1 Transkrypcja genów jądrowych u roślin i jej regulacja
2 Maszyneria transkrypcyjna - prokariontyMechanizmy regulacji ekspresji genów różnią się zasadniczo u eukariontów i prokariontów. U prokariontów stan podstawowy dla transkrypcji jest nierestrykcyjny (brak ograniczenia dostępności do DNA dla kompleksu RNA polimerazy). Negatywna regulacja jest rzadka i zależy od represorów specyficznych dla konkretnych sekwencji. U prokariontów sieć regulatorowa genów ma niską złożoność. Pojedynczy TF reguluje średnio 3 geny, a pojedynczy gen jest pod kontrolą średnio dwóch TF. Wiele promotorów regulowanych jest przez pojedynczy regulator. Regulatory te rzadko regulują transkrypcję innych TF. U prokariontów, wiążące się z DNA, specyficzne sekwencyjnie TF na ogół rozpoznają długie sekwencje (>12 par zasad).
3 Maszyneria transkrypcyjna - eukariontyU eukariontów stan podstawowy dla transkrypcji jest restrykcyjny, co wynika z upakowania DNA w chromatynę, która uniemożliwia rozpoznawania standardowych promotorów przez podstawową maszynerie transkrypcyjną. Wpływ struktury chromatynowej promotora na jego dostępność czyni niezbędnym udział w regulacji transkrypcji czynników modyfikujących chromatynę. Określa to w zasadniczy sposób model regulacji transkrypcji u eukariontów. W systemie regulacji uczestniczą nie tylko składniki podstawowej maszynerii transkrypcyjnej i wielka liczba TF wiążących się ze specyficznymi sekwencjami DNA, ale także bardzo liczne i rozmaite białka związane z chromatyną. U eukariontów regulatory transkrypcji działają według logiki kombinatorycznej, co skutecznie zwiększa liczbę i różnorodność aktywności regulatorowych i prowadzi do dużej złożoności sieci regulacyjnych. Sekwencje rozpoznawane przez eukariotyczne TF mają długość 5-10 par zasad.
4 Polimerazy RNA u eu- i prokariontówPro: podjednostki 2Xalfa, β, β’, ω (omega) (Holoenzym ca D) Eu: 12 podjednostek (Holoenzym ca D)
5 Promotor prokariotycznyObejmuje dwie podstawowe sekwencje zaangażowane w kontrolę transkrypcji: TATAAT (-10 pz) i TTGACA (-35 pz)
6 Inicjacja transkrypcji u prokariontówPolimeraza RNA wiąże się do DNA i przesuwa się po nim aż do odnalezienia promotora Podjednostka sigma rozpoznaje sekwencję -35 pz i powoduje ścisłe związanie polimerazy. Na obszarze -10 pz następuje rozplatanie podwójnej helisy DNA
7 Inicjacja i elongacja transkrypcji u prokariontówPodjednostka sigma odłącza się od czterech pozostałych podjednostek polimerazy. Polimeraza kontynuuje transkrypcję
8 System regulacji operonowej u bakterii
9 Represor lambda (helix-turn-helix)
10 Elementy regulatorowe genów eukariotycznych
11 Białka związane z transkrypcją u eukariontów należą do 4 zróżnicowanych funkcjonalnie grup1. Podstawowy aparat transkrypcyjny i związane z nim ogólne czynniki transkrypcyjne (GTF - General Transcription Factors) 2. Specyficzne w stosunku do sekwencji, wiążące się z DNA czynniki transkrypcyjne (TF). 3. Duże wielo-podjednostkowe kompleksy koaktywatorów i innych kofaktorów. 4.Białka związane z chromatyną
12 Podstawowy aparat transkrypcyjny i związane z nim ogólne czynniki transkrypcyjne (GTF - General Transcription Factors) Pol II - podjednostkowy holoenzym, wymaga dodatkowych czynników (TFII: A, B, D, E, F, H) dla rozpoznania promotora i inicjacji. TFIIB – umiejscawia Pol II na promotorze TFIIH – rozplata DNA TFIID – podjednostkowy kompleks odpowiedzialny za ogólne rozpoznanie promotora (zawiera TBP i TAFs (TBP-Assiociated Factors – odpowiedzialne za specyficzność i różnorodność odpowiedzi transkrypcyjnych)
