1 T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ BÜYÜKORHAN MESLEK YÜKSEKOKULU1.KARAYOLU GÜVENLİĞİ YÖNETİMİ VE DENETİMİ KARAYOLLARI GÜVENLİĞİ POLİTİKALARI VE STRATEJİLERİ KARAYOLLARINDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ: YÖNETSEL BİR BAKIŞ Öğr.Gör.B.Uzm.Can GÜNAY ÖZ Trafik günümüzde insanların vakitlerinin büyük bir bölümümü geçirdiği sosyolojik bir grupsal oluşum olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle insanların gündelik yaşantılarını sağlaması için gerekli olarak bir yerden başka bir yere ulaşımları gerekmektedir. Bu ulaşım ne denli güvenli olursa insanların yaşantılarının devamı da o denli güvenle sağlanılabilir. Trafikte genel olarak asıl amaç trafik kazalarını önlemek olmasına rağmen, önemli olan trafikteki işlerliğin güvenli olarak sağlanmasıdır. Bu sağlanamaz ise, yollarda trafik kazaları meydana gelmeye devam edecektir. Yönetimsel açıdan olaya yaklaşıldığında bu amaç ilk olarak politika olarak benimsenip, diğer yapılanmaların da bu varsayıma göre oluşturulması gerekmektedir. Trafik kazaları insanların hayatlarında istenmeyen sonuçlara neden olabilmektedir. Ayrıca, bunların önlenebilmesi maksadı ile belli unsurların temini gerekmektedir. Belli eksiklikler giderildiğinde trafik daha güvenli bir biçimde sağlanılabilecektir. Bu sayede birçok kaza önlenilebilecektir. Anahtar Kavramlar Trafik, Sorunlar, Çözüm Önerileri. ABSTRACT Traffic is as we known, a sociological grouping instution about who is spending their lives in. This is a cause with nescessary of that people who must travel one place to another place. If this transportation provide more in safe, peoples live in safe more. In general at traffic’s base aim is to prevent traffic accidents, the most important thing is to provide safe flowness of traffic. When this is not provide, it will be again and again. When come together with scientific management approach this aim must be the first and than other constructions makes according to this assumptions. Traffic accidents makes unwanted consequenses about humans life. Indeed, with the cause of prevent to them something must provide for that reason. Than when some lackness makes to be eleminated traffic will be more in safe. This is the way of prevent a lot of accidents. Keywords Traffic, Problems, Solving Proposals. GİRİŞ Araştırma karayollarındaki trafik güvenliğine katkı sağlamak amacı ile ilgili veriler beraberinde mevcut bulunan karayollarındaki aksaklıkların gündeme getirilmesi ve bu aksaklıkların giderilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma teorik yönden geliştirilecek ve teori boyutu ile mevcut duruma ilişkin sorunların yönetimsel bakış açısı ile birlikte çözümüne değinilecektir. Araştırmada çeşitli veriler beraberinde karayolu güvenliği ile ilgili politika ve stratejilerin belirlenmesine yardımcı olmaya ve mevcut sorunların çözümünü sağlamaya çalışacaktır. Araştırma teorik bilgilerin ve yönetsel yaklaşımlara ilişkin çalışmaların nadirliği nedeniyle teorik gelişimi sağlamaya yönelik olarak gerçekleştirilecektir. Karayolları belirli standartlar dâhilinde, insanların ulaşımının sağlandığı ve bu sayede insanların gidecekleri yerlere güvenli bir biçimde ulaşmaları için