1 STRATEGIA EDUKACJI NA RZECZ SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO (EDUKACJI INFORMATYCZNEJ) NA LATA 2007-2013CEL GŁÓWNY Celem głównym rozwoju edukacji w Polsce jest podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa, tak by wykształcenie co najmniej średnie stało się bardziej powszechne- 70% w grupie wiekowej lat w roku, przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiej jakości kształcenia.

2 STRATEGIA ROZWOJU EDUKACJI NA LATA 2007-2013TEZY WYJŚCIOWE Ostatnie 15 lat w Polsce było okresem eksplozji edukacyjnej w zakresie stopnia upowszechnienia szkolnictwa średniego i wyższego. Wzrost aspiracji dotyczy jednak głównie wykształcenia własnych dzieci, a nie podnoszenia własnych kompetencji, stąd stosunkowo niski stopień upowszechnienia kształcenia ustawicznego.

3 TEZY WYJŚCIOWE 2) ogromny wzrost ilości uczących się na poziomie średnim i wyższym spowodował w nieznanym dotąd wymiarze kłopoty z jakością edukacji i groźne zjawisko pogłębiania się różnic między szkołami, choć ukrytych w zewnętrznej jednolitości systemu

4 Tezy wyjściowe 3) transformacja (ustrojowa, ekonomiczna, społeczna, cywilizacyjna) dokonywała się obok systemu edukacji i wewnątrz jego systemu, obejmowała zarówno nauczycieli jak i uczniów. Nie doszło jednak do wytworzenia rozwiązań systemowych dostosowanych do nowej rzeczywistości. Szkoła w obszarze oświaty nie nadążała za transformacją, mimo że znaczenie edukacji stało się coraz bardziej istotne.

5 Główne kierunki strategii edukacjiPodstawowe zadania, jakie stoją przed polskim systemem edukacji, to: w oświacie: wyrównywanie szans edukacyjnych, przeciwdziałanie zjawiskom patologii społecznej, dostosowanie treści i sposobów nauczania do możliwości ucznia/ wychowanka oraz wymogów zmieniającego się współczesnego świata, poprawa efektywności zarządzania poprzez, m.in. precyzyjne określenie zakresu kompetencji administracji rządowej i samorządowej oraz dyrektorów szkół i placówek i zespołów nauczycielskich, poprawa efektywności systemu kształcenia, doskonalenia oraz zatrudniania nauczycieli.

6 Główne kierunki strategii edukacjiW szkolnictwie wyższym: usprawnienie zarządzaniem szkół wyższych (przy zachowaniu ich autonomii), z wykorzystaniem najlepszych praktyk stosowanych w gospodarce, wprowadzenie zmian w systemie finansowania szkolnictwa wyższego, podnoszenie jakości i upowszechnianie nowoczesnych metod kształcenia, zwiększenie współpracy między szkołami wyższymi a gospodarką, otwarcie szkół wyższych na kształcenie ustawiczne, umiędzynarodowienie studiów wyższych- budowa Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego

7 Główne kierunki strategii edukacjiw kształceniu ustawicznym: kształtowanie postaw proedukacyjnych obywateli, upowszechnianie kształcenia ustawicznego związanego z nabywaniem i doskonaleniem kwalifikacji zawodowych oraz kompetencji (np. technologie informacyjne, języki obce), zbudowanie przejrzystego systemu kwalifikacji zawodowych, zbudowanie systemu uznawania kwalifikacji zawodowych uzyskanych poza systemem poprzez certyfikację (uznanie formalne), oraz uznanie w praktyce (przez pracodawców), priorytetowe traktowanie ludzi starszych i o niskich kwalifikacjach (podtrzymywanie aktywności zawodowej) oraz ludzi młodych, także po studiach wyższych, wprowadzenie efektywnych mechanizmów współfinansowania kosztów kształcenia ustawicznego ze środków publicznych i prywatnych.

