1 Postawy Polaków wobec obrotu bezgotówkowegoPrezentacja przygotowana dla Prezentacja przygotowana przez Dr hab. Dominika Maison, prof. UW Warszawa, 29 marca 2010

2 METODOLOGIA

3 N=1000 Metodologia badania Metoda Badanie sondażoweCAPI (computer asisted personal interview) Próba ogólnopolska, losowo-kwotowa  odzwierciedlająca strukturę demograficzną mieszkańców Polski Losowy dobór miejsc realizacji Kwotowy dobór respondentów z uwzględnieniem podstawowych zmiennych demograficznych Realizacja terenowa – 4P Research Mix, w dniach roku. N=30 N=40 N=35 N=65 N=140 N=90 N=15 N=70 N=80 N=50 N=30 N=30 N=130 N=60 N=75 N=1000

4 WYNIKI OGÓLNE

5 I. Konto bankowe – pierwszy stopień zaawansowania bezgotówkowego5

6 78% Posiadanie konta bankowego Kto ma konto? Czynniki demograficznePolaków ma konto Kto ma konto? Czynniki demograficzne Osoby lepiej wykształcone Pracujące (wśród pracujących na pełen etat 91% ma konto, wśród bezrobotnych – 39%) N = 1000 Czynniki psychologiczne Niski kult gotówki Wysokie zaufanie do banków Wysoka protechnologiczność Wysoka wiedza finansowa (samoocena) Wysoka samoocena sytuacji materialnej

7 Dlaczego 22% Polaków nie ma konta?Średni dochód: Osoby zgadzające się: 1734zł Osoby niezgadzające się: 2057zł N = 1000 7

8 II. Karty płatnicze – wyższy stopień zaawansowania bezgotówkowego8

9 Posiadane karty Kto korzysta z kart? Czynniki demograficzneCzynniki psychologiczne Osoby z wyższym wykształceniem Osoby z większym dochodem Niski kult gotówki Wysoka protechnologiczność 9

10 Czynności wykonywane za pomocą kartyWypłacanie gotówki w bankomacie: 98% Płacenie za zakupy lub usługi: 86% (w tym 32% „tak, ale rzadko”) N = 665 Gdzie? Jaka kwota? Tak, często W dużych sklepach 55% Przy zakupie dóbr trwałych 39% Przy zakupie ubrań 32% Na stacjach benzynowych W restauracjach, hotelach 16% W małych sklepach 13% Przy zakupach przez Internet Podczas wyjazdów zagranicznych 10% Za usługi 9% 10

11 Argumenty za korzystaniem z karty płatniczejma konto nie ma konta ma konto nie ma konta ma konto nie ma konta ma konto nie ma konta ma konto nie ma konta Warunki cenowe Dostępność Kwota CSR Dobro państwa 11

12 Przekonania dotyczące kart płatniczychMa konto Nie ma konta Stwierdzenia, z którymi częściej zgadzają się osoby posiadające konto Płacenie kartą jest wygodniejsze niż płacenie gotówką 57% 26% Przeszkadza mi, że w mojej okolicy zamieszkania jest za mało bankomatów 53% 26% Karty bankomatowe są mało przydatne dla osób o niskim dochodzie 46% 70% Mając karty płatnicze łatwo traci się kontrolę nad swoimi finansami Stwierdzenie, z którymi częściej zgadzają się osoby nieposiadające konta 47% 57% Wypłacanie pieniędzy z bankomatu jest niebezpieczne 39% 52% Denerwuję się, gdy ktoś w kolejce przede mną płaci kartą 29% 41% Kiedy płaci się kartą wydaje się więcej pieniędzy niż gdy płaci się gotówką 45% 46% Nieróżnicujące posiadaczy i nieposiadaczy konta Kiedy płaci się kartą to często trwa to długo i jest to krępujące dla płacącego Suma odpowiedzi „raczej się zgadzam” i „zdecydowanie się zgadzam” 41% 45% Ludzie często reagują negatywnie, gdy ktoś płaci kartą 39% 42%

13 III. Płacenie za rachunki – wyższy stopień zaawansowania bezgotówkowego13

14 Gotówkowo czy bezgotówkowo Metody opłacania rachunkówPłacenie za rachunki 29% bezgotówkowo 80% Polaków zdarza się osobiście opłacać rachunki lub dokonywać płatności Gotówkowo czy bezgotówkowo Metody opłacania rachunków N = 801

15 WSKAŹNIKI KORZYSTANIA I ZAUFANIA DO OBROTU BEZGOTÓWKOWEGO

16 Konstrukcja wskaźników – wskaźniki korzystaniaKorzystanie Wskaźnik „lejkowy” – wskaźnik korzystania z obrotu bezgotówkowego Wskaźnik nieciągły (7 poziomów) IKOB – Indeks Korzystania z Obrotu Bezgotówkowego Wskaźnik ciągły (0-100) Zaufanie IZOB – Indeks Zaufania do Obrotu Bezgotówkowego Wskaźnik ciągły (0-100)