oluşturulmuş milli ulaşım unsurlarıdır. Karayolları belirli bir devinim içermektedir. Bu yönden bakıldığında karayolları güvenliğinin trafik akışı gerçekleştirilerek oluşturulması gerekmektedir. Ulaşım, milli bir nitelik taşıdığından bu yönden gerçekleştirilecek faaliyetlerin milli unsurlar beraberinde yapılması yeni ilgili katılımcıların tümünün görüşlerine yer verilmesi neticesinde bir veritabanı oluşturulması ve ilgili yapısal unsurlar önceden belirlendikten sonra politika ve stratejilerin oluşturulması, faaliyetlerin ihtiyaçlara cevap verebilme düzeyinin yükseltilebilmesi bakımından oldukça gereklidir. Potansiyel gelişimlere ilişkin verilerinde bu faaliyetler gerçekleştirilirken stratejik karar unsurlarına dâhil edilmesi, uzun vadeli politika ve stratejilerin oluşturulması için gereklidir. BİRİNCİ BÖLÜM KARAYOLU TRAFİK GÜVENLİĞİ KAVRAMLAR 1.Yol 1. Karada, havada, suda bir yerden bir yere gitmek için aşılan uzaklık, tarik. 2.Trafik 1. Ulaşım yollarının yayalar ve her türlü taşıt tarafından kullanılması, gidiş geliş, seyrüsefer. 2.Ulaşım yollarında bulunan taşıt ve yayaların tümü "Trafik, Bankalar Caddesi'nin ağzından Taksim doğrultusuna aralıksız boşalıyor." - A. İlhan 3.Yoğunluk "Telefon trafiği." 4. Önemli görevlerde bulunan kişilerin bir yere gidiş gelişi. 3.Güvenlik Toplum yaşamında yasal düzenin aksamadan yürütülmesi, kişilerin korkusuzca yaşayabilmesi durumu, emniyet. TRAFİĞİN TARİHÇESİ Bilinen en eski trafik kuralları Babil’ lilere aittir. Bundan sonra Romalılar büyük ticari yollara hâkimiyetleri sebebiyle değişik kaideler koydular. Avrupa’ dan Çin’ e kadar olan ticari yollar için tedbirler aldılar. Onlardan sonra çok kısa zamanda üç kıtaya hâkim olan Müslümanlar geniş topraklar üzeride emniyetli kervan yollarını işlettiler. Selçuklu ve Osmanlılar yolculuğun emniyetli yapılması için yol güzergâhı üzerinde han ve kervansaraylar inşa ettiler. Yollarda yapılan taş ve kemer köprülerden bir kısmı günümüzde kullanılmaktadır. Trafik deyince kara trafiği akla gelir. Dünya’ da ve Türkiye’ de motorlu araç sayısının ve nüfusun giderek artması, otomotiv sanayinde gelişmeler, her geçen yıl trafik kazalarının artması büyük can ve mal kaybı dikkatleri buraya çekmektedir. Türkiye’ de 1953 yılına kadar karayolu trafik hizmetleri beldelerin kamu hizmeti olarak belediyelerce yürütülüyordu. 18 Mayıs 1953’ te yürürlüğe giren 6058 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’ yla karayolları üzerinde trafiğin tanzim ve murakabesi Bölge ve İl Trafik Zabıtalarınca yapılması hükmü getirildi. Daha sonra 13 Ekim 1983 tarih ve 2918 sayılı karayolları Trafik Kanunu yürürlüğe girdi. Bu kanuna göre karayollarında can ve mal güvenliğini trafik düzenini sağlama; Başta Emniyet Genel Müdürlüğü olmak üzere, Karayolları Genel Müdürlüğü, belediyeler ve bazı kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilir, denilmektedir (Ansiklopedi, 1994). Her İl’e Karayolları Müdürlüğü açılması gerekmektedir. Karayolları genel hatları itibariyle, belli plânlara göre tasarlanıp oluşturulmuş yapılardır. Bu nedenle mevcut olarak karayolları vasıtası ile seyahat eden kişiler ve kurumlar karayollarını kullandıkları sırada bazı yapısal yada işlevsel sorunlara maruz