8 Realizacja strategii Realizatorami przyjętej strategii powinny być współdziałające ze sobą, choć zachowujące odrębne kompetencje i tożsamość, organy administracji rządowej i samorządowej, szkoły, szkoły wyższe i placówki oświatowe, a także partnerzy społeczni, pracodawcy, organizacje pozarządowe, partie polityczne, kościoły i związki wyznaniowe. Równocześnie planowane jest istotne wsparcie rozwoju oświaty, szkolnictwa wyższego i kształcenia ustawicznego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

9 Działania służące realizacji zamiarów strategicznychOpis 21 działań będących realizacją zadań, które stoją przed polskim systemem edukacji w oświecie, w szkolnictwie wyższym i w kształceniu ustawicznym. (Gwiazdką zaznaczono działania już podjęte). Rozbudowa systemu wczesnego wspomagania. * Dzieci wymagające różnych form dodatkowej pomocy powinny być od urodzenia objęte zintegrowaną opieką medyczną, psychologiczno-edukacyjną, socjalną. Chodzi o jak najwcześniejsze zdiagnozowanie oraz objęcie odpowiednim wsparciem dzieci, u których wykryto zaburzenia rozwojowe lub problemy zdrowotne. (Rozporządzenie MENiS z dn. 4 kwietnia 2005r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci).

10 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych2. Upowszechnianie edukacji przedszkolnej i obowiązek szkolny. Zwiększenie dostępu do edukacji przedszkolnej i wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci. W obrębie tego działania realizowane będą następujące zadania: - wprowadzenie nowych form organizacyjnych wychowania przedszkolnego: filie przedszkoli, grupy przedszkolne (dla dzieci w wieku 3-4 lat grupa nie większa niż 10 dzieci), prowadzone przez jednego nauczyciela, możliwość indywidualnych zajęć dla dzieci, które nie mogą uczęszczać do przedszkola, - samodzielne grupy przedszkolne tworzone przez gminy w miejscu możliwie najbliższym miejscu zamieszkania dzieci, na wniosek rodziców oraz po zapewnieniu przez nich warunków lokalowych do prowadzenia zajęć, - objęcie dzieci 5-letnich obowiązkowym wychowaniem przedszkolnym, -* obniżenie wieku obowiązku szkolnego do 6 lat.

11 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych3. Nowy model funkcjonowania szkoły Współczesna szkoła nie może ograniczać się wyłącznie do prowadzenia lekcji, ponieważ staje się bezbronna wobec współczesnych warunków i potrzeb edukacyjnych. Konieczne jest zatem rozszerzenie jej zadań o: -* stworzenie możliwości odrabiania lekcji pod opieką nauczyciela, -* uczestnictwo w różnych formach zajęć wyrównawczych oraz dostęp do biblioteki czy pracowni komputerowej w godzinach popołudniowych, -* ofertę zagospodarowania czasu wolnego uczniów (różnorodne zajęcia pozalekcyjne i pozaszkolne), -* wspieranie i motywowanie rozwoju zainteresowań oraz udzielanie pomocy uczniom wybitnie uzdolnionym, -* wzmocnienie roli szkoły jako lokalnego centrum kultury, kształcenia ustawicznego i aktywności obywatelskiej.

12 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznychIstotne w funkcjonowaniu szkoły jest także skupienie uwagi na wychowaniu traktowanym infegralnie z edukacją- opartym nie tylko na różnorodnych programach profilaktycznych, ale także na zasadzie kształtowania wśród uczniów poczucia odpowiedzialności – świadomości konieczności ponoszenia konsekwencji wszelkich własnych decyzji.

13 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznychZ powyższego postulatu wynikają następujące wnioski: - szczególna i nie do przecenienia staję się rola wychowawcy klasowego, - funkcja pedagoga szkolnego nie może ograniczać odpowiedzialności wychowawcy, - * niezbędne jest włączenie rodziców w życie szkoły jako osób wspomagających realizację zadań edukacyjnych oraz jako uczestników edukacji ustawicznej.

