1 NAWIERZCHNIE
2 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNESPOSOBY ODPROWADZANIA WODY Z POWIERZCHNI DRÓG I PLACÓW KONSTRUKCJE NAWIERZCHNI ELEMENTY KONSTRUKCYJNE TOWARZYSZĄCE NAWIERZCHNIOM POŁĄCZENIA NAWIERZCHNI TECHNOLOGIE WSPOMAGAJĄCE KONSTRUKCJE NAWIERZCHNI PROJEKT UKŁADU KOMUNIKACYJNEGO POCHYLNIE
3 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNECzynniki decydujące o wartości użytkowej danej nawierzchni: Możliwość użytkowania nawierzchni przez cały rok, bez względu na warunki atmosferyczne Brak trwałych odkształceń i uszkodzeń przy prawidłowym użytkowaniu nawierzchni Zachowanie warunków bezpieczeństwa dla przebywających ludzi oraz pojazdów Wygoda i łatwość w dostępie dla wszystkich potencjalnych użytkowników
4 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNECzynniki wpływające na projekt nawierzchni i dobór materiałów: Sposób użytkowania Względy ekonomiczne Walory plastyczne Warunki klimatyczne Warunki gruntowe Przeznaczenie Ukształtowanie terenu
5 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNEWygoda, dostępność i łatwość poruszania się: Osoby sprawne – średnia szerokość zajmowanego miejsca – 60 cm Szerokość przejść dla osób poruszających się po drogach: Osoba o jednej lasce – min 70 cm (80cm) Osoba z dwiema laskami – min 80 cm (90 cm) Osoba o kulach – min 80 cm (zalecane 100 cm) Osoba niewidoma – 90 cm
6
7
8 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNESzerokość przejść dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich: Osoba na wózku inwalidzkim – min 90 cm (zalecane 100 cm) Osoba na wózku inwalidzkim i towarzysząca osoba piesza – min 130 cm (zalecane 140) Dwie osoby na wózkach inwalidzkich – 180 cm
9
10 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNEStosuje się odpowiednie wielokrotności w/w parametrów w zależności od nasilenia ruchu Rodzaj użytej nawierzchni – wpływ na bezpieczeństwo Dla osób niepełnosprawnych ważna jest twardość nawierzchni Najlepsze są nawierzchnie betonowe, z kostki betonowej, z płyt kamiennych itp.
11 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNEBezpieczeństwo: W ciągach pieszych unikać uskoków i szczelin powyżej 2 cm Dla osób na wózkach inwalidzkich: Skrajnia ciągu zabezpieczona przez podniesienie bocznej krawędzi Wzdłuż skarp, zbiorników wodnych: Zabezpieczenie w postaci balustrady lub niskiego murku
12
13 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNEWyróżniamy: Nawierzchnie piesze Nawierzchnie pieszo-jezdne Nawierzchnie dróg jezdnych
14 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNENawierzchnie piesze: Najmniejsza wytrzymałość na obciążenia Dopuszcza się ruch pieszy oraz poruszanie się lekkich pojazdów obsługujących prace porządkowe i pielęgnacyjne
15 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNENawierzchnie pieszo-jezdne Konstrukcja wytrzymała na nacisk pojazdów ciężarowych Ich powierzchnia nie może wykazywać pęknięć ani odkształceń podczas użytkowania
16 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNENawierzchnie dróg jezdnych Przystosowane do poruszania się ciężkich pojazdów Ich udział w komunikacji na obiektach terenów zieleni jest znikomy Najczęściej – podjazdy do budynków usytuowanych na obszarze danego założenia architektonicznego
17 SPOSOBY ODPROWADZANIA WODY Z POWIERZCHNI DRÓG I PLACÓWOdprowadzanie wody – sposoby: Nadanie warstwom nawierzchni odpowiedniej porowatości Umożliwia przenikanie wody do gruntu Wady: wczesną wiosną może nie spełnić swej roli Możliwość zamulenia i niedrożność systemu Zaleta: woda może być wykorzystana przez rośliny Odprowadzenie wody z całej powierzchni dróg i placów – nadanie spadków (pochyłości)
18 NAWIERZCHNIE WIADOMOŚCI WSTĘPNEOdprowadzanie wody z całej powierzchni dróg i placów: Nadanie spadków: Spadki poprzeczne Spadki podłużne