kalabilmektedirler. Yasal düzenlemeler beraberinde gerçekleştirilecek uygulamalar beraberinde yapısal oluşumun daha işlevsel hale getirilmesi ile aksaklıkların giderilmesi ve trafik kazalarının önlenmesi daha kolay olabilecektir. Karayollarında mevcut unsurların niceliksel ve niteliksel özelliklerine ilişkin araştırmaların gerçekleştirilmesi ve bu verilere ilişkin olarak analizlerin geliştirilmesi politika ve stratejilerin belirlenmesi anlamlı olacaktır. Dinamik güvenlik faaliyetleri: Trafikte belli bir akış mevcut iken gerçekleşebilecek potansiyel kazaların önlenebilmesi maksadı ile gerçekleştirilecek araştırmalar ve tedbirlerdir. Ayrıca trafikte belirli bir akış olduğundan, dinamik güvenlik faaliyetlerinin bu bakımdan araştırılması ve seyir esnasında dinamik güvenlik faaliyetlerinin gerçekleştirilebilme imkânlarına yönelik olarak araştırmalar gerçekleştirilmelidir. Dinamik güvenlik faaliyetlerinin uygulanırken ise, var olan mevcut aksaklıkların belirlenmesi ve bu yönde trafik akışının güvenli olarak işleyişine etki edebilecek olumsuz durumların ya da eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir. Ayrıca çeşitli sınıflandırmalar dâhilinde karayolu güvenliğine etki eden unsurların belirlenmesi ve bu unsurlara ilişkin nitel ve niceliksel özelliklerin ve etki durumlarının betimlenmesi ve belirlenmesi gerekmektedir. Trafik’ e ilişkin güncel olan milli unsur 1983 yılı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’ dur. Kanuna bakıldığında işlemsel olarak gerçekleştirilmiş ve genel unsurların belgelenmesi ve trafikte tescil ve kayda yönelik olarak işlerliğine ilişkin düzenleyici unsurlardan bahsedilmiştir. Buna ek olarak değinilecek karayolları trafik akışının sağlıklı bir biçimde gerçekleştirilmesi maksadı ile icracı ve denetleyici işlevsel özellikleri barındıran kanun metinlerinin ilgili kanuna eklenmesi gerekmektedir yılına ait olan Karayolları Trafik Kanunu’ nun daha çok trafiğe ilişkin unsurların tescil ve kaydına yönelik işlemlerin düzenlenmesine yönelik bir yapıda olduğu görülmektedir. Buradan hareketle trafik kazalarını önleyecek niceliksel ve niteliksel araştırmaların da gerçekleştirilmeleri ve bu araştırmalar baz alınarak eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir. YOLLAR TÜRK MİLLİ KOMİTESİ 2547 sayılı YÖK kanununun ilgili maddelerine göre kurulmuş bir kurumdur. Yolların yapılmasına ilişkin olarak bilimsel bir komisyon olup, bu komisyon ile birlikte TCK hareket ederek yolların yapımına ilişkin olarak güncel gelişimlerin takibini sağlamaktadır. İlçe mahalle ve köy yollarının yapılması belediyelerden alınıp, bütün imkânlar tek bir kuruluş olan KGM’ ye bağlanmalıdır. Ayrıca doğal afetlere ilişkin olarak da çalışmaların gerçekleştirilmesi fay hattı, akarsu yatağı gibi yerlerde karayolları yapımının önceden tedbir alınarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. VERİLER Trafik Güvenliği Dairesi Başkanlığı, Trafik Güvenliği Eğitimi ve Proje Şubesi Müdürlüğü’ nün Ağustos 2012’ de hazırlamış olduğu ve T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü’ nün yayınlamış olduğu Trafik Kazaları Özeti 2011’ nde yer alan bilgilere göre, Verilere göre, “yola birden çıkmak” suretiyle meydana gelen kazaların