1 Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCVZakażenia i zachorowania etiologii HCV - klinika, diagnostyka, leczenie

2 HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridaezawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych genotypów posiada wysoką zdolność mutacji namnaża się głównie w hepatocytach ma możliwość przetrwania w rezerwuarach pozawątrobowych

3 Geograficzny rozkład genotypów HCVGlobalny rozkład genotypów Polska Genotypy 1b ~ 75% 1a ~ 5% 3a ~ 17% 4c+d< 1% Genotyp HCV: Typ

4 Historia naturalna zakażenia HCVOstre zakażenie HCV ~ 80% Przewlekłe zapalenie wątroby typu C 20%  20 lat Marskość wątroby 1,1% /r 0,4% /r Rak wątrobowokomórkowy Krwotok z żylaków przełyku Wątrobowa encefalopatia Wodobrzusze 40% /r 68% /r 86% /r 11% /r Zgon

5 Zakażenia HCV przebiegają z mało charakterystycznymi objawamidługotrwałe zmęczenie apatia nadmierna senność stany depresyjne objawy grypopodobne (bóle stawów, kości, mięśni, stany podgorączkowe) zaburzenia dyspeptyczne (niestrawność, wzdęcia, nudności, wymioty)

6 Manifestacja pozawątrobowa zakażenia HCVHematologiczna krioglobulinemia mieszana, chłoniaki B, gammapatie, małopłytkowość Autoimmunologiczna zapalenie tarczycy, kłębkowe zapalenie nerek Skórna porfiria skórna późna, liszaj płaski Endokrynologiczna cukrzyca Reumatologiczna zapalenie wielostawowe Psychiatryczna neurastenia, depresja

7 Modele progresji chorobyszybka Progresja marskość 5-10 lat 15-30 lat > 30 lat wolna pośrednia HCC 3% /r niewyrównanie 5% - 10% /r zgon 2% - 5% /r włóknienie 1 2 3 4

8 Marskość wątroby szanse przeżycia z wyrównaną marskością wątroby:- 3 lata - 96% - 5 lat % - 10 lat - 79% szanse maleją o połowę w przypadku dekompensacji marskości (ryzyko dekompensacji 5-10% na rok) ryzyko powikłań po 5 latach od rozpoznania marskości: - niewydolność wątroby - 18% - HCC % - zgon %

9 HCC (Hepatocellular carcinoma) Rak wątrobowokomórkowyprzewlekłe zapalenie wątroby typu C jest pierwszą w Europie (60% przypadków), a drugą na świecie przyczyną raka wątrobowokomórkowego (HCC) HCC występuje od 20 do 200 razy częściej u chorych na marskość wątroby o etiologii HCV w porównaniu do nie zakażonych wykrycie we wczesnej fazie daje szanse na leczenie - resekcja chirurgiczna, transplantacja wątroby, przezskórna ablacja guza dają 5-letnie przeżycie u 50-70% chorych

10 Główne wskazania do wykonania badań w kierunku zakażenia HCVpodwyższona aktywność enzymów wątrobowych powiększenie wątroby przetaczanie krwi przed 1993 rokiem wielokrotne hospitalizacje częste przyjmowanie leków w iniekcjach lub pobieranie krwi drobne zabiegi chirurgiczne lub endoskopowe kolczykowanie, tatuowanie stosowanie dożylnych/donosowych środków odurzających

11 Diagnozowanie zakażeń HCV1. Oznaczenie anty-HCV - test przesiewowy - przeprowadzany nie wcześniej niż po 4 tygodniach od ekspozycji, w przypadku ekspozycji zawodowej, badanie wykonuje się w dniu wypadku przy pracy w celu określenia statusu serologicznego pracownika, pacjent z wynikiem dodatnim, wymaga dalszej diagnostyki w jednostce specjalistycznej. 2. Oznaczenie HCV-RNA - test wykrywający czynne zakażenie.

12 Analiza sekwencyjna genomuDiagnozowanie zakażeń HCV Krew Biochemia Serologia Obecność i stężenie wiremii Analiza sekwencyjna genomu Bioptat wątroby Ocena histopatologiczna Genotyp Diagnozowanie zakażeń HCV polega w pierwszym rzędzie na wykryciu swoistych przeciwciał technikami immunoenzymatycznymi. Gdy te badania są dodatnie należy poszukać techniką PCR kwasów nukleinowych wirusa HCV. Ich obecność świadczy o aktywnym zakażeniu. Izolowane przeciwciała anty-HCV są wykładnikiem przebytego zakażenia. Oznaczanie genotypu HCV i wielkości wiremii jest niezbędne dla optymalizacji terapii. Wynik badania histologicznego wątroby nie stanowi kryterium leczenia u zakażonych genotypem 2 i 3 HCV. U pozostałych może być niezbędny przesadzając o konieczności leczenia, a też o kolejności włączania poszczególnych pacjentów do terapii. Usg jamy brzusznej Identyfikacja wczesnych zmian nowotworowych

13 Cele terapii przeciwwirusowejzmniejszenie aktywności choroby eliminacja choroby profilaktyka powikłań - marskości i HCC poprawa jakości życia

14 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną marskością wątroby o etiologii HCV, jak również z pozawątrobową manifestacją zakażenia HCV.