14 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych4. Zwiększenie roli edukacji kulturalnej. Zwiększenie roli kultury w procesie edukacji i przygotowania dzieci i młodzieży do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym, kulturalnym i gospodarczym powinno być realizowane, m.in. poprzez wzbogacenie oferty zagospodarowania wolnego czasu, przez organizację dodatkowych zajęć, warsztatów, kół zainteresowań, kursów, wspieranie rozwoju młodych talentów artystycznych, promowanie szkól i uczelni artystycznych. *Należy wzmocnić identyfikację dzieci i młodzieży z miejscem urodzenia i jego dziedzictwem kulturowym (regionalizm).

15 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych5. Sieć edukacyjna. Na sieć edukacyjną w najbliższych latach będą wpływać: niż demograficzny, a także przemieszczanie się ludności. Dlatego też: - kształtowanie sieci szkół powinno stać się wyłączną kompetencją władz samorządowych (jednostki samorządowe samodzielnie decydowałby o sprawach: założenia, przekształcania i likwidacji szkół, tworzenia i znoszenia profili kształcenia ogólnozawodowego oraz zawodów w jakich kształcą szkoły).Działania te byłyby nadzorowane przez wojewodów jedynie pod względem zgodności z prawem.

16 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych- określone zostałyby w ustawie przypadki w jakim jednostka samorządu terytorialnego może zlikwidować szkołę (np. niska jakość kształcenia, niewielka liczba uczniów). Likwidacja szkoły powinna być zawsze poprzedzona konsultacjami społecznymi. - konieczne jest odpowiednie rozwinięcie sieci placówek kształcenia ustawicznego, - konieczna jest racjonalizacja sieci szkół wyższych, jak również zwiększenie roli samorządów wojewódzkich w kształtowaniu sieci tych szkół, które mają znaczenie regionalne,

17 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych- w zakresie szkoły podstawowej (szczególnie klas I-III) i oddziałów przedszkolnych przede wszystkim na terenach wiejskich o niskim zaludnieniu alternatywnym rozwiązaniem jest „przekształcenie” szkół w tzw. „małe szkoły” prowadzone bezpośrednio przez społeczności lokalne, - należałoby rozważyć –zakaz tworzenia szkół- „molochów” (przekraczających uczniów), - modernizacja systemu dojazdów- uczniowie muszą mięć możliwość uczestniczenia w całokształcie działań szkoły, również tych organizowanych w czasie wolnym od zajęć lekcyjnych.

18 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych6.Rozwój systemu kształcenia na odległość obejmującego różne poziomy kształcenia- od szkoły podstawowej po szkolnictwo wyższe. Kształcenie na odległość, głównie osób dorosłych, powinno być uznane za równoprawny sposób organizacji kształcenia, o ile doprowadza do uznanych i potwierdzonych kwalifikacji. Instytucje prowadzące kształcenie na odległość podlegać będą nadzorowi i kontroli (akredytacji), tak jak szkoły lub placówki.

19 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych7.Usuwanie barier utrudniających dostęp do edukacji osobom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi: -* kształcenie dzieci i młodzieży w zależności od rodzaju niepełnosprawności, a także potrzeb indywidualnych, odbywać się powinno w 3 równoprawnych formach- szkolnictwie specjalnym, integracyjnym oraz ogólnodostępnym, - istnieje konieczność znalezienia miejsca w klasyfikacji zawodowej dla zawodów, które mogłyby wykonywać osoby z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim oraz umożliwić im zdawanie egzaminu potwierdzającego ich kwalifikacje zawodowe,

20 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych- planowane jest stworzenie sieci ośrodków wspomagających resocjalizację dzieci i młodzieży zagrożonej niedostosowaniem społecznym i niedostosowanych społecznie, - niezbędne jest tworzenie warunków do kształcenia ustawicznego i integracji zawodowej osób niepełnosprawnych, m.in. poprzez likwidowanie barier architektonicznych i odpowiednie wyposażenie.