oranı %35, 29 tekrarı ise, 5.039’ dur. Araçlara “ilk geçiş hakkını vermemek” le ilgili kaza oranı %26,69 tekrar sayısı ise, 4.240’ dır. “Yolda yürümek ve oynamak” suretiyle meydana gelen kazaları tekrarı 1.869, oranlı ise %13,09’ dir. Mevcut duruma göre, ilk üç kaza sebebinin önlenmesine ilişkin politikaların geliştirilmesi kazayı, gelecekte tahmini olarak %75,07’ lik bir oranda kazaların oluş sebeplerinin azalmasını sağlayacaktır. İlk olarak “diğer sebepler” %27, 98’ lik kısımda 122 kez olmakla birlikte ilk sıradadır. Ardından ikinci olarak, 85’ lik frekansla %19,5’ lik yüzde ile “taşıtın dışında seyahat etmek” gelmektedir. Üçüncü olarak ise, 72 tekrar ile, %16,51’ lik oran ile “taşıttan yere atlamak” gelmektedir. Mevcut durumda ilk üç kaza sebebinin önlenmesine ilişkin politikaların geliştirilmesi tahmini olarak tekrar yönünden 279, oran olarak ise, %63,99’ luk bir oranda mevcut kazaların oluş sebeplerinin azalmasını sağlayacaktır. Araç kusurları incelendiğinde ilk olarak, %59,52’ lik kısmı 222’ lik tekrarla “lastik patlaması” ndan ileri gelmektedir. “Fren aksamında meydana gelen sorunlar” sebebiyle 39 ölümlü ve yaralanmalı kaza meydana gelmiştir. Bunların toplam kazalar içerisindeki oranı %10,46’ dır. Ayrıca “diğer aksam eksikliği” nedeniyle 38 kaza meydana gelmiş ve bunların olma yüzdesi ise %10,19’ dur. Mevcut durumda ilk üç kaza sebebinin önlenmesine ilişkin politikaların geliştirilmesi sayısal olarak 299, tahmini olarak %80,17’ lik bir oranda kazaların oluş sebeplerinin azalmasını sağlayacaktır. Yol kusurları incelendiğinde ise, %42,66’ lık kısmı 282 tekrar ile, “yol sathında gevşek malzeme kullanılmasından” ileri gelmektedir. %20, 88’ lik ikincil kısım ise, 138’ lik tekrar ile “yolda münferit çukurlar” ın bulunmasından ileri gelmektedir. Üçüncü olarak ise, %17,1 ‘lik kısmı 113 tekrar ile ise araçların “tekerlek izine oturmasından” ileri gelmektedir. Mevcut durumda ilk üç kaza sebebinin önlenmesine ilişkin politikaların geliştirilmesi tahmini olarak 533 kazanın ve %80,64’ lik bir oranda kazaların oluş sebeplerinin azalmasını sağlayacaktır. İKİNCİ BÖLÜM YÖNETİM Yönetim insanlık tarihi kadar eskidir. Ancak bilim olarak gelişmesi 18.yy’ da başlamıştır. Yönetim kavramı dediğimizde yönetim faaliyeti ile yönetici konusu önem kazanmaktadır. İyi bir yönetim sisteminin kurulmuş, fakat yöneticiler yetersiz ise başarısızlık söz konusudur. (Özalp, 2003). Çeşitli “Yönetim” tanımları bulunmaktadır. Bunlar; 1.Yönetim, herhangi bir organizasyona uygulanabilir. 2.Yönetim, başkaları vasıtası ile iş görmektir. 3.Biçimsel organizasyon gruplarında faaliyet gösteren insanlar için etkin bir ortam oluşturmaktır. 4.Yönetim, insanların işbirliğini sağlama ve onları bir amaca doğru yürütme iş ve çabalarının toplamıdır. 5.Yönetim, diğer insanlarla çalışarak ve organizasyonel kaynakları kullanarak organizasyonun amaçlarına ulaşmaktır. (Özalp, 2003). Yönetim disiplininin temelini oluşturan bir grup varsayım: 1.Yönetim işletme yönetimidir. 2.Sadece tek doğru organizasyon yapısı vardır veya olmalıdır. 3.İnsanları yönetmenin sadece tek doğru yolu vardır veya olmalıdır. Diğer varsayımlar grubu ise yönetimin uygulanmasının temelini oluşturur. 