1 STOWARZYSZENIE CHORYCH NA BORELIOZĘ, www.borelioza.orgBorelioza- zagrożeniem dla pracowników leśnych Przygotowała: dr n. med. Edyta Gałęziowska Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
2 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.org1975r. - pierwszy raz opisano chorobę 1981r.- Willy Burgdorfer zidentyfikował bakterię Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
3 ↓ SYTUACJA EPIDEMIOLOGICZNA Oficjalnie 9-10/ 100 000PZH: „Dane te są zaniżone nawet 10-krotnie ↓ Szacunkowo ok rocznie nowych zachorowań W okresie r. zarejestrowano 4318 osób (w ubiegłym roku, w okresie analogicznym- 3011) A pracownicy leśni? Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
4 CAŁY OBSZAR POLSKI TO TEREN ENDEMICZNY! Jeśli choroba nie występuje na jakimś obszarze, to znaczy, że nie jest rozpoznawana prawidłowo Nie ma terenów bezpiecznych, wolnych od zarażonych kleszczy Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
5 Najczęstsze miejsca przebywania kleszczy: wilgotne lasy, porośnięte dzikim bzem, olchą, paprociami Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
6 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgDługość: 0,5-3 mm Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
7 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgGłowa kleszcza w skórze człowieka „Twarz” kleszcza w mikroskopie elektronowym Aparat gębowy kleszcza Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
8 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgCykl rozwojowy kleszcza trwa ok. 2l. Stadia rozwojowe kleszcza: Larwa Nimfa Postać dorosła (imago) Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
9 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgOdporność na głód: Larwy i nimfy- nawet 500 dni Osobniki dojrzałe- do 800 dni Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
10 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.org
11 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgRezerwuar bakterii ponad 300 gatunków ssaków, ptaków i gadów (głównie drobnych gryzoni z rodzin nornikowatych i myszowatych) w przenoszeniu choroby istotną rolę mogą odgrywać także inne zwierzęta wolno żyjące, np. jelenie, sarny, wilki oraz domowe, np. psy, konie, owce, krowy Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
12 Wtargnięcie do organizmu człowieka:Nie jest znany bezpieczny czas przebywania zarażonego kleszcza w skórze człowieka Nie jest znana minimalna ilość bakterii, która powoduje rozwój choroby Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
13 Bakteria Borrelia burgdorferiPolimorfizm: Krętek Forma L (bez ściany komórkowej) Cysta Spory- pęcherzyki (blebs) Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
14 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgBorrelia burgdorferi Przemieszcza się głównie przez tkankę łączną i ściany naczyń krwionośnych → rzadko bytuje w płynach (krew, płyn m.-rdz.) Po wtargnięciu do organizmu szybko się rozprzestrzenia Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
15 Szybkość rozprzestrzeniania się w organizmie:Kilka dni po zakażeniu bakterie są obecne w mózgu, sercu, mięśniach, ścięgnach (modele zwierzęce) Zmiany w płynie m.-rdz., pierwsze objawy neurologiczne mogą być obecne już w rumieniu wędrującym Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
16 POSTACIE CHOROBY- podział umowny1) Wczesny okres choroby: postać ograniczona – rumień wędrujący postać rozsiana – rumień wędrujący mnogi, wczesna neuroborelioza, zapalenie stawów, mięśnia sercowego, inne zmiany narządowe (objawy trwają nie dłużej, niż rok) 2) Późny okres choroby – zakażenie przewlekłe: zmiany narządowe utrzymujące się przez co najmniej 12 mies. Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
17 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgRumień: Pojawia się na przestrzeni jednego miesiąca po ukąszeniu przez kleszcza Występuje u ok % chorych na boreliozę (w zależności od badań i kraju) Czasami towarzyszą mu objawy grypopodobne Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
18 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgTypowy rumień w boreliozie: - ma średnice ponad 5 cm - ciemniejszą otoczkę -powoli znikające, blednące od środka wnętrze -czasami nieco wypukły pierścień otaczający Czasami zamiast rumienia jest nietypowa wysypka czy zaczerwienienie „Nie ma rumienia- nie ma podejrzenia choroby ” Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
19 OBJAWY BORELIOZY (zwłaszcza postaci późnych)Lista dra Burrascano- ok.60 objawów kontrolnych Lista objawów nie jest pełna „Każda borelioza jest inna” Mogą występować objawy z każdego układu i narządu Cecha wspólna objawów- zazwyczaj zauważony jest moment ich pojawienia się ; pojawia się ich przynajmniej kilka naraz Wiele różnorodnych objawów → wiele różnych chorób → nieprawidłowe rozpoznanie; leczenie kilku chorób równocześnie, bez znaczącej poprawy Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
20 Przykłady objawów w boreliozie:Układ nerwowy: drętwienia, porażenia nerwów, bóle i zawroty głowy, problemy z pamięcią, koncentracją uwagi, napady padaczkowe, agresja, utrata czucia, zaburzenia orientacji, problemy z wymową, zapominanie słów, otumanienie, stany depresyjne, zmienność emocjonalna, nadwrażliwość na światło, dźwięki, zapachy, nerwobóle itp., Itd…. Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