17 I. Wskaźnik korzystania z obrotu bezgotówkowego – wskaźnik lejkowy17

18 Wskaźnik „lejkowy” Poziom 0 (21,6%) NIEZAGOSPODAROWANY POTENCJAŁTYLKO KONTO Poziom 2 (6%) KANAŁ BIERNY Poziom 3 (8,2%) NIEAKTYWNI Z POTENCJAŁEM Poziom 4 (39,2%) NISKIE ZAAWASOWANIE BEZGOTÓWKOWE Poziom 5 (14,9%) ŚREDNIE ZAAWASOWANIE BEZGOTÓWKOWE Poziom 6 (5,9%) NAJWYŻSZE ZAAWANSOWANIE BEZGOTÓWKOWE 18

19 II. Wskaźnik IKOB – indeks korzystania z obrotu bezgotówkowego19

20 Wskaźnik IKOB Średnia w Polsce (skala 0-100): 28 Brak konta

21 IKOB w różnych grupach demograficznychWYKSZTAŁCENIE DOCHÓD GOSPODARSTWA DOMOWEGO Korelacja: r=0,366; p<0,001 Korelacja: r=0,333; p<0,001 WIEK Korelacja: r=-0,339; p<0,001 21

22 IKOB w grupach o różnych zachowaniach bezgotówkowychPOSIADANIE KARTY BANKOMATOWEJ POSIADANIE KARTY KREDYTOWEJ WYPŁACANIE GOTOWKI Z BANKOMATU PŁACENIE KARTĄ ZA ZAKUPY 22

23 Samoocena wiedzy finansowej Samoocena sytuacji materialnejIKOB a samoocena wiedzy finansowej, sytuacji materialnej i protechnologiczność Postawa wobec nowych technologii: protechnologiczność Korelacja: r=0,521; p<0,001 Samoocena wiedzy finansowej Korelacja: r=0,432; p<0,001 Samoocena sytuacji materialnej Korelacja: r=0,342; p<0,001

24 IKOB a postawa wobec bankówZaufanie wobec banków Korelacja: r=0,264; p<0,001 Kult gotówki Korelacja: r=-0,442; p<0,001 Negatywne emocje wobec banków Korelacja: r=-0,216; p<0,001

25 Zmienne demograficzne i postawy wpływające na IKOBWykształcenie kult gotówki 0,074 -0,197 Wiek Podejście do banków negatywne emocje wobec banków Wielkość miejscowości zamieszkania Demografia 0,160 0,110 IKOB 0,065 0,151 zaufanie wobec banków Dochód na osobę w rodzinie 0,102 0,353 miara wartości człowieka protechnologiczność -0,139 Podejście do pieniędzy Podejście do nowych technologii -0,093 środek do celu zagrożenia internetu miara nieuczciwości Na podstawie analizy regresji, R-kwadrat=0,373

26 III. Indeks Zaufania do Obrotu Bezgotówkowego – IZOB26

27 Wskaźnik IZOB Średnia w Polsce (skala 0-100): 57

28 IZOB w różnych grupach demograficznychWYKSZTAŁCENIE DOCHÓD GOSPODARSTWA DOMOWEGO Korelacja: r=0,348; p<0,001 Korelacja: r=0,287; p<0,001 WIEK Korelacja: r=-0,255; p<0,001 28

29 IZOB w grupach o różnych zachowaniach bezgotówkowychPOSIADANIE KARTY BANKOMATOWEJ POSIADANIE KARTY KREDYTOWEJ WYPŁACANIE GOTOWKI Z BANKOMATU PŁACENIE KARTĄ ZA ZAKUPY 29

30 IZOB a samoocena wiedzy finansowej i protechnologicznośćPostawa wobec nowych technologii: protechnologiczność Korelacja: r=0,775; p<0,001 Samoocena wiedzy finansowej Korelacja: r=0,442; p<0,001 30

31 IZOB a postawa wobec bankówZaufanie wobec banków Korelacja: r=0,498; p<0,001 Kult gotówki Korelacja: r=-0,909; p<0,001 Negatywne emocje wobec banków Korelacja: r=-0,648; p<0,001 31

32 Zmienne demograficzne i postawy wpływające na IZOBWiek Korzystanie z bezgotówkowych form płatności rachunków -0,200 0,339 Wykształcenie 0,190 IZOB Używanie kart płatniczych 0,128 Dochód na osobę 0,114 Korzystanie z konta internetowego Wielkość miejscowości zamieszkania Na podstawie analizy regresji, R-kwadrat=0,423

33 IV. Zaufanie a korzystanieIV. Zaufanie a korzystanie. Porównanie trzech wskaźników: „lejkowy”, IKOB i IZOB 33

34 Wskaźniki IZOB, IKOB, lejkowy - korelacjaKorelacje wskaźnika zaufania do płatności bezgotówkowych IZOB ze wskaźnikami korzystania: lejkowym i IKOB IZOB – IKOB: r = 0,52, p<0,001 IZOB – lejkowy: r = 0,56, p<0,001 Korelacje dwóch wskaźników korzystania z obrotu bezgotówkowego: lejkowy i IKOB Lejkowy - IKOB: r = 0,83, p<0,001 34

35 Dominika Maison tel. 501-129-622 d. maison@maison. pl dominika@psychDominika Maison tel 35