19 NAWIERZCHNIE SPADKI PODŁUŻNEProwadzone wzdłuż osi dróg Wartość 0-6% Wykorzystuje się naturalne ukształtowanie terenu (ograniczenie robót ziemnych) Gdy grunty przepuszczalne – spadki podłużne nie są konieczne
20
21 NAWIERZCHNIE SPADKI PODŁUŻNEWodę, którą sprowadzamy w najniżej położone miejsca, musimy usunąć z nawierzchni i otaczającego ternu: Studnie chłonne Punktowe kratki odwadniające Liniowy system odwadniający
22 NAWIERZCHNIE SPADKI PODŁUŻNESTUDNIA CHŁONNA Dół o powierzchni 1-2 m2 Dół sięgający poniżej nieprzepuszczalnej warstwy gruntu Wypełnienie – materiał porowaty Od największej do najmniejszej frakcji (kamienie, gruby żwir, drobny żwir, piasek, ziemia) Zastosowanie: Małe założenia ogrodowe Umiejscowienie: Przy krawędzi drogi lub placu na trawniku, ewentualnie między krzewami
23
24 NAWIERZCHNIE SPADKI PODŁUŻNEODWODNIENIE PUNKTOWE Odprowadzanie wód opadowych do kratek ściekowych Umieszczane przy jednej lub dwóch krawędziach nawierzchni Szczególne przypadki – na środku nawierzchni Mała wydajność tego systemu Należy wykonać spadki w kilku płaszczyznach – zwiększona pracochłonność i koszty
25
26 NAWIERZCHNIE SPADKI PODŁUŻNEODWODNIENIE LINIOWE Składa się z korytek wykonanych z: Betonu Polimerobetonu Polipropylenu + wykończenie – kratki stalowe ocynkowane lub żeliwne (rzadziej z mosiądzu lub utwardzonego PVC)
27 NAWIERZCHNIE SPADKI PODŁUŻNEODWODNIENIE LINIOWE: System układany wzdłuż krawędzi dróg i placów Można stosować na środku nawierzchni i krzyżować Producenci oferują kanały łukowe (po okręgu można układać) System – szybkie usunięcie wody z nawierzchni Lekkie i proste w montażu kratki – łatwa konserwacja i udrażnianie Zastosowanie kanałów ze spadkiem wewnętrznym – można uniknąć nadawania nawierzchni spadków podłużnych
28
29 NAWIERZCHNIE SPADKI PODŁUŻNESystem odwodnienia punktowego i liniowego muszą być połączone do sieci odbioru wody Przyłączenie do miejskiego systemu odprowadzania wód opadowych Przyłączenie do kanalizacji ściekowej – w przypadku miejsc takich jak np. parkingi Ewentualnie zastosowanie separatorów benzyn, olejów itp.
30
31
32 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASYSTEM ROZSĄCZENIOWY Stosowany na większych powierzchniach Cel: odprowadzenie wody z parkingów, dróg, wód spływających z dachów Składa się z: Separatorów zanieczyszczeń Rur odprowadzających Systemu sączącego
33 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASYSTEM ROZSĄCZENIOWY Linie rozprowadzające wodę: Ułożone równolegle do siebie Odstęp między liniami – min 120 cm Każda linia poprzedzona osadnikiem (możliwość dostępu z zewnątrz – kontrola i czyszczenie) Rury: Szczeliny wypływowe (30% powierzchni) Optymalna średnica 300 mm
34 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASYSTEM ROZSĄCZENIOWY Linie rozprowadzające wodę: Linie układane w rowach: Głębokość min 0,6 m Wypełnione żwirem (Ø 0-32 mm) Dno wykopu powinno być 1 m nad poziomem wód gruntowych Rury układane bez spadków – cel: równomierne rozdzielenie wody
35
36
37 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASYSTEM ROZSĄCZENIOWY Nie nadaje się do wszystkich rodzajów gruntów Najlepsze podłoże o znacznej zawartości żwirów, żwirów piaszczystych, piasków, oraz w mniejszym zakresie piasków mułowatych i mułów piaszczystych Grunty zawierające muły, muły glianaste, gliny muliste i gliny – nie nadają się
38 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASYSTEM ROZSĄCZENIOWY Projektowanie – należy wziąć pod uwagę parametry dotyczące opadów na danym terenie Deszcz trwający 15 minut Opady maksymalne występujące w ost. 5-leciu
39 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIARÓW ODWADNIAJĄCY Wzdłuż dróg w rowach wypełnionych żwirem rura sącząca Zapewnić spływ wody z drogi: Spadki poprzeczne Minimalne zagłębienie terenu nad systemem (aby woda mogła wsiąkać) Co 50 m studzienki z osadnikami Prostszy sposób: rowy otwarte prowadzące wodę do zbiorników retencyjnych itp.
