1 Ocena krytycznych punktów kontroli podczas podróży, załadunku i rozładunku.Warszawa, 27 – 28 kwietnia 2009

2 Transport (gatunków/wiek, itpTransport (gatunków/wiek, itp.) z (miejsca pochodzenia) do (miejsca przeznaczenia) oraz pora roku, typ drogi, itp. Punkty krytyczne Metodologia oceny ryzyka

3 1. Rozpoznanie zagrożenia 2. Określenie zagrożenia 3. Ocena narażenia

4 Zagrożeniem jest każdy czynnik środowiskowy, który może negatywnie oddziaływać na dobrostan zwierzątNegatywny wpływ na dobrostan zachodzi, gdy zostaje naruszona jakaś istotna zasada rządząca dobrostanem zwierząt i/lub w czasie transportu

5 Van Reenen K et al. 2008, Hazard identification and characterization of welfare aspects during transport of farm animals. Lelystad: Animal Sciences Group  Niewłaściwa wentylacja/jakość powietrza Niewielka dostępność powierzchni/ przestrzeń na zwierzę Mieszanie się zwierząt Okres transportu Niewłaściwa konstrukcja pojazdu Śliskie podłoga Surowe obchodzenie się ze zwierzętami Niewłaściwe prowadzenie pojazdu

6 Wpływ zagrożenia na poszczególne zwierzęta W przypadku konfrontacji indywidualnego zwierzęcia z zagrożeniem, jak poważne będą skutki w odniesieniu do jego dobrostanu (pod względem zachowania, zdrowia, itp.)?

7 Oznaczenia wpływu skutków zagrożeniaOznaczenie Definicja Objaśnienie 1 Niewielka szkodliwość skutków Bez problemów, skutki można pominąć 2 Szkodliwość skutków Problem nie jest poważny/długotrwały 3 Umiarkowana szkodliwość skutków Zwierzęta doznają dolegliwości, problemów ze zdrowiem oraz bólu, jednak nie w sposób znaczny lub długotrwały 4 Poważna szkodliwość skutków Powoduje problemy (dolegliwości, problemy zdrowotne, ból) -intensywne/długotrwałe 5 Bardzo poważna szkodliwość skutków Powoduje śmierć

8 Prawdopodobieństwo zagrożenia (%) w populacjiIle ze wszystkich transportowanych zwierząt jest rzeczywiście narażone na zagrożenie?

9 Kategorie oznaczeń stosowane do oceny narażeniaOznaczenie Definicja Prawdopodobieństwo 1 Bardzo rzadko 1 - 20% zwierząt 2 Rzadko 21 – 40 % zwierząt 3 Niezbyt często 41 – 60 % zwierząt 4 Często 61 – 80 % zwierząt 5 Bardzo często 81 – 100 % zwierząt

10 1. Rozpoznać punkty krytyczne i zagrożenia2. Ocenić zagrożenie (wpływ/narażenie)

11 Zagrożeniem jest każdy czynnik środowiskowy, który może negatywnie oddziaływać na dobrostan zwierzątNegatywny wpływ na dobrostan zachodzi, gdy zostaje naruszona jakaś istotna zasada rządząca dobrostanem zwierząt i/lub w czasie transportu

12 1. Strach 2. Ból 3. Stres 4. Wyrażenie zachowania

13 dobrostan zwierząt stanowi istotne zagadnienie dla europejskiego społeczeństwaSzósty program ramowy Unii Europejskiej

14 Brak przedłużonego głodu Brak przedłużonego pragnienia Zasady Kryteria Dobre karmienie Brak przedłużonego głodu Brak przedłużonego pragnienia Dobre środowisko Komfort odpoczynku Komfort termiczny Swobodne poruszanie się Dobre zdrowie Brak urazów Brak chorób Brak bólu powodowanego procedurami zarządzania Odpowiednie zachowanie Ekspresja zachowań społecznych Ekspresja innych zachowań Poprawna relacja człowiek – zwierzę Brak uogólnionego lęku Na podstawie Jakości Dobrostanu® zasady, Botreau et al. 2007

