1 tlhIngan Hol DaHaDrup’a’?2
2 tlhIngan Hol około 2500 słów 26 przyrostków rzeczownikowych 27 przedrostków czasownikowych 36 przyrostków czasownikowych tworzenie zdań prostych tworzenie zdań złożonych idiomy, przysłowia, powiedzenia
3 Części mowy DIpmey (rzeczowniki) wotmey (czasowniki) chuvmey („wszysko inne”)
4 tlhIngan ghobmey DOKŁADNOŚĆ BEZPOŚREDNIOŚĆ AGRESYWNOŚĆ SIŁA (ACCURACY)(STRAIGHFORWARDESS) AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS) SIŁA (STRENGTH)
5 BEZPOŚREDNIOŚĆ (STRAIGHTFORWARDNESS)Dzień dobry Dowidzenia Co słychać Bardzo mi miło nuqneH Qapla’
6 BEZPOŚREDNIOŚĆ (STRAIGHTFORWARDNESS)nuqneH (dosł. Czego chcesz?) (nuq DaneH?) Qapla’ (Powodzenia!)
7 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)przekleństwa: jay’!
8 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)przekleństwa: jay’! baQa’!
9 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)przekleństwa: jay’! baQa’! ghay’cha’!
10 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)przekleństwa: jay’! baQa’! ghay’cha’! Hu’tegh!
11 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)przekleństwa: jay’! baQa’! ghay’cha’! Hu’tegh! Qu’vatlh!
12 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)wyzwiska: petaQ!
13 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)wyzwiska: petaQ! toDSaH!
14 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)wyzwiska: petaQ! toDSaH! Qovpatlh!
15 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)wyzwiska: petaQ! toDSaH! Qovpatlh! yIntagh!
16 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)wyzwiska: petaQ! toDSaH! Qovpatlh! yIntagh! taHqeq!
17 AGRESYWNOŚĆ (AGGRESSIVENESS)wyzwiska: petaQ! toDSaH! Qovpatlh! yIntagh! taHqeq!
18 Qu’ 1: petaQ! X: petaQ! Y: nuqjatlh? X: jIjatlh:
19 Qu’ 1: petaQ! X: petaQ! Y: nuqjatlh? X: jIjatlh:
20 Qu’ 1: petaQ! X: petaQ! Y: nuqjatlh? X: jIjatlh:
21 Qu’ 1: petaQ! X: petaQ! Y: nuqjatlh? X: jIjatlh:
22 (Dosł. Czoło twej matki jest gładkie)Qu’ 1: petaQ! X: petaQ! Y: nuqjatlh? X: jIjatlh:
23 DOKŁADNOŚĆ (ACCURACY)Klingoni bywają niedokładni, ale nigdy nie mówią w przybliżeniu Klingons may be inaccurate but they are never approximate
24 mI’mey 1 wa’ 2 cha’ 3 wej 4 loS 5 vagh 6 jav 7 Soch 8 chorgh 9 Hut 10 wa’maH
25 ’ar?
26 nuv ’ar? Doch ’ar? wa’ Human wa’ tera’ngan wa’ betleH wa’ tlhIngan betleH
27 (Klingon, tj. przedstawiciel rasy Klingonów)tlhIngan (Klingon, tj. przedstawiciel rasy Klingonów) tlh I ng an
28 tlhIngan Hol tlhIngan Hol DaHaDrup’a’?(język klingoński, dosł. język Klingonów) tlhIngan Hol DaHaDrup’a’?
29 Doch ’ar? cha’ betleHmey wej Dujmey loS tajmey
30 nuv ’ar? cha’ romuluSnganpu’ wej verenganpu’
31 nuv ’ar? loS tlhInganpu’
32 porgh ’ay’ ’ar? vagh tIqDu’
33 Qu’ 2: ’ar? (6) .... Human.... (7) .... romuluSngan petaQ.... (8) .... verengan Duj.... (9) .... tlhIngan Quch.... (10) .... tera’ Hol....
