1 SAKİN ŞEHİR POLİTİKALARI: Dünya’dan ve Türkiye’den Örnekler Yrd. Doç Dr. Zeki AKINCI, Yrd. Doç Dr. Murad Alpaslan Kasalak, Dilara BAHTİYAR Akdeniz Üniversitesi Turizm Fakültesi

2 GİRİŞ Küreselleşmenin etkisiyle insanlar istediği bilgiye çabuk ulaşabilir, istediği yere hızlıca varabilir, alışverişini tek tuşla yapabilir olmuştur. Küreselleşmenin diğer bir etkisi de şehirlere olmuştur. Birbirine benzeyen homojen şehirler ortaya çıkmıştır. Kentleşmekle birlikte yaşam kalitesi de küreselleşmenin önemli bir sorunu haline gelmiştir. Doğal olmayan ürünler, çevre kirliği, gürültü gibi etmenler insan yaşamını olumsuz etkilemeye başlamıştır. Yaşanılan tüm bu olumsuz etkiler sonucunda Cittaslow felsefesi doğmuştur. Kelime olarak citta şehir anlamına gelirken, slow ise yavaşlığı, sakinliği temsil etmektedir.

3 SAKİN/YAVAŞ ŞEHİRLER 1999 yılının Ekim ayında İtalya’nın Toskana Tepesi bölgesinde Greve in Chianti belediye başkanı Paolo Saturnini’nin önderliğinde Orvieto, Bra ve Positano belediye başkanlarının bulunduğu bir toplantıda Sakin Şehirlerin temeli atıldı. Uluslararası birlik şeklinde örgütlenen Cittaslow, çalışma ilke ve prensiplerini bir tüzükle kayıt altına almıştır. 28 madde ve 5 ek belgeden oluşan ‘Uluslararası Cittaslow Tüzüğü’ Cittaslow Birliği’nin kuruluşundan, organlarına, katılım için yerine getirilmesi gereken kriterlerden, üyelerin sorumluluğuna, logo kullanımından fon kullanımlarına kadar pek çok alanda tanımlar ve ilkelerden bahsetmektedir.

4 Sakin Şehir Politikalarında Üyelik Kriterleri ve Süreçleri Cittaslow felsefesine uyum sağlayan,nüfusunun 50.000’nin altındaki olan kentlerin üye olabildiği uluslararası birliğin kendine ait sakin-yavaş şehir olma kriterleri bulunur. Yavaş Şehir olan kentler bu ünvanı taşımak için kendilerinde bulunan özellikler üzerinden bu kriterler doğrultusunda proje geliştirirler ve uygularlar. Belirlenen 59 adet üyelik kriteri 7 alt başlık şeklinde sıralanmıştır. Aday kent belirtilen kriterlere uygun olarak değerlendirilir,puan alır.Kentin üye olması için 50 puan ve üzerinde alması gerekmektedir.

5 Cittaslow Birliği’ne Üye Olabilmek İçin İzlenecek Yollar ve Süreçleri: 1)Başvuru Mektubunun Hazırlanması 2)Başvuru Mektubunun Değerlendirilmesi 3)Bilgilendirme Toplantısı ve Değerlendirme Ziyareti 4)Başvuru Dosyasının Hazırlanması ve Teslimi 5)Başvuru Dosyasının Değerlendirilmesi 6)Başvuru Dosyasının Genel Merkeze Gönderilmesi ve Üyelik İlanı

6 Ülkelere Göre Yavaş Şehir Sayısının Dağılımı 2013 yılında 167 kentin üye olduğu bu harekete günümüzde (Aralık 2015 verilerine göre) birliğe 30 ülkeden 208 şehir üyedir. Ülkelere göre yavaş şehir sayısının dağılımı aşağıda verilmiştir.

7 İSPANYA İspanya’da Cittaslow kıvılcımı 2003 yılında başlamıştır..2006-2008 yılları arasında Pals, Begur, Lekeitio,Mungia ve Rubielos de Mora kentleri Cittaslow Birliği’ne üye olmuştur. Yavaş Şehir : Lekeitio Bask sahil şeridini içine alan Bilbao’ya bağlı küçük bir kasabadır. En önemli geçim kaynağı balıkçılıktır. 2006 yılında belediye meclisi okuduğu bir derginin makalesinde Uluslararası Cittaslow hareketiyle karşılaşır. Cittaslow olarak kendi kasabalarını düşünürler. Turizm ofislerinin ekonomik kalkınması için kasabanın memuru, sorumluları ve işletmelerinde birlikte ortak çalışmasıyla şehir aday olur. Cittaslow felsefesine uygun olan kent 7 kriterle de uyum göstererek Yavaş Şehir ünvanını alır.