21 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych8. Zmiany programowe: - niezbędne jest wzmocnienie różnych form kształcenia ogólnego i zawodowego na wszystkich szczeblach edukacji, - ze względu na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy, szczególne istotne jest stworzenie warunków, dzięki którym wzrośnie liczba uczniów zainteresowanych naukami ścisłymi, - niedostosowanie treści programowych nauczania do potrzeb wynikających z rzeczywistości XXI wieku, a zarazem trudne do opanowania przez przeciętnego ucznia, - należy połączyć w jeden akt prawny podstawę programową, standardy wymagań egzaminacyjnych oraz plan nauczania i znieść mechanizm dopuszczania programów,

22 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych- podstawa programowa powinna być organizowana wokół kompetencji kluczowych, - szkoła ponadgimnazjalna powinna zapewniać uczniom opanowanie jednego języka w stopniu zaawansowanym, a drugiego w stopniu średnio zaawansowanym, a także umiejętność stosowania technologii informacyjno- komunikacyjnych, - nauczanie języka obcego powinno być wprowadzone od przedszkola (dla 5-6-latków), egzamin gimnazjalny powinien obejmować jego znajomość, - programy kształcenia ustawicznego powinny stwarzać możliwości nabywania kompetencji kluczowych.

23 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych9. Efektywny system egzaminów zewnętrznych: - CKE i OKE powinny tworzyć jednolitą instytucję, w której OKE są filiami (jednostkami organizacyjnymi CKE). Instytucja ta powinna pozostawać pod kontrolą Ministerstwa Edukacji. Pracowników komisji nie powinny dotyczyć wymogi określające kwalifikacje nauczycieli, - egzamin maturalny powinien objąć matematykę jako przedmiot obowiązkowy, ale w zakresie kompetencji kluczowych- rozumienia i stosowania podstawowych pojęć matematycznych, logiki itp.

24 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych10. Kształcenie zawodowe: - konieczne jest podniesienie znaczenia praktycznej nauki zawodu, głównie poprzez ścisłą współpracę z pracodawcami, - należy w szerszym zakresie rozwijać programy modułowe, - należy wzbogacić ofertę kształcenia policealnego i kształcenia zawodowego na poziomie wyższym.

25 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych11. Zapewnienie dzieciom i młodzieży dostępu do doradztwa i poradnictwa wychowawczo-zawodowego: - należy rozbudować system doradztwa i poradnictwa w szkolnictwie ogólnokształcącym wszystkich szczebli, - planuje się rozbudowanie funkcji doradczych poradni psychologiczno-pedagogicznych, - niezbędne jest skorelowanie poradnictwa i doradztwa funkcjonującego w systemie edukacji z poradnictwem zawodowym prowadzonym przez instytucje rynku pracy.

26 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych12. Współpraca instytucji edukacyjnych z pracodawcami: - uporządkowanie systemu klasyfikacji zawodowej (szkolnej i „gospodarczej”), - współpraca z pracodawcami przy opracowywaniu programów nauczania, organizowaniu praktyk dla uczniów i studentów, a także osób uczestniczących w kształceniu ustawicznym, - wymiana kadr (staże w przedsiębiorstwach nauczycieli i uczestnictwo w nauczaniu praktyków gospodarczych), - współpraca uczelni wyższych z przedstawicielami gospodarki w zakresie transferu praktycznej wiedzy, badań i innowacji, - czerpanie z innowacyjnych, wartościowych doświadczeń zagranicznych oraz z doświadczeń biznesu w dziedzinie organizacji i zarządzania.

27 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych13. Systemy stypendialne: - należy dążyć do ustalenia dwóch komplementarnych systemów stypendialnych dla oświaty i szkolnictwa wyższego (zasilane finansowo z różnych źródeł, w tym także prywatnych), - 2 typy stypendiów: o charakterze socjalno-edukacyjnym i motywacyjno-edukacyjnym, - systemy stypendiów i kredytów dla studentów powinny być skorelowane z systemem współodpłatności za studia, - należy wprowadzić system wsparcia finansowego ułatwiającego osobom dorosłym udział w różnych formach kształcenia.

28 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych14. Kształcenie ustawiczne zintegrowane z tradycyjnym systemem edukacyjnym. W celu podnoszenia wykształcenia osób dorosłych, należy dążyć do wzmocnienia systemu kształcenia ustawicznego, tj. wzbogacania oferty kształcenia ustawicznego oraz rozwoju jego różnych form. Specjalne programy dla osób pochodzących z grup defaworyzowanyh, szczególnie osób niepełnosprawnych, przyczynią się do podwyższenia poziomu ich kompetencji społecznych i zawodowych.