34 Qu’ 2: ’ar? (6) jav Humanpu’ (7) Soch romuluSngan petaQpu’ (8) chorgh verengan Dujmey (9) Hut tlhIngan QuchDu’ (10) wa’maH tera’ Holmey
35 Przyrostki rzeczownikoweTyp 1 wielkość/ważność -’a’, -Hom, -oy Typ 2 liczba -pu’, -Du’, -mey Typ 3 kwalifikacja -qoq, -Hey, -na’ Typ 4 przynależność -wIj, -lIj, -maj, -raj, -Daj, -wI’, -lI’, -ma’, -ra’, -chaj, -vam , -vetlh Typ 5 wskażnik syntaktyczny -Daq, -vo’, -mo’, -vaD, -’e’
36 tlhIngan Hol DaHaDrup’a’?Struktura czasownika tlhIngan Hol DaHaDrup’a’? Czy (ty) jesteś gotowy uczyć się klingońskiego? -Da (vp) = ty–jego -rup (vs2) = być gotowym -rup’a’ (vs9) = czy
37 Przedrostki czasownikowejI- ja–Ø ma- my–Ø vI- ja–jego/ich wI- my–jego qa- ja–ciebie DI- my–ich Sa- ja–was pI- my–ciebie re- my–was pe- wy–Ø! bI- ty–Ø yI- ty–Ø/jego! Su- wy–Ø wy–jego! Da- ty–jego/ich tI- ty–ich/je! bo- wy–jego/ich wy–ich! cho- ty–mnie HI- ty–mnie! tu- wy–mnie wy–mnie! ju- ty–nas gho- ty–nas! che- wy–nas wy–nas! Ø- oni–Ø on–Ø/jego/ich lu- oni–jego mu- on–mnie oni–mnie Du- on–ciebie nI- oni–ciebie nu- on–nas oni–nas lI- on–was oni–was
38 Przedrostki czasownikowejI- ja–Ø vI- ja–jego/ją/ich/je qa- ja–ciebie Sa- ja–was bI- ty–Ø yI- ty–Ø! Da- ty–jego/ją/ich/je yI- ty–jego/ją! tI- ty–ich/je! cho- ty–mnie HI- ty–mnie! ju- ty–nas gho- ty–nas! Ø- on/ona–Ø Ø- on/ona–jego/ją/ich/je mu- on/ona–mnie Du- on/ona–ciebie nu- on/ona–nas lI- on/ona–was ma- my–Ø wI- my–jego/ją DI- my–ich/je re- my–was pI- my–ciebie Su- wy–Ø pe- wy–Ø! bo- wy–jego/ją/ich/je yI- wy–jego/ją! tI- wy–ich/je! tu- wy–mnie HI- wy–mnie! che- wy–nas gho- wy–nas! Ø- oni/one–Ø lu- oni/one–jego/ją Ø- oni/one–ich/je mu- oni/one–mnie nu- oni/one–nas nI- oni/one–ciebie lI- oni/one–was
39 Przyrostki czasownikoweTyp 1 wzajemność -’egh, -chuq Typ 2 wola/predyspozycja -nIS, -qang, -rup, -beH, -vIp Typ 3 zmiana -choH, -qa’ Typ 4 przyczyna -moH Typ 5 podmiot nieokr./zdolność -lu’, -laH Typ 6 kwalifikacja -chu’, -bej, -ba’, -law’ Typ 7 aspekt -pu’, -ta’, -taH, -lI’ Typ 8 respekt -neS Typ 9 wskażnik syntaktyczny -DI’, -chugh, -pa’, -vIS, -mo’, -meH, -bogh, -jaj, -’a’ -wI’, -ghach Typ R (rover) „wędrujący’” -be’, -qu’, -Ha’, -Qo’
40 D – O – P Struktura zdania Dopełnienie-Orzeczenie-Podmiot (O-V-S)(Object-Verb-Subject)
41 Dopełnienie-Orzeczenie-PodmiotStruktura zdania D – O – P Dopełnienie-Orzeczenie-Podmiot bIQ tlhutlh Human.
42 D – O – P Struktura zdania Dopełnienie-Orzeczenie-PodmiotbIQ tlhutlh Human. Człowiek pije wodę. [dosł. Wodę pije człowiek.]