8 ALMANYA Almanya Sakin Şehir Hareketine 2004 yılının Eylül ayında Hersbruck and Waldkirch adlı iki kasabasının katılmasıyla başlamıştır.Kasabalar bulundukları konum itibarıyla Bavaria ve Baden-W¨urttemberg bölgeleri içindedir. İtalya’da başlayan Cittaslow hareketinden sonra İtalya dışındaki ilk Yavaş Şehirler Hersbruck and Waldkirch ikilisidir. Almanya’nın diğer Cittaslow kentleri ise ; Bad Schussenried, Berching, Bischofsheim, Blieskastel, Deidesheim, Lüdinghausen, Meldorf, Nördlingen, Penzlin, Überlingen ve Wirsberg’dir.

9 Yavaş Şehir : Hersbruck Hersbruck, dimdik ayakta duran meşe ve çeşitli meyve ağaçlarıyla sığır ve yaban hayatı için doğal bir habitattır. Yöre halkı ve yöneticileri yerel bölgeyi canlandırmayı, mera koruma çalışma grubu stratejisini uygulamayı ve yerel ekonominin güçlendirilmesini hedeflediler. Örneğin, bir ağ oluşturdular artık yerel çiftçiler, çiftlikten ürünlerini doğrudan satmaya başlamıştır. Aynı zamanda, yerel ürünlerin ilk bölgesel fuarı 1998 yılından bu yana her yıl bölgedeki başka bir köyde düzenli olarak yapılmaktadır. Yavaş Şehir olduktan sonra Hersbruckluların çabaları; yerel geçmişleri ve kültürleri birbirine bağlamak,çevreyi korumaya önem vermek ve toplumsal ekonomik kalkınma olmuştur.

10 AVUSTRALYA 12 Mart 2007 tarihinde, bir liman kenti olan Goolwa’nın Cittaslow Birliği’ne katılmasıyla Avustralya'da "Yavaş Şehir" etkinliği içerisine girdi. Konsey şehir içinde yaşayan herkesin yaşam kalitesini yükseltmek için kentlerin uluslararası ağına katıldı. Ülkenin Goolwa’yla birlikte Katoomba ve Yea olmak üzere toplam 3 tane Cittaslow üye kenti bulunmaktadır.

11 Yavaş Şehir : Goolwa Goolwa halkına göre Cittaslow hareketi çevreye duyarlı tarım teknikleri, inşaat uygulamaları ve ticari faaliyetleri teşvik etmektedir, Cittaslow geçmişi muhafaza ederken, geleceği planlamak için bir çerçeve sağlamaktadır. Kasabanın sakinlerini, kasabanın gelişimi için sorumluluk almaya teşvik etmektedir. Yerel gıda, peynir, şarap, zeytinyağı gibi yerel tatlar sunan kentin el sanatları, sepet dokuma, tekne yapımı ve resim sanatı da oldukça gelişmiştir.

12 TÜRKİYE Türkiye ise Sakin Şehir Hareketi’ne İzmir’e bağlı Seferihisar’ın 28 Kasım 2009 tarihinde Cittaslow seçilmesiyle katılmıştır.Seferihisar Türkiye’nin ilk, dünyanın 129. Sakin şehri olarak bilinmektedir. Seferihisar dışında 9 Cittaslow kenti bulunan Türkiye’nin aynı zamanda şu sıralar adaylık sürecinde olan kentleri mevcuttur. Bolu’nun 16.000’lik nüfusuyla Göynük ilçesi Cittaslow adaylığı çerçevesinde ziyaret edilmiştir.

13 Türkiye’nin Yavaş Şehirleri  Akyaka  Gökçeada  Halfeti  Perşembe  Şavşat  Vize  Taraklı  Yalvaç  Yenipazar

14 Yavaş Şehir : Seferihisar Seferihisar, kitle turizmi dışında ev pansiyonculuğunun ve günübirlik turizmin gelişmesine çok daha uygun bir yer olarak görünmektedir. Çok fazla sayıda konut yapılması istenmemekte, turizmdeki kalitenin yükseltilmesi hedeflenmektedir. Gelecekte referans alınacak iki noktadan birincisi küçük ölçekli ve günübirlik turizmin geliştirilmesi; ikincisi ise kalitenin arttırılmasıdır.

15 Seferihisar Belediyesi’ni Cittaslow ağına taşıyan belli başlı icraatlarından bazıları şunlardır: Köylü halkın kendi ürettikleri yerel ürünlerini satabilecekleri pazarlar oluşturuldu. Seferihisar'ın Sığacık mahallesinde yerel ürünlerin ve el işlerinin sergilendiği "Sığacık Üretici Pazarı" kuruldu. Seferihisar Belediyesi Kadın Emeği Evleri açıldı. Açılan bu evler kadınların meslek edinmelerine veya gelir getirici faaliyetlerde bulunmalarına katkı sağlamıştır. Seferihisar´da unutulan ve unutulmaya yüz tutan geleneklerin, göreneklerin ve kültürel etkinliklerin tespit edilmesi için "75 Yaş Yemeği" düzenlenerek Seferihisar ilçesinde yaşayan yaşlı insanlarla röportajlar yapılmıştır.