1.Teknolojiler, pazarlar ve son kullanıcılar “ belirlenmiştir.” 2.Yönetim faaliyet alanı hukuki olarak tanımlanmıştır. 3.Yönetim içe odaklanmıştır. 4.Ulusal sınırlarla tanımlanan ekonomi, teşebbüsün ve yönetimin ekolojisidir. (Drucker, 2007) Yönetim amaç ve hedeflere ulaştırılması işidir. Düzenlenmiş olmayan bilgi hala veridir. Bir anlam ifade etmesi için bilginin düzenlenmiş olması gerekir. Bununla birlikte, kişinin kendi işi için belirli tür bilgilerin ne şekilde ve özellikle nasıl bir düzenlemeyle bir anlam ifade ettiği hiç de açık değildir. Aynı bilginin farklı amaçlar için farklı biçimlerde düzenlenmesi gerekebilir. (Drucker, 2007) Bu nedenle enformasyon havuzlarının oluşturulması gerekmektedir. Enformasyon havuzlarında ilgili her türlü veri sınıflandırılmalıdır. Bu nedenle önce ilgili olaya ilişkin olarak belli bir veri havuzunun derlenip ilgili bölgeye göre uyarlanmış şekli ile bölge verilerinin uzun vadeli plânlara uygun bir biçimde oluşturulması gerekmektedir. Yönetim evrenseldir. Bu evrensellik içinde, özel ve kamu kesimindeki örgütlerde, değişik ülkelere yayılmış olan ulussuz örgütlerin kendilerine özgü yönetsel ayrılıkları vardır. Bu kesimlerin, içinde ürettiği ürünün (mal, hizmet, düşünce) türüne göre örgütlerin yönetimleri özelleşir (Başaran, 2000). Yönetim Modeli 1.Yönetimin amacı ve siyasası. 2.Yönetimin aracı olan örgütün yapısı. 3.Yönetimin gerçekleştirmek zorunda olduğu işlevleri. 4.Yapının işleme süreci. 5.Yönetimin işlemesini sağlayacak ortam. 6.Yönetimin çevresi ve bu çevre ile ilişkisi. Yönetimin Amaçları 1.Örgütün amaçladığı ürünün niceliğini arttırmak. 2. Örgütün amaçladığı ürünün niteliğini yükseltmek. 3.İşgörenlerin işten doyumunu sağlamak (Başaran,2000). Yönetimin Fonksiyonları Ünlü Bilim adamı Henry Fayol yönetimin fonksiyonlarını beş başlık altında gruplamaktadır. Bunlar; 1.Plânlama, 2.Organize Etme, 3.Yöneltme, 4.Eşgüdüleme, 5.Denetimdir. Etkili bir yönetim için bu fonksiyonlar temel görevdedirler. Etkili bir yönetim için önce işletme ilk olarak iş fikri ortaya çıkar. Daha sonra sabit varlıkların belirleniş plânlara göre oluşturulması gerekir. İşletmelerin yönettiği bir piyasa bulunmaktadır. İşletme amaç ve hedefleri tanımlanır. Daha sonra belli plânlara göre varlıklar değişebilen maliyetlerle yönlenirler. Daha sonra yöneticiler özellikli stratejiler geliştirirler. Burada yöneticiler bu stratejilerin uygulanabilirliği ile ilgilenirler. Yöneticiler burada devreye girer ve alt fonksiyonlara göre plânları çeşitlendirirler. Daha sonra bunları mevcut kaynaklarına göre gerçekleştirirler (Günay, 2012). Burada anlaşılması gereken yönetimde işletme politikalarının önemli olduğudur. Bu sayede yönetim politikaları iş fikirleri ile birlikte meydana gelmektedirler. SONUÇ VE ÖNERİLER Karayolları ve trafiğe ilişkin olarak kazaların önlenmesi maksadıyla gerçekleştirilecek çalışmaların düzenlenmesi ve bu çalışmaların araştırmacıları teşvik edici nitelikte olması gerekmektedir. Gelişmiş ülkelerde trafik güvenliğine ilişkin olarak trafik yoğunluğunun çok olduğu ve de kazaların az yaşandığı ülkelere ilişkin araştırmaların yapılması gerekmektedir. Ayrıca mevsimsel olarak trafik kazalarının bölgesel durumları incelenmelidir. Hangi mevsimlerde kazalar