29 Jednocześnie należy dążyć do wzbogacenia oferty dla osób posiadających kwalifikację, aby zapewnić im możliwość nabywania nowych kompetencji i aktualizacji już zdobytej wiedzy. Niezbędna jest także budowa systemu uznawania kwalifikacji nabytych poza formalnym systemem kształcenia oraz wprowadzanie rozwiązań instytucjonalnych umożliwiających sprawną koordynację uznawania kwalifikacji zawodowych, tak formalnych jak i nieformalnych.

30 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych15. Podnoszenie kompetencji kulturalnych społeczeństwa. Powinno być realizowane poprzez stworzenie warunków do rozwoju aktywności twórczej, zwiększenie uczestnictwa w kulturze i umiejętności świadomego jej odbioru i wyboru. Ponadto ważny jest rozwój instytucji kultury, przede wszystkim poprzez zwiększenie znaczenia bibliotek, jako centrów edukacji i informacji kulturalnej.

31 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych16. Przygotowanie do mobilności w międzynarodowej przestrzeni edukacyjnej i na międzynarodowym rynku pracy: - otwarcie polskiego systemu edukacji na uczniów, studentów, nauczycieli i wykładowców zagranicznych, m.in. poprzez przygotowanie programów kształcenia w językach obcych, stworzenie zaplecza socjalno-bytowego, - programy wymiany uczniów, studentów i uczestników kształcenia ustawicznego, - zagraniczne staże i praktyki nauczycieli i nauczycieli akademickich, - rozwój systemu międzynarodowego uznawania kwalifikacji zawodowych, okresów studiów, świadectw oraz dyplomów.

32 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych17. Kadra nauczycielska i akademicka: - konieczna jest głęboka zmiana ustawowa pragmatyki zawodowej nauczycieli w celu umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego prowadzenia własnej, bardziej elastycznej polityki oświatowej, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniej jakości pracy szkół, - należy uelastycznić formy zatrudnienia nauczycieli, tj. stworzyć możliwości prawne i praktyczne dla zatrudnienia w formie kontraktów, stworzyć możliwość powierzania prowadzenia niektórych zadań, np. nauki języków obcych, zajęć pozalekcyjnych na podstawie umów cywilno-prawnych osobom, które mają do tego odpowiednie przygotowanie (także osobom nie będącym nauczycielami),

33 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych- niezbędne jest nowe zdefiniowanie czasu pracy nauczycieli, w związku z rozszerzeniem zadań szkoły, - w kształceniu nauczycieli powinny się znaleźć nowe umiejętności związane z realizacją dodatkowych zadań szkoły, m.in. prowadzenie zajęć pozalekcyjnych, metodyka pracy wychowawcy klasy, metodyka wychowania pozaszkolnego, - obowiązkowym elementem w kształceniu nauczycieli powinny być zagadnienia dotyczące współczesnych przemian cywilizacyjnych, a także problematyki etycznej (filozoficznej),

34 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych- kolegia jako forma kształcenia nauczycieli powinny być włączone w system szkolnictwa wyższego, - kurator oświaty jako strażnik jakości kształcenia, powinien mieć zapewniony bezpośredni wpływ na placówki doskonalenia nauczycieli, - placówki doskonalenia zawodowego powinny organizować i prowadzić system doradztwa zawodowego (nauczyciele- doradcy metodyczni).

35 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych18. Efektywne zarządzanie w edukacji. Organizacja systemu edukacyjnego i efektywny nadzór wymaga daleko idących zmian instytucjonalno-prawnych. Prowadzone zmiany zmierzają do nowego zdefiniowania statusu, kompetencji i zadań kuratora oświaty- miałby być wyodrębniony z wojewódzkiej administracji zespolonej i stać się organem administracji podporządkowanym bezpośrednio ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania, co jest nawiązaniem do tradycji II Rzeczypospolitej. Pracownicy kuratorium byliby członkami korpusu służby cywilnej.