21 Przykłady objawów w boreliozie:Układ krążenia: przyspieszone, nierówne bicie serca, skaczące ciśnienie, bloki serca, kardiomiopatie (powiększenie serca), szmery w sercu, problemy zastawkowe Narząd wzroku: męty, kłaczki w polu widzenia, światłowstręt, światełka, zapalenie spojówki Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
22 Przykłady objawów w boreliozie:Narząd ruchu: Bóle stawów, mięśni, kości, zaniki mięśniowe (obręcz barkowa), trzeszczenie szyi, sztywność Objawy ogólne: Zmęczenie, osłabienie, problemy ze snem, zmiany cyklu wypróżnień, bóle gardła, bóle jąder, zmiany masy ciała, wypadanie włosów , utrata libido lub sprawności seksualnej, nasilona choroba lokomocyjna, dreszcze, fale gorąca, obniżona/ podwyższona temperatura ciała Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
23 Błędne diagnozy lub podejrzenia:Stwardnienie rozsiane (SM) Stwardnienie zanikowe boczne Zespół przewlekłego zmęczenia Padaczka Depresja Nerwica Reumatyczne zapalenie stawów Choroby z autoagresji Choroba Alzheimera Fibromialgia I inne… Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
24 Borrelia burgdorferi:Bb sensu stricte → przede wszystkim stawy B. garinii → głównie układ nerwowy B afzelii → głównie skóra ↓ RÓŻNORODNOŚĆ OBJAWÓW Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
25 Diagnostyka laboratoryjnaTesty badające odpowiedź immunologiczną organizmu (ELISA, Western Blot) Testy wykrywające materiał genetyczny bakterii (PCR) Hodowle Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
26 Trudności z diagnostyką:Długi czas tworzenia się przeciwciał po zakażeniu (4-6 tygodni) Bytowanie wewnątrzkomórkowe bakterii Posiadanie przez bakterię otoczki z proteoglikanów (osłonka śluzowa) Zmienność antygenowa Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
27 Trudności z diagnostyką:Przebywanie bakterii w obszarach immunologicznie uprzywilejowanych (mózg, aparat ruchu, przestrzenie wewnątrzkomórkowe) Brak wolnych przeciwciał Wcześnie zastosowana antybiotykoterapia Słaba odpowiedź immunologiczna lub jej brak (defekt immunologiczny) Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
28 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgStosowane testy: Metoda ELISA Czułość 10-30% 55-70% wyników fałszywych Metoda Western Blot Czułość 50-80% Nie ma wyników fałszywie pozytywnych PCR Najwyższa czułość Najwyższa swoistość Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
29 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgW okresie póżnym brak potwierdzenia laboratoryjnego choroby mimo jej aktywności, dotyczy ok. 15% osób chorych Badanie PCR z krwi- większość chorych ma negatywne wyniki (bakteria rzadko przebywa we krwi); najczęściej wynik pozytywny można uzyskać z badania płynu stawowego (jeśli procesem chorobowym objęte są stawy) Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
30 Z CZEGO WYNIKAJĄ TRUDNOŚCI W LECZENIU?Brak testu, umożliwiającego monitoring leczenia Koinfekcje odkleszczowe (erlichia, babesja, bartonella, mykoplazmy i inne) Polimorfizm bakterii ( → różne antybiotyki) Przebywanie bakterii poza barierą krew- mózg Przebywanie bakterii w miejscach trudno dostępnych dla antybiotyków (m.in.stawy, OUN, narząd wzroku, blizny, miazga zębowa) Brak powtarzalnych badań klinicznych, kontrowersje w leczeniu Wrażliwość bakterii na wyższe dawki antybiotyków (wymagane doświadczenie lekarza) Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
31 Borelioza- późny okres choroby :Rzadko bywa bezpośrednią przyczyną śmierci Obniża wydatnie jakość życia Zaburza życie zawodowe, społeczne, rodzinne Chorzy są traktowani jak hipochondrycy Daje poważne objawy, których nie da się zaakceptować ani żyć „pomimo” Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
32 Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę www.borelioza.orgJak to jest żyć z boreliozą? Przypomnij sobie, jak się czujesz, kiedy dopada Cię grypa. Bóle i zawroty głowy, bóle oczu, mięśni, kości, stawów, znaczne osłabienie, trudności ze skupieniem uwagi, bezsenność, problemy z pamięcią… To są jedne z podstawowych dolegliwości w boreliozie. Grypa mija po paru dniach, a borelioza nie… Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
33 STOWARZYSZENIE CHORYCH NA BORELIOZĘZostało wpisane do rejestru na początku 2007roku Działa na rzecz chorych na boreliozę (zwłaszcza w stadium późnym) i ich rodzin Podejmuje działania w celu zwrócenia uwagi decydentów, środowisk medycznych, na problemy z diagnostyką i leczeniem tej choroby Śledzi najnowsze postępy w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu boreliozy i stara się informować o nich opinię publiczną Stara się budować w społeczeństwie świadomość zagrożenia, wynikającego z chorób przenoszonych przez kleszcze, w tym przede wszystkim boreliozy Reprezentuje interesy chorych i podejmuje działania, aby ograniczyć ignorancję ich problemów ze strony środowiska medycznego Jest Stowarzyszeniem ogólnopolskim, zrzeszającym chorych i członków ich rodzin z terenu całej Polski Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
34 Kontakt ze Stowarzyszeniem: e-mail: [email protected] Tel. kom.: Zapisz się- ta organizacja reprezentuje także i Ciebie Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę
35 STOWARZYSZENIE CHORYCH NA BORELIOZĘ, www.borelioza.orgDziękuję za uwagę Stowarzyszenie Chorych na Boreliozę