daha yoğun yaşanıyor ise bu aylarda trafik denetimlerin arttırılması gerekmektedir. Ayrıca, trafikte alt geçitlere tahliye yollarının yapılması gerekmektedir. Herhangi bir durum olduğunda bu alt geçit tahliye yollarından kaza yapmış araçların tahliye edilebilecekleri acil çıkışlarının bulunması gerekmektedir. Buradan hareketle yol güvenliğinin ve trafik alışının düzenli olarak sağlanılabilmesi için bu unsurların işlevsel bir biçimde oluşturulması gerekmektedir. Yayaların eğitilmeleri oldukça önemlidir. Bu nedenlerden ötürü ise yayaların bilgilendirilmesine yönelik sempozyumların gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bilinçli yaya uygulamaları ile yayaların trafikte yapmaları gerekenler yayalara anlatılmalıdır. Ayrıca şehir içinde yayaların geçişine imkân veren ve yetmiş km/h. ile gidilmesine izin verilen yollarda yaya geçitlerinin kaldırılması gerekmektedir. Yol ver levhalarının olduğu yerlerde ilaveten dur uyarı levhasının da bulunması gerekmektedir. Yaya geçitlerinin ise, trafik lambalarının olduğu bölgede bulunması gerekmektedir. Trafikte seyir esnasında herhangi bir alışverişin yapılmaması gerekmektedir. Eğer yapılıyor ise araçların durdurulması gerekmektedir. Böyle uygulamalar sürücünün dikkatini dağıtabilir. Herhangi bir alışverişin yapıldığı durumlarda genel olarak park bölgesi bulundurulmalı ve araçlar bu park bölgesine park edildikten sonra sürücülerin araçtan çıkarak işlemlerini gerçekleştirmeleri gereklidir. Sürücülerin yol boyunca gözlerini yoldan ayırmamalıdırlar. Mümkün olduğunca ebeveynler çocukları ile trafiğe çıktıklarında çocuklarının ellerinden tutmaları ve çocuklarını trafik akışının aksi istikamet ettiği taraflarına almaları gerekmektedir. Yolların ergonomik durumu ise birincil önemdedir. Ağırlık merkezinin aracın ergonomik yapısının uygun olmayışı ya da yol yapım çalışmaları sebebi ile uyarı levhalarının fark edilememesinden kaynaklanan sollamalar esnasında direksiyon hâkimiyeti kaybedilebilmek ve kazalar meydana gelebilmektedir. Trafik kazalarına bakıldığı zaman bunların sayısı giderek artmaktadır. Trafik kazalarının en başında dikkatsizlik gelmektedir. Ayrıca yol aydınlatmalarının da yol yapımı gerçekleştirilirken ihmal edilmemesi gereken önemli bir yol yapım faktörüdür. Yolların dar oluşu ve bu durumun giderilmesi maksadı ile yol genişletme çalışmalarına belediyeler de dâhil edilebilir. Meskûn mahal içerisinde çevre yolu harici yolu ve şehir içi bağlantı yollarına yaya kaldırımlarının yapılması gerekmektedir. Araştırma, trafikte mevcut bulunan sorunlara yönelik olduğundan dolayı faktör analizi yardımı ile kazaya sebebiyet veren değişkenlerin ağırlıklandırılıp, trafik kazalarının engellenmesi maksadı ile gerçekleştirilecek çalışmalar için bir kaynak olabilecektir. Soruna ilişkin olarak tanımlamaların gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sorunun kaynağının belirlenmesi trafik kazalarının engellenmesinde önemli bir unsur olacaktır. Örneğin disiplinler arası bir çalışma ile bu yönde vatandaşların trafikte yapmaları gereken davranışlara yönelik bir rehber kitap oluşturulup, vatandaşlara ücretsiz olarak dağıtılabilir. Tramvay geçitlerinde yayalar için en az bir metre olarak karşıdan geçmek