36 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznychTakie działanie umożliwiłoby odpolitycznienie funkcji kuratora i prowadzenie przez niego polityki oświatowej w stosunku do szkół w sposób bardziej stabilny. Jednocześnie strategia zakłada ograniczenie kompetencji kuratora związane z wiążącym wpływaniem na decyzje organów prowadzących szkoły publiczne- przede wszystkim w zakresie sieci szkolnej.

37 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznychNiezbędna jest także planowa, kompleksowa informatyzacja administracji oświatowej i systemu szkolnictwa wyższego. Punktem wyjścia kompleksowych rozwiązań będzie działający od 2005r. system informacji oświatowej. *Wzmocnienie systemu jakości pracy placówek edukacyjnych nastąpi w oparciu o funkcjonujący system akredytacji szkół wyższych i placówek kształcenia ustawicznego.

38 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych19. Udział w badaniach międzynarodowych. Konieczny jest systematyczny udział Polski w międzynarodowych badaniach porównawczych wyników nauczania- takich jak PISA (badanie kompetencji 15- latków), PIAAC (kompetencje dorosłych), PIRLS (badanie umiejętności czytania trzecioklasistów) itp., a także udział polskich teoretyków i praktyków zajmujących się nauczaniem w pracach w tym zakresie prowadzonych na forum organizacji międzynarodowych.

39 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych20. Rozwój infastruktury edukacyjnej. Doskonalenie jakości edukacji na wszystkich etapach kształcenia wymaga ciągłego inwestowania w bazę materialną- jej rozbudowę w uzasadnionych przypadkach oraz utrzymanie i modernizację na miarę potrzeb nowoczesnej dydaktyki i badań. Kierunki inwestowania uwzględniać będą: - uwarunkowania demograficzne, - lokalne i regionalne strategie rozwoju, - dziedziny priorytetowe (nauki techniczne, ścisłe i przyrodnicze, nowe technologie).

40 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznych21. Nowe rozwiązania w zakresie finansowania edukacji. W zasadach finansowania oświaty należałoby wprowadzać system mieszany- połączenie dotychczasowej subwencji naliczanej wg liczby uczniów ze standardami edukacyjnymi (zatrudnienie, wyposażenie itp.) i finansowaniem zadaniowym.

41 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznychUtworzone zostaną tzw. „specjalne strefy edukacyjne” na obszarach występowania specyficznych problemów edukacyjnych, (np. duża liczba uczniów o utrudnionym starcie edukacyjnym z powodów złych warunków socjalno-bytowych, obszary o niskim zaludnieniu, skupiska ludności romskiej), które będą korzystać z dodatkowego finansowania. W szkolnictwie wyższym zakłada się, że wszyscy studenci będą płacić czesne pokrywające część kosztów kształcenia. Na opłatę czesnego studenci będą mogli otrzymać pomoc finansową w formie stypendiów i kredytów.

42 c.d. Działania służące realizacji zamiarów strategicznychStworzone zostaną odpowiednie mechanizmy, które pozwolą skutecznie łączyć finansowanie kształcenia ustawicznego z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz środków prywatnych (pracodawców i uczestników kształcenia).

43 Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013Biorąc pod uwagę cele europejskiej polityki spójności, w odpowiedzi na wyzwania odnowionej Strategii Lizbońskiej oraz w wyniku analizy kluczowych aspektów dotyczących sytuacjo społeczno-gospodarczej i przestrzennej Polski został sformułowany cel strategiczny Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia

44 Działania współfinansowane przez instrumenty strukturalne powinny być skierowane na realizację unijnych priorytetów promocji konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy, włączając w to wypełnianie celów Zintegrowanych Wytycznych dla Wzrostu i Zatrudnienia na lata Państwo Członkowskie powinno dążyć do zapewnienia przeznaczenia na te cele 60% wydatków ponoszonych w ramach polityki spójności na obszarach celu „Konwergencja” (zorientowany na obszary o niskim poziomie rozwoju społeczno- ekonomicznego; cel do którego została zakwalifikowana całość terytorium Polski).

