1 Profilaktyka alergii Maciej Ciebiada
2 World Allergy OrganizationGuidelines for Prevention of Allergy and Allergic Asthma 2002 Raport WAO/WHO : Prevention of Allergy and Allergic Asthma Genewa 1999/2002 „Światowa strategia rozpoznawania, leczenia i prewencji astmy” GINA 2002/2004
3 Environmental Protection Agency Asthma Website www.epa.gov/iaq/asthmaAllergy and Asthma Network/Mothers of Asthmatics American Academy of Allergy, Asthma and Immunology American Lung Association Asthma and Allergy Foundation of America REPORTS Clearing the Air: Asthma and Indoor Air Exposures, National Academy of Sciences
4 Przesłanki profilaktyki:Aspekt epidemiologiczny-wysoka częstość występowania choroby Aspekt etiopatogenetyczny- czynniki przyczynowe alergii: genetyczne (niemodyfikowalne), środowiskowe (modyfikowalne) Aspekt kliniczny- przebieg choroby niekiedy cięzki, niekorzystne następstwa Aspekt ekonomiczny-zapobieganie jest mniej kosztowne niż terapia przewlekle chorych.Wzrastające koszty leczenia!! Aspekt psychologiczno-społeczny- pogarszanie jakości zycia (pogarszanie rozwoju somatycznego, intelektualnego, społecznego)
5 Rodzaje profilaktyki Profilaktyka pierwotna-zapobieganie alergizacji (np. dzieci zagrożone ale nie uczulone) Profilaktyka wtórna (minimalizacja ryzyka rozwoju alergii, osoby zdrowe, uczulone (dodatnie wyniki testów skórnych, sIgE) Profilaktyka późna- złagodzenie przebiegu alergii i zapobieganie jej powikłaniom (w tym farmakoterapia)
6 Prewencja pierwotna Cel: zapobieganie rozwojowi choroby u osób podatnych (zagrożonych). przed narażeniem na znane czynniki ryzyka. W przypadku astmy/ann nie jest jeszcze możliwa. będzie się koncentrować głównie na interwencjach w okresie życia płodowego (do uczulenia może dojść już w życiu płodowym) i w okresie okołoporodowym
7 Prewencja wtórna Cel: zapobieganie rozwinięciu się przewlekłej i utrzymującej się choroby u osób podatnych (minimalizacja ryzyka rozwoju alergii). po uczuleniu na alergen (lub kilka alergenów), a przed wystąpieniem objawów choroby. Prewencja wtórna prawdopodobnie będzie obejmować pierwszy rok lub 2 lata życia.
8 Prewencja trzeciorzędowaCel: zapobieganie zaostrzeniom wywoływanym przez znane alergeny lub czynniki drażniące. unikanie alergenów i nieswoistych czynników wyzwalających objawy, gdy choroba już się rozwinęła. prewencję trzeciorzędową należy rozpocząć po wystąpieniu pierwszych objawów. Jednak coraz więcej danych wskazuje na to, że zmiany histopatologiczne są już wtedy w pełni dokonane
9 Ocena skuteczności działań profilaktycznych:Niedostateczna liczba reprezentatywnych i wiarygodnych badań klinicznych przeprowadzonych zgodnie z zasadami EMB - różne definicje i kryteria diagnostyczne w badaniach - krótki czas trwania badań (do 5 lat) - brak lub zbyt krótki okres kontroli („follow up”) po zakończeniu badania
10 Prewencja wtórna Unikanie ekspozycji na alergeny przez dzieci uczulone na alergeny wziewne (klasa B) Zapobieganie zawodowemu narażeniu na alergeny osób uczulonych na alergeny zawodowe (klasa C) Właściwa farmakoterapia alergicznego nieżytu nosa w celu redukcji ryzyka rozwoju astmy. (klasa D) immunoterapia swoista może zapobiec rozwinięciu się astmy (badania w toku)
11 Prewencja trzeciorzędowaIdentyfikacja i eliminacja czynników wyzwalających i zaostrzających przebieg choroby (alergeny, zanieczyszczenia powietrza, pokarmy, leki, czynniki fizyczne). (klasa B) ma na celu zmniejszenie ekspozycji na te czynniki, co poprawi kontrolę choroby i zmniejszy zużycie leków
12 Unikanie alergenów występujących wewnątrz pomieszczeńroztocze kurzu domowego, alergeny zwierząt mających sierść, karaluchów grzybów.