43 bIQ tlhutlh’a’ tlhIngan?Struktura zdania D – O – P Dopełnienie-Orzeczenie-Podmiot bIQ tlhutlh’a’ tlhIngan? Czy Klingon pije wodę?
44 bIQ tlhutlh’a’ tlhIngan?Struktura zdania D – O – P Dopełnienie-Orzeczenie-Podmiot bIQ tlhutlh’a’ tlhIngan? ghobe’.
45 bIQ tlhutlh’a’ tlhIngan?Struktura zdania D – O – P Dopełnienie-Orzeczenie-Podmiot bIQ tlhutlh’a’ tlhIngan? ghobe’, jay’!
46 Dopełnienie-Orzeczenie-PodmiotStruktura zdania D – O – P Dopełnienie-Orzeczenie-Podmiot bIQ tlhutlh’a’ tlhIngan? ghobe’, jay’! ’Iw HIq tlhutlh. (‘Iw HIq = bloodwine, krwawe wino)
47 nuq tlhutlh tlhIngan SuvwI’? nuq tlhutlh Human petaQ?Qu’ 3: nuq tlhutlh? Dopełnienie-Orzeczenie-Podmiot nuq tlhutlh tlhIngan SuvwI’? nuq tlhutlh Human petaQ? HIq (trunek) ’Iw HIq (bloodwine) qa’vIn (kawa) nIm (mleko) ’awje’ (piwo korzenne) vIychorgh (sok)
48 Żarty językowe OkrandavIychorgh = sok [amerykański napój owocowy V8] V – vIy 8 – chorgh
49 Żarty językowe Okranda’awje’ = piwo korzenne [piwo korzenne marki A&W] ang: A and W tlh: a w je
50 Żarty językowe OkrandaHIq = trunek [ang. hiccup „czkawka”] cha’qu’ = gatunek ptaka wydający donośny, powtarzający się dźwięk [ang. cuckoo „kukułka”]
51 Żarty językowe OkrandaqID = żartować [ang. kid „żartować”] jIl = sąsiad [sąsiadka Marca Okranda, Jill] qop = aresztować [ang. cop „gliniarz”] chang'eng = para [słynna para braci syjamskich, Chang and Eng Bunker]
52 Qu’ 4: nuq ’oH ponglIj’e’?X: nuq ’oH ponglIj’e’? Y: Y1: ’ISqu’ ’oH pongwIj’e’. Y2: ’ISqu’ jIH.
53 Jak się nazywasz? (Dosł. Jeśli chodzi o twoje imię, co nim jest?)nuq ’oH ponglIj’e’? Jak się nazywasz? (Dosł. Jeśli chodzi o twoje imię, co nim jest?) pong = imię, nazwisko -lIj (vs4) twój -wIj (vs4) mój -’e’ (vs5) wskazanie tzw. „tematu” zdania nuq = co ’oH = ono
54 Qu’ 4: nuq ’oH pongDaj’e’?X: nuq ’oH pongDaj’e’? Y: Y1: wo’rIv ’oH pongDaj’e’. Y2: wo’rIv ghaH.
55 pIqaD
56 tlhIngan Hol HaDwI’vaDThe Klingon Dictionary Klingon for the Galactic Traveler
57 tlhIngan Hol HaDwI’vaDConversational Klingon Power Klingon
58 tlhIngan Hol HaDwI’vaDThe Klingon Way
59 Hamlet paghmo’ tIn mIS
60 ghIlghameS Tao Te Ching
61 pItlh! (Dosł. Zrobione!)