1 OSCYLATOR HARMONICZNYDrgania swobodne oscylatora harmonicznego Energia potencjalna sprężystości Drgania tłumione oscylatora harmonicznego Drgania wymuszone oscylatora harmonicznego Rezonans amplitudowy Rezonans mocy Dobroć układu drgającego
2 DRGANIA SWOBODNE OSCYLATORA HARMONICZNEGOm - masa, k - stała sprężystości sprężyny Prawo Hooke’a Równanie ruchu Rozwiązanie ogólne zależy od dwóch stałych A, B Stałe wyznacza się z dwóch warunków początkowych
3 Przykład: wahadło matematyczne
4 ENERGIA POTENCJALNA SPRĘŻYSTOŚCIEnergia kinetyczna Maksymalna wartosć energii kinetycznej odpowiada sytuacji, gdy oscylator przechodzi przez położenie równowagi x=0. Wówczas energia potencjalna Ep=0. Gdy wychylenie oscylatora jest maksymalne, x=v0/w0, energia kinetyczna Ek=0 (v=0) i całkowita energia jest zmagazynowana w postaci energii potencjalnej. Kwadrat maksymalnego wychylenia (amplitudy drgań) Stąd energia potencjalna Zauważmy że
5 DRGANIA TŁUMIONE OSCYLATORA HARMONICZNEGOSiła tłumiąca Równanie ruchu Przypadek słabego tłumienia Drgania wokół położenia równowagi o malejącej wykładniczo amplitudzie, z częstoscią mniejszą od częstości drgań własnych w0 Przypadek silnego tłumienia Wykładniczy powrót do położenia równowagi, brak drgań Tłumienie krytyczne Wolniejszy niż wykładniczy powrót do położenia równowagi, brak drgań. Można pokazać, że rowziązanie ma postać (A, B - stałe wzynaczane z warunków początkowych)
6 Przypadek słabego tłumieniaRozwiązania poszukujemy w postaci (A,φ - stałe zal. od warunków początkowych) Wstawiając do równania i grupując wyrazy przy funkcjach sin, cos otrzymujemy obwiednia drgania tłumione
7 Przypadek silnego tłumieniaRozwiązania poszukujemy w postaci Wstawiając postulowaną postać rozwiązania do równania, otrzymujemy równanie na l Rozwiązanie ogólne ma postać kombinacji liniowej rozwiązań z l1, l2 A, B - stałe wzynaczane z warunków początkowych
8 DRGANIA WYMUSZONE OSCYLATORA HARMONICZNEGOSiła wymuszająca Równanie ruchu Stan ustalony oscylatora z wymuszeniem (rozwiązanie dla t ) Rozwiązania poszukujemy w postaci Rozwiązanie ma postać drgań o częstości równej częstosci siły wymuszającej, amplitudzie A, przesunietych w fazie o f względem siły wymuszającej. Rozwiązanie nie zawiera zależności od warunków początkowych (w szczególności A, f nie zależą od warunków początkowych, tylko od parametrów oscylatora). Dla małych t w układzie występują drgania nieustalone, których postać zależy od warunków początkowych. Amplituda drgań nieustalonych maleje wykładniczo z czasem i przy t pozostają tylko drgania ustalone, niezależne od warunków początkowych.
9 Wstawiając postulowaną postać rozwiązania do równania, otrzymujemyKorzystając ze wzorów na sin(a+b), cos(a+b) otrzymujemy
10 REZONANS AMPLITUDOWY Amplituda drgań ustalonych jest maksymalna, gdymocy
11 REZONANS MOCY Moc absorbowana (chwilowa)Niech
12 Moc absorbowana jest maksymalna, gdyW stanie ustalonym (drgania o stałej amplitudzie) moc absorbowana = mocy traconej na pracę przeciw sile tłumiącej Dla częstości rezonansowej drgania ustalone są przesunięte w fazie o p/2 (czyli o 1/4 okresu) względem siły wymuszającej. Jest to maksymalne możliwe przesuniecie w fazie.
13 DOBROĆ UKŁADU DRGAJĄCEGOŚrednia energia zmagazynowana w układzie Dobroć układu drgającego: stosunek energii zgromadzonej w układzie do energii traconej w ciągu jednego okresu na pokonanie siły tłumienia (w stanie ustalonym równej energii dostarczanej przez siłę zewnętrzną) przy częstości pobudzenia równej częstości rezonansowej. Im więcej energii można zmagazynować w stosunku do mocy strat, tym lepszy układ.
14 Przykład: drgania w obwodzie RLC z wymuszeniemII prawo Kirchhoffa I - natężenie prądu, q - ładunek na kondensatorze Częstość drgań własnych obwodu RLC Dobroć