40
41 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIAZBIORNIKI RETENCYJNE Założenia infiltracyjno-retencyjne nazywane także OGRODAMI DESZCZOWYMI Lokalizacja: Teren o naturalnym zagłębieniu cm Teren wolny od nasadzeń drzewiastych, podziemnych mediów Teren oddalony od budynku min 3-4 m
42 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIAWykonanie: Wykopanie niecki o głębokości cm Na dnie rozłożyć warstwę żwiru (30 cm) Następnie: warstwa piasku (30 cm) Rozłożenie warstwy ziemi: Odczyn pH 5,5-6,5 Przepuszczalna Zasobna Mieszanka: 30% ziemi urodzajnej rodzimej 50% piasku 20% materiału organicznego
43 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIAWykonanie: Powinna powstać niecka o zagłębieniu ok. 30 cm Pozostałe elementy systemu: Ważne przy nadmiernej ilości wody System drenarski (na glebach o słabszej przepuszczalności) System przelewowy
44 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASystem przelewowy Składa się z rur kanalizacyjnych (+kratki filtracyjne) Umieszczone na poziomie granicznym dolnej strefy nasadzeń z górną Nadmiar wody z systemów drenarskiego i przelewowego odprowadza się do kanalizacji deszczowej
45
46 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIANasadzenia roślinne w ogrodzie deszczowym: Strefa dolna (2/3 zbiornika) Rośliny okresowo zalewane Strefa górna (1/3 zbiornika) Rośliny tolerujące wodę przepływową Krzewy, byliny, trawy o głębokim systemie korzeniowym Stosujemy ściółkę – strużki drzewne (7-12 cm grubości warstwa)
47 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIAOgrody deszczowe mogą wchłonąć o 30% więcej wody niż tradycyjny trawnik Pielęgnacja: Usuwanie roślinności niepożądanej Podlewanie w trakcie suszy Pielęgnacja dostosowana do gatunków roślin
48 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIATeren o dużych spadkach Spadki podłużne sięgające nawet 10% Odpowiednie zabezpieczenie krawędzi drogi poprzez zastosowanie RYNIEN STOKOWYCH Po jednej lub dwóch stronach drogi Rynny odbierają wodę z nawierzchni i skarp przylegających do drogi
49 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIARynny stokowe Wykonane z : Betonowe elementy prefabrykowane Kostka brukowa kamienna Brukowce Elementy te układane na ławie betonowej Umocowane za pomocą zaprawy
50
51
52 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIAPROGI spowalniające spływ wody W ternach górzystych Umieszczone w poprzek drogi, skośnie do osi Najczęściej wykonane z belek drewnianych lub kamieni Próg kieruje wodę na krawędź wody Zapobiega zmywaniu i erozji powierzchni
53
54 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASPADKI POPRZECZNE Usunięcie wody najczęściej na otaczający trawnik Także do kierowania wody do punktów jej zbioru Spadki jednostronne – kierują wodę do jednej krawędzi Spadki dwustronne – kierujące wodę do obu krawędzi
55
56 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASPADKI POPRZECZNE A ZAKOŃCZENIE NAWIERZCHNI Drogi piesze – odprowadzenie wody na trawnik – budujemy 3-5 cm wyżej niż otaczający teren Zapobiega niszczeniu nawierzchni Drogi obniżone (parki zabytkowe – nawierzchnie korytkowe) Woda odprowadzana do kratek zbierających lub taka konstrukcja drogi aby woda przesiąkała do gruntu = pozbawienie terenów przyległych wody opadowej Niemożliwe korzystanie z nawierzchni zaraz po deszczu
57
58 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASPADKI POPRZECZNE A ZAKOŃCZENIE NAWIERZCHNI Drogi jezdne Wody opadowe powinny być sprowadzone do kanalizacji lub separatorów zanieczyszczeń Krawężnik podniesiony tak, aby woda płynęła do zlewni wzdłuż jego krawędzi
59
60 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASPADKI POPRZECZNE Poprzez wyprofilowanie powierzchni, wyniesienie drogi ponad otaczający teren, odpowiednie krawężniki Drogi piesze – 3-5 cm wyżej niż teren – odprowadzenie wody na trawnik Projektowanie spadku poprzecznego: Wielkość 0,5-5% kierunek
61 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIAWielkość spadku określa nierówność nawierzchni Najmniejszy spadek: 0,5-1% Nawierzchnie z płyt kamiennych oszlifowanych Spadek 1-2% Nawierzchnie betonowe wylewane na miejscu Nawierzchnie bitumiczne Nawierzchnie z betonowej kostki brukowej
62 NAWIERZCHNIE ODWODNIENIASpadek: 2,5-3% Nawierzchnie z betonowej kostki brukowej o bogatej rzeźbie Spadek 3-5% Nawierzchnie z brukowych kostek kamiennych Nawierzchnie z brukowców Nawierzchnie ze żwiru albo tłucznia