maksadı ile yaya bekleme yerlerinin yapılması gerekmektedir. Şehrinde tramvay ulaşım aracı bulunmayan vatandaşlar olabilir, bu nedenle onların tramvay yolunda yürümeleri halinde kazalar meydana gelebilir. Bu sebeplerden dolayı, tramvay yolunda bekledikleri yerlere kırmızı renkte “tramvay yoludur, dikkat ediniz” şeklinde vatandaşlara uyarı yazılarının bulunması gerekmektedir. Böylece tramvay yolundaki kişi yolun yayalar için olan kısmına doğru yürüyecektir. Minibüsler gibi taşıtlar sabit hızla seyrettiklerinden trafikte arkadan gelen araçlarca genelde pek fark edilememektedir. Bu nedenle bu araçların fark edilebilmeleri maksadı ile taşıtların arka kısımlarına diğer yolculara fark edilebilecek özellikte ekipmanlar bulundurmaları gerekmektedir. Bu nedenle araçların gündüzde farlarını açık konumda bulundurmaları, bu farkındalığın oluşturulmasına katkı sağlayabilecektir. Türkiye genelinde yol yapım standartlarının belirlenmesi gerekmekte ve ayrıca yoların yapımına ilişkin olarak KGM' nin de buna yönelik olarak yol yapımlarını önceden belirlenmiş uluslararası standartlara uygun ulusal standartlara göre gerçekleştirilmesi germektedir. Uzun vadeli olarak şehir ya da il plâncıları ile birlikte belediyelerinde ortak çalışmaları ile uzun vadeli olarak bu yatırımların gerçekleştirilmesi ve bu yatırımların sürekliliğinin sağlanması germektedir. Bunlar ülkenin gelişimine, yani ülkenin ihtiyaçlarına yönelik yatırımlar olduğundan dolayı bu yatırımların milli açıdan ülke ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleşmelidirler ve herhangi bir iktidar değişikliğinde yada koalisyon hükümetlerinde yolların yapım uygulamalarının durdurulmaması gerekmektedir. Bu nedenle bu çalışmaların mümkün olduğunca siyasi partilerin politikalarından uzak tutulması ve kişisel çıkarlardan sakınılması gerekmektedir. Burada gerekli olan vatandaşların huzur ve güven içerisinde yolculuklara devam etmeleri gerekliliği ile ilgilidir. Yani burada gerekli olan vatandaşların bütünleşik olarak düşünülmesi ve trafiğin aksamadan işlemesidir. Diğer özellikteki kişisel çıkarlara yönelik amaçlar bu yapıma dâhil edildiği takdirde aksaklıklar meydana gelebilir. Yapılan çalışmaların sadece birkaç il ya da ilçe için değil bütün olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sadece bu alanda değil, eğitim, sağlık, ulaşım, adalet ve savunma hizmetleri ve yatırımları için de bu çalışmaların geçerli olması gerekmektedir. Bu nedenle trafiğin sağlıklı bir biçimde işlemesi doğrultusunda milli nitelikte vatandaş bilgilendirme kanunu şeklinde bir kanunun hazırlanması ve bununla birlikte trafikteki eksikliklerin giderilmesi maksadı ile var olan trafik kazalarının oranı daha aşağılara çekilebilir. Trafikle ilgili veriler göz önünde bulundurulduğunda genel olarak, kaza raporları birincil önemdedir. Kaza raporlarının ayrıntılı ve trafik akışını, trafik güvenliğini ve meydana gelmiş kazaların nedenlerinin araştırılarak tekrar eden kazaların önlenmesine yönelik olarak öneriler beraberinde kaza sebebiyetlerinin ayrıntılı bir biçimde incelenmesi münasebetiyle oluşturulmaları gerekmektedir. Mevcut kaza raporlarında önemli olan kaza sebepleri “diğer sebepler” olarak incelenmiş ve bu nedenle