45 Celem strategicznym Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki polskiej opartej na wiedzy i przedsiębiorczości zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej Polski w ramach Unii Europejskiej i wewnątrz kraju.

46 Największe znaczenie dla realizacji tak sformułowanego celu ma odpowiednia, pro-wzrostowa i pro-zatrudnieniowa krajowa polityka gospodarcza, uwzględniająca kontynuację i pełne wdrożenie reform strukturalnych w obszarze finansów publicznych, funkcjonowania administracji i wymiaru sprawiedliwości oraz systemu stanowienia i implementacji prawa.

47 Cel strategiczny osiągany będzie poprzez realizację horyzontalnych celów szczegółowych, co oznacza, że wszystkie programy, działania i projekty podejmowane w ramach NSRO realizują je jednocześnie aczkolwiek w różnym zakresie. Celami horyzontalnymi NSRO są: Tworzenie warunków dla utrzymania trwałego i wysokiego tempa wzrostu gospodarczego. Wzrost zatrudnienia poprzez rozwój kapitału ludzkiego oraz społecznego. Podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw w tym szczególnie sektora usług. Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej, mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski i jej regionów. Wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej. Rozwój obszarów wiejskich.

48 Wzrost zatrudnienia poprzez rozwój kapitału ludzkiego oraz społecznegoW kontekście wyzwań związanych ze Strategią Lizbońską i celów polityki spójności cel ten ma dla Polski podstawowe znaczenie. Jego realizacja umożliwi pełniejsze wykorzystanie zasobów pracy oraz wesprze procesy wzrostu konkurencyjności gospodarki. Rozwój Polski w UE — solidarnej i jednocześnie wzmacniającej swoją konkurencyjność w kontekście globalnym, powinien oprzeć się na czterech filarach związanych z rozwojem kapitału ludzkiego i społecznego, wśród których wymienić należy edukację i kwalifikacje.

49 Edukacja i kwalifikacjeJak dowiodła diagnoza uwarunkowań rozwojowych w Polsce w ostatnich kilku latach obserwujemy bardzo duże zainteresowanie edukacją i podwyższaniem umiejętności zawodowych wśród pokolenia wkraczającego w wiek produkcyjny, przy jednoczesnym niedostosowaniu strukturalnym umiejętności i wykształcenia osób starszych do potrzeb współczesnego rynku pracy. Owocuje to znaczącym odpływem osób w poszukiwaniu edukacji i pracy za granicą oraz bardzo dużym (największym w Europie) odsetkiem osób pozostającym bez pracy.

50 Edukacja i kwalifikacjePogłębienie i przyśpieszenie procesów integracji gospodarczej w ramach UE, zwiększanie inwestycji zagranicznych oraz postępujące zmiany struktury zatrudnienia bez aktywnej polityki edukacyjnej, uzupełniającej aktywną politykę rynku pracy, mogą jeszcze wzmacniać te negatywne procesy. Chodzi zarówno o zwiększenie możliwości stałego podnoszenia średniego poziomu wykształcenia społeczeństwa oraz umiejętności zawodowych, osiągnięcie postępu (jakościowego i ilościowego) w sferach kluczowych z punktu widzenia potrzeb polskiej nauki i realizacji strategii rozwojowych, jak i dalszą modernizację systemu edukacji, w tym edukacji dorosłych i ukierunkowanie, w większej mierze niż dotychczas, programów szkolnych na wyrównywanie szans dostępu do edukacji wysokiej jakości, w szczególności w kontekście wyzwań związanych z procesami restrukturyzacyjnymi dotyczącymi wsi i rolnictwa.

51 Edukacja i kwalifikacjeNSRO będą wdrażane przy pomocy Programów Operacyjnych (PO), zarządzanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oraz przy pomocy Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO), zarządzanych przez samorządy poszczególnych województw.