15 - wysoka temperatura i suche powietrze Dobre karmienie Odwodnienie: - długi transport - wysoka temperatura i suche powietrze - znaczny przepływ powietrza przez poruszający się pojazd

16 Dobre karmienie Przedłużony okres pozbawienia pokarmu powoduje głód i agresywność W przypadku wydłużenia: słabość, letarg i wrażliwość na zimno - Świnie rozpoczynają mobilizację tłuszczu po około 16 godzinach głodzenia Zaprzestanie karmienia 16-24h

17 Odpowiednie warunki utrzymaniaWygodne warunki odpoczynku/łatwość poruszania się - wysoka obsada na jednostkę powierzchni - niewłaściwa technika prowadzenia pojazdu - niekorzystne warunki drogowe - wibracje, ruch pojazdu, hałas - okres transportu  Jeżeli powierzchnia zagrody w gospodarstwie, w której przebywają zwierzęta jest ograniczona: - nie należy przetrzymywać zwierząt w pojazdach w gospodarstwie (miejscu przeznaczenia) - dokładny harmonogram przyjazdów pojazdów.

18 Odpowiednie warunki utrzymania Komfort termiczny - świnie i drób mają trudności z utratą ciepła - sposób leżenia jest istotną wskazówką w procesie termoregulacji Zbyt zimno: pozycja leżąca na mostku, skupianie się zwierząt w jednym miejscu, drżenie z zimna. Zbyt ciepło: boczna pozycja leżąca, znaczna separacja, sapanie.

19

20 Dobre zdrowie Brak urazów i schorzeń 1. Zwierzęta niezdatne do transportu 2. Stres i immunosupresja 3. Zwiększony kontakt z patogenami

21 Zwierzęta niezdatne do transportuZwierzęta w ciąży (ostanie 10% okresu ciąży) Zwierzęta, które urodziły w okresie ostatnich 48 godzin Bardzo młode zwierzęta

22 Zwierzęta wymagające stosowania środków ostrożności podczas transportuZwierzęta z kulawizną Zwierzęta z poważnymi ranami lub zaburzeniami Zwierzęta z problemami koordynacji

23 Dobre zdrowie - Zwierzęta mogą zachorować lub zostać ranne podczas transportu - Po przyjeździe i w zagrodzie zwierzęta powinny zostać poddane badaniu - Jeżeli rana lub schorzenie związane jest z silnym bólem oraz nie ma możliwości jego złagodzenia: Należy natychmiast zabić zwierze w sposób humanitarny

24

25 Przy przemieszczaniu zwierząt do miejsca ogłuszenia. Dobre zdrowie Przy przemieszczaniu zwierząt do miejsca ogłuszenia. Prędkość linii ubojowej Niska jakość urządzeń → zwiększone użycie narzędzi do popędzania Skutkują bólem zwierząt

26

27 - mieszanie nieznanych zwierząt - dostęp do ograniczonych zasobów Odpowiednie zachowanie Agresja: - mieszanie nieznanych zwierząt - dostęp do ograniczonych zasobów - objawia się w powstawaniu ran, bólu i stresu

28 W jaki sposób można zmniejszyć agresjęW jaki sposób można zmniejszyć agresję? - nie mieszać grup zwierząt - zmniejszyć obsadę na jednostkę powierzchni - zraszanie wodą - materiały wzbogacające

29 Odpowiednie zachowanie Wspinanie się

30 Odpowiednie zachowanieStrach: - niechęć do przemieszczania się - zawracanie - wydobywanie wysokich dźwięków Wynikają z: - niskiej jakości urządzeń - niewłaściwego postępowania hodowców

31 - niewłaściwego podłoża i ramp - ślizganie się i upadanie wywołuje strach i ból oraz potęguje stres - Rampy: Bydło mięsne i świnie (8 - 10º) Owce i bydło dorosłe (20º) - Charakterystyka podłoża - Zwierzęta przemieszczać w tempie odpowiadającym normalnej prędkości ich poruszania się

32 Odpowiednie zachowanieRampy i korytarze: - brak ciągłości struktury i barwy podłoża - przepływ powietrza - ściany - światło - miejsca zacienione - poziom hałasu

33 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!