1 Polityka budżetowa Materiał opracowany w oparciu o bibliografię austriackiej szkoły ekonomicznej © Joanna Jonczek

2 Dwa rodzaje modelu gospodarczegoTaki, w którym państwo wtrąca się do gospodarki (interwencjonizm i protekcjonizm) Taki, w którym państwo zapewnia wyłącznie bezpieczeństwo i przestrzegania praw © Joanna Jonczek

3 Interwencjonizm i protekcjonizm – dlaczego nie?Interwencjonizm i protekcjonizm zawsze powodują, że sytuacja po działaniu rządu jest gorsza niż przed – potem następuje konieczność niwelowania skutków własnych działań, co z kolei rodzi kolejne interwencje i kolejne formy protekcjonizmu… I tak w kółko Macieju… © Joanna Jonczek

4 Interwencjonizm i protekcjonizm – dlaczego nie?Nie zdarza, żeby państwowe przedsiębiorstwa osiągały zyski, prawie się nie zdarza by wychodziły na zero, natomiast mogą funkcjonować ponieważ stale są subwencjonowane z podatków Tylko w latach 1989 – 2000 do państwowego przemysłu dopłacono 20 mld euro © Joanna Jonczek

5 Interwencjonizm i protekcjonizm – dlaczego nie?Według prawa Savasa "sektor prywatny jest zawsze dwa razy tańszy niż sektor publiczny przy wykonywaniu tych samych prac w służbie publicznej". Minimum o 40 % (sic!) © Joanna Jonczek

6 Czterech Jeźdźców ApokalipsyGigantomania Luksusomania Korupcja Arogancja władzy © Joanna Jonczek

7 Cztery (i tylko cztery) sposoby wydawania pieniędzySwoje własne pieniądze na swoje własne potrzeby Swoje własne pieniądze na cudze potrzeby Cudze pieniądze na swoje własne potrzeby Cudze pieniądze na cudze potrzeby © Joanna Jonczek

8 Contra experimentum nulla argumentumTam, gdzie nasycenie interwencjonizmem i protekcjonizmem było wysokie tam państwa miały ZAWSZE trudność z dostarczeniem na rynek ELEMENTARNYCH dóbr i zaspokojeniem ELEMENTARNYCH potrzeb © Joanna Jonczek

9 Idea, że istnieje trzeci system – system pośredni między socjalizmem a kapitalizmem, jak twierdzą jego zwolennicy – równie odległy od socjalizmu, jak od kapitalizmu, ale zachowujący zalety i unikający wad każdego z nich – jest czystym nosensem Ludwig von Mises © Joanna Jonczek

10 Podstawowe zadania państwa:Wg Hermana de Soto zagwarantowanie prawa własności promocja przez prawo solidności umów służących do regulowania i przekazywania praw określenie odpowiedzialności w przypadkach nie objętych warunkami i postanowieniami umowy © Joanna Jonczek

11 Funkcje państwa w gospodarce (stan obecny)Alokacyjna Redystrybucyjna Stabilizacyjna © Joanna Jonczek

12 Dwie formuły realizacjiBudżet Regulacje prawne © Joanna Jonczek

13 Państwo – omnipotent (f. alokacyjna)Podział czynników wytwórczych między sektor prywatny (pośrednio) i publiczny (bezpośrednio) W sektorze publicznym: Przede wszystkim wydatki budżetowe W sektorze prywatnym: Korygowanie cen Subsydia Podatki © Joanna Jonczek

14 Państwo – Janosik (f. redystrybucyjna)Bezpośrednio kształtowanie podziału dochodów w społeczeństwie: Redukowanie dochodów obywateli (podatki) Uzupełnianie dochodów obywateli (transfery socjalne) Pośrednio zaspokajanie potrzeb: Wykonywanie (bezpłatnie lub częściowo bezpłatnie) określonych usług społecznych Oddziaływanie na warunki, w kt. kształtuje się pierwotna redystrybucja dochodów © Joanna Jonczek

15 Państwo – stabilizatorOsiąganie makroekonomicznych celów budżetowych: Operacje pożyczkowe (o efekcie inflacyjnym albo deflacyjnym) Operacje podatkowe (zmiana stawek podatkowych, ulgi i zwolnienia podatkowe stymulujące wzrost aktywności w określonych dziedzinach) Wydatki na roboty publiczne, zbrojeniowe, socjalne, wynagrodzenia w sektorze publicznym, © Joanna Jonczek

16 Budżet- przychody rządowe podatkowe (dane za rok 2005)Dochody budżetu pochodzą w 86,7% z podatków (sic!) podatki pośrednie – 64,3% VAT – 41,9% Akcyza - 22% podatki dochodowe – 22,4% PIT – 13,6% CIT – 8,8% © Joanna Jonczek

17 Budżet- przychody rządowe niepodatkowe (dane za rok 2005)Pozapodatkowe dochody budżetu to 11,7% Dochody jednostek budżetowych – 6,0% Zysk NBP – 2,3% Wpłaty z UE – 1,4% Cła – 0,7% (obecnie zasilają budżet UE) Dochody zagraniczne – 0,2% © Joanna Jonczek

18 Wydatki budżetowe [2005] Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne – 21,6%Obsługa długu publicznego – 12% Pomoc społeczna i zadania socjalne – 10% Obrona narodowa – 6% Szkolnictwo wyższe – 4,7% Bezpieczeństwo publiczne – 4,5% Administracja publiczna – 4,0% Wymiar sprawiedliwości – 3,4% Ochrona zdrowia – 1,9% Oświata i wychowanie – 0,6% © Joanna Jonczek

19 Państwowy Dług Publiczny (czerwiec 2006),1 mln zł w tym: zadłużenie sektora rządowego ,1 mln zł (94,9% długu ogółem); zadłużenie sektora samorządowego ,8 mln zł (3,9% długu ogółem); zadłużenie sektora ubezpieczeń społecznych 6.218,2 (1,2% długu ogółem). © Joanna Jonczek

20 Państwowy Dług Publiczny (marzec 2007),4 mln zł. (ok. 128,5 mld EUR lub ok. 174,7 mld USD) w tym: zadłużenie sektora rządowego ,8 mln zł (94,9% długu ogółem); zadłużenie sektora samorządowego ,1 mln zł (4,4% długu ogółem); zadłużenie sektora ubezpieczeń społecznych 3.744,4 (0,7% długu ogółem). W pierwszym kwartale 2007 roku zadłużenie sektora finansów publicznych po konsolidacji wzrosło o ,0 mln zł, tj. o 2,4%. © Joanna Jonczek

21 Nie można wyjść z kłopotów poprzez wydawanie więcej niż się zarabia.William J. H. Boetcker © Joanna Jonczek

22 Sposoby zmniejszenia deficytudrastyczne cięcia w budżecie zaciąganie kredytu zwiększanie długu publicznego © Joanna Jonczek