16 Seferihisar'ın yöresel değerlerinden biri olan hayvancılığın korunması ve geliştirilmesi için Damızlık Koyun-Keçi Panayırı düzenlendi. Seferihisar’da bisiklet kullanımını yaygınlaştırmak ve günlük kullanılabilecek bir ulaşım aracı olduğunu vurgulamak için Seferihisar Belediyesi hizmet binasında ve Sığacık’ta iki adet bisiklet garajı oluşturuldu. Kentsel çöp ve özel atıkların ayrıştırılarak toplanmasına yönelik projeler hayata geçirildi. 50.000 kişilik bir biyolojik atık su arıtma tesisi kuruldu. Yöresel yemeklerin satıldığı “Sefertası Lokantası”, Sakin Şehir örgütlenmesinin en önemli kriterlerinden biri olan Yavaş Beslenme ve yöresel lezzetlerin ön plana çıkarılması amacına hizmet etmektedir.

17 Küçük yaşta çevre bilinci oluşturmak amacıyla “Okullarda Sebze Bahçeleri” projesi çerçevesinde öğrenciler sebze yetiştirmeye başlamıştır. İlçede göz zevkini bozan farklı boylarda ve tarzlarda ilan ve reklam panoları yerine Belediye yetkilileri tarafından belirlenen standart boyda ve tarzda ilan ve reklam panoları kullanılmaya başlanmıştır.

18 JAPONYA Kesennuma’nın 13 Nisan 2013 tarihinde üyeliğinin kabul edilmesiyle Japonya ilk Cittaslow eylemini gerçekleştirmiştir. Cittaslow Birlik Başkanı Luca Marconi, içlerinde başka ülkelerin belediye başkanlarının da bulunduğu Seferihisar ilçesinde Japon heyetine sertifika ve bayrağını teslim etmiştir.

19 Yavaş Şehir : Kesennuma Kesennuma toplumsal kalkınma, şehrin hedefini, ideallerini ve bağlılığını ortaya çıkarmak için beş şehir beyanı ortaya koymuştur. Nükleer olmayan Barış Şehri Bildirgesi ( 27 Eylül 2006, oylama) Trafik Güvenliği İl Deklarasyonu ( 27 Eylül 2006, oylama) "Kesennuma Slow Food" Şehir Deklarasyonu ( 27 Eylül 2006, oylama) Cinsiyet eşitlik şehir beyanı ( 27 Eylül 2006, oylama) Balık yiyen Sağlıklı Kentler Deklarasyonu (27 Eylül 2006, oylama)

20 Yamatsutsuji adı verilen çiçekler canlı renkleriyle her yıl turistlerin dikkatini çekmektedir. Sakin bir kent olan Kesennuma, limanıyla balıkçılarında dikkatini çekmektedir. Tutulan balık sebebiyle Palamut Şehri olarak da anılır. Ayrıca kuşlar içinde doğal yaşam yeridir. Siyah kuyruklu martılar görünüşleriyle popüler olmuşlardır.

21 Sonuç ve Öneriler Günümüzde kişilerarası yüz yüze iletişimin azalmasına karşı Cittaslow insanları bir araya getirerek sosyalleşmesini sağlamaktadır. Uyguladığı politikayla geçmişe sahip çıkarak, çevreyi ve doğal ortamları korumaktadır, sakin şehir insanlarına çevre bilinci aşılamakta ve aynı zamanda yaşam kalitesini arttırmaktadır. Ekonomik açıdan yöre halkına katkı sağlayan bu birlik aynı zamanda yörenin turistik amaçla tanıtılmasına da fayda sağlamaktadır.

22 Sakin Şehir ünvanı alan belediyeler bu farklı özellikleriyle öne çıkabilir ve turistin tatile çıkma kararını olumlu yönde etkileyebilir. Cittaslow hareketi bir yandan da belediyeler ve ülkeler arası rekabeti arttırmaktadır. İtalya’nın en fazla Sakin Şehirle bayrağını taşıdığı bu etkinlik diğer ülkelerce bilinmektedir. Ülke olarak bu etkinlikten daha fazla pay almak için çabalayan kentlerimiz de mevcuttur. Uluslararası birlik olan Cittaslow hareketine üye kentlerimizi arttırmak ülkemizin tanıtımı içinde son derece önemli olacaktır.

23 BENİ DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM Dilara Bahtiyar