1 Opinie EFSA i sprawozdania naukowe: wykorzystanie literatury w celu ulepszenia standardów w zakresie dobrostanu zwierząt podczas transportu. Warszawa, 27 – 28 kwietnia 2009

2 Harmonogram wykładu Wstęp Ocena dobrostanu zwierząt podczas transportuUwagi końcowe

3 Wstęp Opinie i raporty naukowe EFSAEFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) powstał w roku 2002 na skutek kilku kryzysów żywnościowych pod koniec lat 90’ zapewnia doradztwo w kwestiach ryzyka związanego z łańcuchem pokarmowych - ocena ryzyka bez zarządzania zajmuje się kwestiami bezpieczeństwa żywności i pasz, zdrowia zwierząt i dobrostanem, kwestiami żywienia, ochrony roślin i zdrowia

4 Wstęp Opinie i raporty naukowe EFSASCAHAW „Dobrostan zwierząt podczas transportu” (szczegóły dotyczące koni, świń, owiec i bydła) – 2002 EFSA – inne gatunki (włączając drób i ryby) – 2004

5 Wstęp Opinie i raporty naukowe EFSAEFSA świadczy opinie i raporty oparte o dowody naukowe Z zasady uwzględniane są wyłącznie prace publikowane w recenzowanych wydawnictwach Eksperci grup roboczych lub paneli nie są przedstawicielami krajowymi; występują jako niezależni naukowcy Ale…dowód naukowy na co?

6 Harmonogram wykładu Wstęp Ocena dobrostanu zwierząt podczas transportuUwagi końcowe

7 Ocena dobrostanu zwierząt podczas transportu. Ogólne zasady.Należy uwzględnić kilka (ważnych) wskaźników Wskaźniki mogą pochodzić zwierząt lub ze środowiska Wskaźniki pochodzące ze środowiska występują powszechnie, jednak…

8 Trudności związane ze wskaźnikami pochodzącymi ze środowiskaPodczas transportu oddziałuje wiele czynników wywołujących stres Występują istotne różnice wewnątrz gatunku oraz pomiędzy gatunkami

9 Raport z trzeciego spotkania grupy roboczej OIE dotyczącego dobrostanu zwierząt Paryż, 7-9 grudnia 2004 Wentylacja podczas załadunku i transportu powinna gwarantować wymianę świeżego powietrza, pozbycie się nadmiernego ciepła, wilgoci oraz trujących gazów (jak amoniak oraz tlenek węgla) oraz zapobiegać gromadzeniu się amoniaku i dwutlenku węgla. W warunkach podwyższonej lub wysokiej temperatury, wentylacja powinna zapewniać odpowiednie chłodzenie konwekcyjne każdego zwierzęcia. W niektórych przypadkach właściwą wentylację można osiągnąć poprzez zwiększenie przestrzeni dla zwierząt.

10 Czynniki pochodzenia zwierzęcegoŚmiertelność Obrażenia Jakość mięsa Zmiany w zachowaniu Wskaźniki fizjologiczne – stres i reakcje ostrej fazy

11 Czynniki mogące wywołać śmierć świńWysiłek fizyczny Hipertermia Genotyp Stres

12 Wpływ temperatury na śmiertelność świńTemperatura w st. Celsjusza (Warriss 1996)

13 Procent upadków zwierząt podczas transportu i przed ubojem w związku z wystepowaniem genu halotanowego NN: 4,7% (0,05% martwych zwierząt) Nn: 24,3% (0,25% martwych zwierząt) nn: 71,0% (9% martwych zwierząt) 11-krotne zmniejszenie śmiertelności przy wyeliminowaniu genu (Fàbrega et al 2002)

14 Wykres – szybkość pracy serca u świń NN i Nn podczas załadunku i transportu w odniesieniu do czasu tego załadunku i transportu 14. slajd oryginalnej prezentacji

15 Upadki brojlerów 0,2-0,3 % Zależą od temperatury efektywnej i czasu transportu Wzrastają po 4 godzinach transportu

16 Obrażenia spowodowane niewłaściwym postępowaniemOstre obchodzenie się ze zwierzętami Ślizganie się lub upadanie zwierząt

17

18 Obrażenia spowodowane przez inne zwierzętaWalka lub wspinanie się w związku z mieszaniem się Walka o przestrzeń i inne zasoby (magazyn przedubojowy)

19

20

21 21. slajd z oryginalnej prezentacji

22 PSE – Mięso normalne – DFD- Płeć - Rasa - Głodzenie Aktywność i długotrwały stres - Stres poprzedzający ubój - Gen halotanowy

23 Zmiany w zachowaniu: głównie odnoszące się do załadunku i rozładunku – sapanie

24 24. slajd z oryginalnej prezentacji

25 Poziomy kortyzolu/kortykosteronuWażność? Duża zmienność indywidualna Rytmy biologiczne Skutki próbkowania w odniesieniu do poziomu glukokortykoidów.

26 26. slajd z oryginalnej prezentacji

27 Białka ostrej fazy  Transport krótkodystansowy (3h) w porównaniu z transportem długodystansowym (20h) Wyniki: Kortyzol: brak różnic APP: długodystansowy > krótkodystansowy (Saco et al. 2003)

28 Ocena dobrostanu zwierząt podczas transportu. Czynniki środowiskowe.Zagęszczenie Konstrukcja pojazdu Czas transportu Szkolenie personelu

29 Ocena dobrostanu zwierząt podczas transportu. Szkolenie personeluKontrola przed załadunkiem Załadunek i rozładunek Plan transportu Metoda prowadzenia pojazdu

30 Uwagi końcowe Wnioski dotyczące dobrostanu zwierząt muszą opierać się na kilku czynnikach Czynników mogą dotyczyć kwestie pojęciowe i metodologiczne Transport należy do szczególnie trudnych kwestii

31 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!