1 Szanse rozwoju ekologicznej sanitacjiprof. Ryszard Błażejewski Zakład Zaopatrzenia w Wodę i Sanitacji Wsi UP w Poznaniu Szanse rozwoju ekologicznej sanitacji w warunkach polskich Kraków, 10 kwietnia 2010

2 Plan wykładu Co to jest sanitacja ekologiczna? Ścieki i odpady stałeStan wyposażenia w urządzenia sanitarne Plany rozwoju Bariery rozwojowe Wnioski

3 Ekologiczna sanitacjaZapewnienie dobrych warunków higienicznych poprzez usuwanie odpadów bytowych oraz ich ponowne wykorzystanie.

4 Ekologiczna sanitacjaZamknięcie obiegu materii FOOD Żyw-ność NUTRIENTY NUTRIENTS

5 Podstawowe funkcje sanitacji

6 110 lat temu …

7 Ładunki N i P wprowadzane z obszaru Polski do Bałtyku,tys. ton/rok

8 Rodzaje ścieków komunalnychbrązowe (kał z wodą) mocz (z wo- dą) czarne (z ustępu spłukiwa- nego) szare (ścieki z ku- chni, pralni i łazienki) bytowe przemysłowe opadowe Ścieki Rodzaje ścieków komunalnych

9 Ścieki bytowe KUCHNIA PRALNIA ŁAZIENKA Czarne Szare

10 Toaleta separująca

11 Skład ścieków bytowychSubst. Org. kg ChZT/ (M·rok) 12.3 3.6 14.1 Nutrienty kg N P K / (M·rok) N P K 0.8 5.3 1.0 – l 500 L 50 L Objętość L / (M·rok) szare mocz kał

12 Pawełek i in. (2003)

13 Jednostkowe odpływy i ładunki

14 Wyposażenie mieszkań w Polsce

15 Dostępność sieci kanalizacyjnych w Polsce2008 (GUS 2009)

16 Charakterystyka obszarów wiejskich w Polsce40% ludności 15 mln

17 Rozproszona zabudowa Tylko w 1/3 wsi dominują odległości między sąsiednimi zagrodami < 45 m

18 Niski stopień skanalizowania2008 r. tylko co czwarty mieszkaniec polskiej wsi miał dostęp do kanalizacji zbiorczej zbiorczej,

19 Ferma hodowli bydła

20 Duży udział terenów nizinnycho płytko zalegających wodach gruntowych

21 Ścieki bytowe (nieczystości ciekłe) na terenach wiejskich nieskanalizowanych (2008)Oficjalnie dowożone ?

22 Stawki opłat za ścieki na wsiŚr. 3,0 zł/m3 835 zł/Mm-c*0,04/(3+3) m3/Mm-c = 5,6 zł/m3 < 5,8 zł/m3

23 Złoże hydrofitowe o przepływie pionowym1 – osadnik gnilny 2 - pompa 3 – rura perforowana 4 – strefa korzeniowa 5 - drenaż 6 – studzienka kontrolna

24

25 Wienhausen EXPO-2000

26 Przyborowo (2002)

27 Razem ok. 40 tys. szt. (31. XII r.) Liczba, sztuk

28 Technologie stosowne w POŚ

29 Wierzba energetyczna nawadniana ściekami

30

31 Biogazownie W każdej gminie ma do 2020 r. powstać biogazownia;przy przeciętnej mocy 1 MW, dałoby to 2400 MW mocy. Konieczna byłaby segregacja odpadów biodegradowalnych.

32 Standardowa biogazownia zagrodowa (Chiny)32

33 urban ecosan concepts Konwencjonalny system kanalizacji

34 Koncepcja sanitacji miejskiejTitel des Vortrags, einzeilig oder zweizeilig 34

35 GTZ (Niemcy) – projekt pilotowy (2004/05)Separacja i wykorzystanie moczu oraz wody deszczowej GTZ Gmach 1 Eschborn, Niemcy Toaleta separująca i wodooszczędny pisuar

36 Ludność miast w 2007 r.

37 Źródła finansowania KPOŚK 2003-2005Nakłady inwestycyjne na całość KPOŚK (do 2015 r.) 40-60 mld PLN dla aglomeracji

38 oraz miesiąc i rok zatwierdzaniaParametry techniczne i ekonomiczne Jed-nostka Program oraz miesiąc i rok zatwierdzania KPOŚK A-KPOŚK PWA RLM<2000 Prol-spoż. RLM>4000 Minimalna wielkość aglomeracji lub zakładu RLM 2 000 nie określono 4 000 Maksymalna jednostkowa długość sieci kan. m/M a) 7,0 b) 8,33b) Długość sieci kan. do wybudowania tys. km 21,0 37,2 1,2 – Liczba aglomeracji lub zakładów 1378 1577 379 114 zakł. Ładunek organiczny w ściekach oczyszczanych mln RLM 41,0 44,2 0,444 2,93 Liczba użytkowników mln M 0,152 Nakłady inwestycyjne mld zł 35,3 42,6 0,82 0,15 Kapitałochłonność zl/RM 861 964 1847 51

39 Organizacje pozarządoweMiesięcznik "Zielone Brygady. Pismo Ekologów" powstał z inicjatywy członków Naukowego Koła Chemików UJ w marcu 1989 r. Ukazały się 62 numery. W związku z trudnościami finansowymi w 2008 r. wydawanie czasopisma "Zielone Brygady" zostało zawieszone po prawie 20 latach.

40 Praca u podstaw

41 Wnioski I Wzrastające ceny wody, ścieków odpadów i energii wymuszą racjonalniejszą gospodarkę surowcami wtórnymi, lecz proces ten wymaga właściwego ukierunkowania i pomocy ze strony Państwa, samorządów, uczelni, organizacji zawodowych (izby) i pozarządowych;

42 Wnioski II Odprowadzanie ścieków do ziemi będzie wymagało w przyszłości lepszego ich oczyszczania, dla ochrony zasobów wód podziemnych. Stopień ten powinien być zróżnicowany w zależności od ważności ZWP i ich podatności na zanieczyszczenia migrujące z warstw przypowierzchniowych.

43 Dziękuję za uwagę