1 Sprawiedliwy podział, H. Young„Sprawiedliwość – to po prostu kwestia długości uszu sędziego” Elbert Hubbard

2 Sprawiedliwy podział, H. YoungPlan prezentacji: Czym jest sprawiedliwość? Geneza podziału i podstawowe pojęcia Teorie sprawiedliwości Sądy i zawodność klasycznych formuł Podsumowanie Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

3 Sprawiedliwy podział, H. YoungCzy sprawiedliwość istnieje? Sprawiedliwość nie ma własnego znaczenia i nie reprezentuje żadnego bytu Sprawiedliwość nie istnieje w sensie obiektywnym Sprawiedliwość nie istnieje w sensie akademickim Ale... Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

4 Sprawiedliwy podział, H. YoungPopularne posługiwanie się terminem Społeczne odczucie sprawiedliwości .... Tak więc wieści o tym, że sprawiedliwość nie istnieje są nieco przesadzone Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

5 Sprawiedliwy podział, H. YoungPojęcie sprawiedliwości: Sprawiedliwy - uzasadniony, słuszny, postępujący wobec innych zgodnie z nakazami etycznymi Słownik języka polskiego PWN Fair - equitably, honestly, impartially, justly; according to rule Oxford English Dictionary Społeczne odczucie społeczeństwa Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

6 Sprawiedliwy podział, H. YoungGeneza potrzeby podziału Dzielenie pierwotnie wspólnych zasobów Innowacje techniczne Dno oceaniczne: zasoby niklu i magnezu Ekspansja ekonomiczna Emisja toksycznych gazów – limity emisji Tworzenie nowych przedsiębiorstw Podział korzyści i kosztów z działalności Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

7 Sprawiedliwy podział, H. YoungSprawiedliwość w skali mikro i makro Decyzje dystrybucyjne jedynie w skali mikro Brak koordynacji działań mający uzyskać efekt makro Podstawowe pojęcia Alokacja – przydzielenie danych przedmiotów (ciężarów) poszczególnym podmiotom Całkowita ilość dobra do podziału – zasoby Reguły podziału (instytucje) - dystrybucja Reakcje Wymiana – dobrowolne, zdecentralizowane transakcje po rozdzieleniu dóbr Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

8 Sprawiedliwy podział, H. YoungKoncepcje sprawiedliwości Równouprawnienie – równe traktowanie pretendentów Proporcjonalność – uznanie różnic i podział w odpowiedniej proporcji Priorytet – dobro otrzymuje osoba o największym do niego prawie Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

9 Sprawiedliwy podział, H. YoungNormatywne teorie sprawiedliwości Arystoteles – podział wg wkładu Pomiar wkładu na skali kardynalnej Problem podzielności dóbr – wątpliwa zasada proporcjonalności Utylitaryzm – maksymalizacja dobrobytu pretendentów wg miary psychicznej satysfakcji Porównanie satysfakcji Moralność rozwiązania Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

10 Sprawiedliwy podział, H. YoungTeoria Rawlsa – zasada maksyminu – grupie najgorzej sytuowanych powinno się wieść najlepiej jak możliwe Dobra pierwotne – obserwowalne charakterystyki Interpersonalne porównania Brak zawiści (Tinbergen i Foley) Brak interpersonalnych porównań – własne funkcje użyteczności Bycie w czyjejś sytuacji Brak zawiści względny – żadna osoba nie będzie preferowała cudzego udziału nad własny w konkretnej alokacji dóbr Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

11 Sprawiedliwy podział, H. YoungSądy dystrybutywne – podejmowanie decyzji Zróżnicowanie wysokości roszczeń Różnica zasług, potrzeb etc. System przyznawania nerek przy transplantacji System przyjęty przy demobilizacji armii amerykańskiej po drugiej wojnie światowej Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

12 Sprawiedliwy podział, H. YoungZawodność klasycznych formuł Podzielność dóbr Randomizacja Rotacja Konwersja Kompensacja Priorytet – kryterium porządkowe, a nie kardynalne Zasada zgodności – najsprawiedliwszy podział gdy dwóch pretendentów – wybory Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

13 Sprawiedliwy podział, H. YoungProporcjonalność dóbr podzielnych Podział spadku w przypadku niejasności Talmudyczne prawo o umowach Proporcjonalność vs poczucie sprawiedliwości Progresywne stawki podatkowe Obniżki płac podczas kryzysu Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

14 Sprawiedliwy podział, H. YoungGry o sprawiedliwy podział Zasady sprawiedliwości służą ludziom jako narzędzia rozwiązywania sporów dotyczących podziałów Problem oceny efektywności gry Teoretycznie gry sprawiedliwe istnieją – brak jednak gwarancji iż taki wynik byłby osiągnięty w praktyce Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich

15 Sprawiedliwy podział, H. YoungDziękuję za uwagę!!! Metodologia ekonomii, Jakub Frejlich