniałe całkowicie wszystkie korony i częściowo korzenie zębów mlecznych, z których jako ostatnie kończą wapnieć korzenie drugich trzonowców w wieku 4.5 lat

29 Rozwój zębów (odontogenesis)

30 Rozwój zębów (odontogenesis)mineralizacja zęba zaczyna się zawsze w najwyższym punkcie korony, potem proces obejmuje szyjkę i przechodzi na korzeń. Z tą chwilą rozpoczyna się ruch erupcyjny zęba w kości w kierunku tworzącego się na jego przejęcie wyrostka zębodołowego wyrzynanie zęba, czynna faza tego procesu kończy się z chwilą zetknięcia z zębem przeciwstawnym. W fazie biernej tworzy się fizjologiczny rowek dziąsłowy.

31 Rozwój zębów (odontogenesis)

32 Wyrzynanie się zębów mlecznychzęby mleczne wyrzynają się między 6 a 30 miesiącem życia - jako pierwsze dolne zęby sieczne ok. 6 mż (6-9 mż) - górne zęby sieczne 8-10 mż. Po całkowitym wyrznięciu siekaczy górnych nagryz jest głęboki, korony zębów górnych pokrywają całkowicie korony zębów siecznych dolnych

33 Wyrzynanie się zębów mlecznych- czwórki mleczne (pierwsze trzonowce) mż. Po ich wyrznięciu nagryz ulega spłyceniu tzw. Pierwsze fizjologiczne podniesienie zwarcia. Spowodowane jest to przez: -zwiększenie się odległości podstaw szczęk jako wynik wzrostu wyrostków zębodołowych -wyrznięciem się pierwszych trzonowców mlecznych -wzrostem długości gałęzi żuchwy - kły mleczne mż

34 Wyrzynanie się zębów mlecznych- drugie trzonowce mleczne mż rozwój korzeni zębów mlecznych trwa jeszcze przez rok do półtora od momentu wyrznięcia się ostatniego zęba trzonowego mlecznego po wyrznięciu zębów trzonowych pogłębia się dół stawowy i powiększa się guzek stawowy, głowa żuchwy przesuwa się do przodu, w kierunku stoku guzka

35 Wyrzynanie się zębów mlecznychWyrzynanie się zęba to przesuwania się zęba z miejsca jego rozwoju w kościach szczęk do jego funkcyjnej pozycji w jamie ustnej. Wyróżniamy trzy fazy: - przederupcyjną – kończy się kształtowanie korony, dokonuje się mineralizacja szkliwa i zębiny, rozpoczyna się kształtowanie korzenia

36 Wyrzynanie się zębów mlecznychprzedfunkcyjna – rozpoczyna się ukazaniem korony zęba w jamie ustnej i trwa do momentu uzyskania kontaktu z zębem przeciwstawnym funkcyjna – dalszy wzrost korzenia, tkanek okołowierzchołkowych

37 Wyrzynanie się zębów mlecznych