13 Roztocze kurzu domowegonarażenie na alergeny roztoczy kurzu domowego światowym problemem zdrowotnym (WHO). Zmniejszenie ilości roztoczy jest trudne.
14 Alergeny roztoczy kurzu domowegoOk. 45 alergenów zawartych w odchodach (średnica 10-40mcm). Alergeny roztoczy są alergenami wszechobecnymi-nie można ich całkowicie wyeliminować Miejsce bytowania-pościel, narzuty, zasłony dywany dla roztoczy kurzu domowego, mąka, zboże dla roztoczy spichrzowych. Idealne warunki dla rozwoju roztoczy: temp 23-25stC,wilgotność wzglęna >70-80%, tereny nizinne
15 Alergeny grzybów pleśniowychNajczęsciej uczulają :Alternaria, Cladosporium, Aspergillus, Curvularia Miejsce bytowania wilgotne (70%) ciepłe (16-25stC) miejsca w mieszkaniach, produkty i odpadki spożywcze, rośliny doniczkowe
16 Alergeny zwierząt Całkowite wyeliminowanie ekspozycji na alergeny zwierząt domowych jest niemożliwe, Usunięcie zwierzęcia z mieszkania ma duże znaczenie, ale może upłynąć wiele miesięcy, zanim stężenie nagromadzonego alergenu się zmniejszy skuteczność kliniczna domowych metod eliminacji alergenów zwierząt nie została udowodniona, a dane na ten temat są sprzeczne Osoby uczulone na alergeny kota lub psa, które mimo to trzymają zwierzę w domu, mogą zastosować metody zmniejszania ekspozycji
17 Alergeny pyłków roślinNajczęściej uczulaja alergeny pyłków roślin wiatropylnych (20-60mcm) Najczęściej trawy (wiechlina, tymotka,kłosówka), chwasty (bylica, szczaw, pokrzywa, babka lancetowata),drzewa (brzoza, leszczyna, olcha) Sezonowość kwitnienia – sezonowość objawów (poł II-koniec V drzewa, poł V do końca VII trawy/zboża,VIII-IX chwasty) Różne strefy występowania roślin Wpływ warunków pogodowych na koncentrację pyłków w powietrzu (największa w ciepłe, wietrzne dni)
18 zanieczyszczenia powietrza wewnątrz pomieszczeńDym tytoniowy pyły, tlenek azotu (II) i inne tlenki azotu, tlenek i dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, formaldehyd
19 Unikanie ekspozycji na alergeny pokarmoweNie powinno się zalecać eliminacji określonych pokarmów z diety przed przeprowadzeniem podwójnie ślepej próby prowokacyjnej. U chorych z dodatnim wynikiem takiej próby unikanie ekspozycji na alergeny pokarmowe może zmniejszyć częstość zaostrzeń astmy.
20 Profilaktyka alergii-edukacjaEdukacja pacjentów ma podstawowe znaczenie w prewencji chorób alergicznych (A)
21 Profilaktyka AZS Eliminacja czynników fizycznych i chemicznych wyzwalających lub zaostrzających zmian chorobowych (wilgotność poniżej 40-50%, temp w granicach st C) Identyfikacja i eliminacja czynników środowiskowych wywołujących lub nasilających proces zapalny
22 Six-Part Asthma Management Program1. Educate Patients 2. Assess and Monitor Severity 3. Avoid Exposure to Risk Factors 4. Establish Medication Plans for Chronic Management: Adults and Children 5. Establish Plans for Managing Exacerbations 6. Provide Regular Follow-up Care