52 Regionalne programy Operacyjne (RPO)‏Podstawowe cele RPO związane są z podnoszeniem konkurencyjności poszczególnych regionów oraz promowaniem zrównoważonego rozwoju. Cele te osiągane są poprzez zintegrowane oddziaływanie na tworzeniem warunków dla wzrostu inwestycji na poziomie regionalnym i lokalnym oraz tworzenie warunków dla wzrostu zatrudnienia. Działania dla osiągnięcia określonych w RPO celów są koordynowane z działaniami podejmowanymi w ramach PO. W ramach RPO wsparciem zostaną objęte między innymi: - Inwestycje w kształcenie (zwłaszcza zawodowe).

53 Program Operacyjny Kapitał ludzkiCelem niniejszego PO jest umożliwienie pełnego wykorzystania potencjału zasobów ludzkich, poprzez wzrost zatrudnienia i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw i ich pracowników, a także podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa, poprzez wyposażenie odbiorców wsparcia w kompetencje zwiększające konkurencyjność na rynku pracy, w tym osób niepełnosprawnych. Realizacja tego celu odbywać się będzie poprzez zwiększenie możliwości dostępu do zatrudnienia, tworzenie warunków dla pełnej spójności społecznej, wzmocnienie adaptacyjności zasobów ludzkich i gospodarki oraz poprawę jakości pracy.

54 Program Operacyjny Kapitał ludzkiZwiększanie szans utrzymania zatrudnienia wszystkich pracujących oraz uzyskanie zatrudnienia przez bezrobotnych bądź poszukujących pracy, jak również innych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji na rynku pracy, będzie następować poprzez oferowanie aktywnych form wsparcia, podnoszenie kwalifikacji oraz rozwój alternatywnych i elastycznych form zatrudnienia. W celu zwiększenia możliwości podjęcia lub utrzymania zatrudnienia, wprowadzane będą zachęty do podejmowania własnej działalności gospodarczej i promowane działania z zakresu przedsiębiorczości. Wsparciu osób bezrobotnych i wykluczonych społecznie towarzyszyć będzie zwiększanie skuteczności funkcjonowania instytucji rynku pracy oraz instytucji działających w obszarze polityki społecznej.

55 Ważną kwestią jest również antycypacja trendów ekonomicznych i zarządzanie zmianą gospodarczą.W związku z tym niezwykle istotny jest rozwój potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw, poprzez wsparcie dla małych firm w zakresie ich adaptacyjności, inwestycje w doskonalenie zawodowe kadr, poprawę jakości zatrudnienia i wspieranie transferu wiedzy w przedsiębiorstwach.

56 W zakresie edukacji przewiduje się rozwijanie systemu kształcenia przez całe życie i zapewnienie wysokiej jakości edukacji na wszystkich jej poziomach, dostosowanej do potrzeb rynku pracy. Modernizacja systemu edukacji, mająca na celu przystosowanie oferty edukacyjnej do potrzeb gospodarki opartej na wiedzy i wymogów rynku pracy, zakłada działania ukierunkowane na wyrównywanie szans edukacyjnych, wsparcie i promocję systemów kształcenia ustawicznego, w tym kształcenia na odległość, oraz wspomaganie rozwoju systemu edukacji poprzez działania badawcze i analityczne.

57 Planuje się zapewnienie w ramach tego PO środków na stworzenie warunków rozwoju szkół wyższych i ośrodków akademickich. Celem PO jest również wzmocnienie zdolności polskiej administracji do wypełniania misji publicznej w nowoczesny i partnerski sposób i tworzenie warunków dla rozwoju instytucji społeczeństwa obywatelskiego aktywnie zaangażowanego w sprawy publiczne

58 W ramach programu realizowane będą przedsięwzięcia mające na celu budowę sprawnego i partnerskiego państwa, poprzez m.in. wsparcie zasad good governance, podnoszenie kompetencji kadry urzędniczej i wymiaru sprawiedliwości, wdrożenie nowoczesnych narzędzi zarządzania oraz rozwój współpracy administracji publicznej z partnerami społeczno-gospodarczymi. Ponadto w ramach PO „Kapitał ludzki” środki finansowe będą wydatkowane na realizację priorytetu „Profilaktyka, promocja zdrowia i poprawa stanu zdrowia społeczeństwa”.