kazaların oluş sebeplerine ilişkin bir tanımlama eksikliği oluşmuştur. Trafik kazalarının sebepleri araştırılıp buna ilişkin olarak dikkatsizlikler ile ilgili olan kazaların giderilmesi maksadı ile trafikte uyarı unsurlarının tedarik edilmesi gerekmektedir. Örneğin arkadan çarpmalarda uyarı unsuru aracın arka sis farlarının yakılması şeklinde temin edilebilir. Ayrıca yol ver işaretinin olduğu yerlerde büyük logolarda dur uyarı levhası ve büyük dış bükey aynaların bulunması gerekmektedir. Yağmur sularının yollardan da tahliyesi için sistemlerin oluşturulması gerekmektedir. Birikim yapan sular yakın takip esnasında arkadaki aracın görüş mesafesini sıfırlayabilmekte ve bu nedenle de kazalar meydana gelebilmektedir. Ayrıca bunlara ek olarak trafikte bilgilendirici ve trafiğin işleyişinin vatandaşlara doğru biçimde aktarılmasını sağlayacak kısa metrajlı filmlerin yapılması gerekmektedir. Trafiğe ilişkin olarak bu durum bir devlet politikası olarak ele alınmalı ve kaza sebepleri araştırılarak çözümler üretilmesi gerekmektedir. Bu açıdan yollara ilişkin standartların belirlenmesi ve bu standartlara uygun olmayan yolların yapılmaması ve yapılmış ise önceden belirlenen standartlar doğrultusunda aksaklıklarının giderilmesi gerekmektedir. Ehliyet verilmeden önce sürücülerin özellikle kârlı ve buzlu yollarda deneyimlerinin arttırılması gerekmektedir. Ek olarak, ehliyet belgesi verilmeden önce sürücü adaylarına verilecek sürüş eğitiminin kilometre olarak sınırı arttırılmalıdır. KGM’ ye bağlı il ve ilçelere trafik denetim ve koordinasyon birimlerinin kurulması ve gezici ekipler vasıtasıyla yollarda çukur, gevşeme, yol izi, su birikimi, buzlanma, gizli buzlanma ve yollar herhangi bir odun, kaya düşmesi, heyelan gibi durumlarda yolların tamiri, bakımı ve onarımı için müdahalelerin gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Trafikteki kazaya mahal verebilecek eksikliklerin giderilmesi maksadı ile mevcut kanuna ek olarak trafik akışının sağlıklı bir gerçekleştirilmesini sağlayacak biçimde düzenleyici kanunların çıkartılması gerekmektedir yılında en çok yapılan kaza çeşidi yandan çarpmalardır. Bu ise genel olarak kör noktaların dikiz aynalarından tam tespit edilememelerinden meydana gelmektedir. Kısa farların yakılması şeklinde farkındalık arttırılabilir. Her araçta dijital termometrenin de standart bir unsur olması gerekmektedir. Ayrıca sürücüler hatalı sollamaların azaltılması gerekmektedir. Buna ilişkin sollamaların yapılmasına ilişkin sürücülerin çeşitli örnek vakalarda bilgilendirilmeleri gerekmektedir. KAYNAKLAR BAŞARAN İbrahim Ethem, Feryal Matbaası; 3.Bası, Ankara, 2000. DRUCKER Peter, 21.Yüzyıl için Yönetim Tartışmaları, Capital, Epsilon, İstanbul GÜNAY Can, Certified Public Accountants’ Opinions about the Their Accounting Software and Impact of Accounting Sofware’s Marketing Strategies: A Case Study in Turkey, IISIC, 2012. ÖZALP İnan, Yönetim ve Organizasyon, A.Ö.F. Yayınları, Eskişehir, 2003. Trafik Kaza Özetleri, T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü, Trafik Güvenliği Dairesi Başkanlığı Trafik Güvenliği ve Eğitimi ve Projesi Şube Müdürlüğü, Ağustos, 2012. Yeni Rehber Ansiklopedisi, Türkiye Gazetesi, İstanbul, 1994. ( ) ( )