63 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIPrzekroje nawierzchni drogowych Konstrukcja warstwowa, której zadaniem jest przeniesienie na grunt obciążeń związanych z określonym użytkowaniem
64 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNISiły i czynniki wpływające na nawierzchnię: Siły pionowe Siły poziome Czynniki klimatyczne Czynniki mechaniczne i chemiczne
65 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNISiły pionowe Powstają w wyniku nacisku pojazdów i ludzi poruszających się i stojących Siły poziome Powstają podczas hamowania i przyśpieszania pojazdów
66 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNICzynniki klimatyczne Zmiany temperatur i opady atmosferyczne Czynniki mechaniczne i chemiczne Oddziałują w trakcie stosowania różnych maszyn podczas prac porządkowych, środków odladzających i odśnieżających
67 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIDobór materiałów – bezpieczne dla środowiska i zdrowia człowieka Ważne: właściwości gruntu na jakim będzie wykonana nawierzchnia: Rodzaj gruntu Stopień zagęszczenia gruntu Wilgotność gruntu Kapilarność Wodoprzepuszczalność Wodoodporność gruntu Wodochłonność gruntu Podatność na wysadziny
68 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIRodzaj gruntu Jakie frakcje zawiera Stopień zagęszczenia gruntu Wynika ze składu granulometrycznego Grunty luźne, średnio zagęszczone, i grunty zagęszczone Wilgotność gruntu Wpływa na lepsze zagęszczenie gruntu
69 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIKapilarność (włoskowatość) Zdolność do podciągania wody Wpływa na stopień wilgotności gruntu Duża kapilarność – niepożądana Wodoprzepuszczalność Zdolność przesączania wody przez grunt Zależy od uziarnienia i zagęszczenia
70 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIWodoodporność gruntu Zdolność przeciwstawiania się szkodliwej działalności wody Wodochłonność gruntu Zdolność zatrzymywania wchłoniętej wody Dla piasku 10-30%, dla gliny 40-50%
71 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIPodatność gruntu na wysadziny Związane z: Ze zmianami temperatury Stopniem zawilgocenia podłoża Poziomem wód gruntowych Wznoszenie się podłoża na skutek zamarzania zawartej w nim wody Skutek: przełomy w nawierzchniach
72 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIWysadzinowość jest uzależniona od składu granulometrycznego gruntu, wilgotności, kapilarności i zdolności zatrzymywania wody w powierzchniowych warstwach gleby Wyróżniamy: Grunty niewysadzinowe Grunty małowysadzinowe Grunty wysadzinowe
73 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIGrunty niewysadzinowe Kapilarność bierna poniżej 1 m Niespoiste Zawierają do 3% cząstek frakcji iłów i pyłów Żwiry, pospółki, piaski, piaski z małą zawartością iłów i pyłów
74 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIGrunty małowysadzinowe Kapilarność bierna poniżej 1,3 m Niespoiste lub mało spoiste 3-10% cząstek frakcji iłów i pyłów Piaski drobnoziarniste Piaski pylaste Piaski próchniczne
75 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIGrunty wysadzinowe Kapilarność bierna powyżej 1,3 m Spoiste i nieprzepuszczalne Ponad 10% cząstek frakcji iłów i pyłów Iły, gliny, pyły, pyły lessowe, namuły organiczne
76 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIProjektowanie konstrukcji dróg Należy wziąć pod uwagę głębokość przemarzania gruntu 3 strefy przemarzania gruntu w Polsce Do 1,2 m – góry i pół.-wsch. Część kraju Do 1 m – centralna i północna Polska Do 0,8 m – na Pomorzu i w zach. Części Polski
77 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNINawierzchnia składa się z następujących warstw: Ścieralnej Wiążącej Podbudowy zasadniczej Podbudowy pomocniczej podłoża
78
79
80 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIWarstwa ścieralna: Górna część nawierzchni Narażona na działanie czynników klimatycznych, chemicznych, sił pionowych i poziomych Warstwa wiążąca: Pod warstwą ścieralną Zapewnia prawidłowy rozkład naprężeń w nawierzchni i przekazuje je na podbudowę
81 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIWarstwa podbudowy zasadniczej Dolna część nawierzchni Przenosi naprężenia na podłoże Może składać się z: Warstwy wzmacniającej Warstwy wyrównawczej
82 KONSTRUKCJE NAWIERZCHNIWarstwa podbudowy pomocniczej Ma znaczenie jako warstwa nośna Zabezpiecza nawierzchnię przed skutkami działania nadmiaru wody i mrozu Mogą wystąpić warstwy: Mrozoodporna Odsączająca Odcinająca Podłoże – ustabilizowany grunt rodzimy lub nasypowy