13 Funkcja TBP-Associated Factors (TAFs)
14 Duże wielo-podjednostkowe kompleksy koaktywatorów i innych kofaktorów.Białka z AT-hook, zdolne do zginania DNA
15 Specyficzne w stosunku do sekwencji, wiążące się z DNA czynniki transkrypcyjne (TF).
16 Specyficzne w stosunku do sekwencji, wiążące się z DNA czynniki transkrypcyjne (TF) - 2
17 Czynnik transkrypcyjny AP-1 (Leu-Zip)
18 Czynnik transkrypcyjny Sp1
19 Funkcja enhancerów
20 Izolatory rozgraniczają domeny kontrolowane przez różne promotory
21 Meyerowitz 2002
22 Rodziny czynników transkrypcyjnych w Arabidopsis
23 Rodziny Homeobox (HB) i Zinc-Finger-Homeobox (ZF-HB) w ArabidopsisRodzina Homeobox w Arabidopsis zawiera klasy z różnymi kombinacjami domen białkowych, różnice wynikają też z fiologenezy domeny HB. Specyficzny układ domen (leucine zipper, PHD finger, STAR) wynika z ich mieszania charakterystycznego dla roślin, nie występuje w innych królestwach (Drosophila, C. elegans, drożdże). Białka ZF-HB mają specyficzny tylko dla roślin motyw koordynujący cynk.
24 Porównanie rodzin czynników transkrypcyjnych u eukariontów
25 Zawartość i rozkład rodzin czynników transkrypcyjnych u eukariontów
26 Rodzina czynników transkrypcyjnych: AP2/EREBP i profile ekspresyjne z mikromacierzy dla różnych części i organów. Wzrost transkrypcji: czerwone – ponad 8-krotny, różowe - 2- do 8-krotny; żółte - ±2-krotny; Spadek transkrypcji: zielone ponad 2-krotny. Brak transkrypcji – szare.
27
28 Chromatyna w regulacji transkrypcji
29
30
31
32 Chromatin regulators act as common modifiers of diverse signaling pathwaysSystematic mapping of genetic interactions in C. elegans identified six ‘hub’ genes that enhance the phenotypic consequences of mutations in many different pathways. All six hub genes encode components of chromatin modifying complexes. Chromatin modifiers may function as genetic buffers (similar to hsp90) preventing cumulation of effects of mutations in multiple functionally unrelated genes and in many otherwise unlinked pathways. Interaction network for EGF signaling. Lehner et al. Nature Genet. (2006)
33 Lokalizacja ogonów histonowych w nukleosomieH2A H2A H2B H2B
34 Acetylacja lizyny
35 Modyfikacje histonów ARTKQTARKSTGGKAPRKQLATKAARKSAPATGGVKKPH DFKTDSGRGKGGKGLGKGGAKRHRKVLRDNIQGITKPAIRRLAR KRKTV Lysine acetylation Serine Phosphorylarion Arginine Methylation Lysine Methylation
36 Modyfikacje histonów SGRGKQGGKARAKAKTRSSRAGLQFPVGRV PKKTEH2A SGRGKQGGKARAKAKTRSSRAGLQFPVGRV PKKTE H2B PEPSKSAPAPKKGSKKAVTKAQKKDGKKRK VTKYT Lysine acetylation Serine Phosphorylarion Arginine Methylation Lysine Methylation Lysine Ubiquitination
37 Kod histonowy
38 Wzór metylacji H3K9 w ArabidopsisDAPI aH3K9 After Jackson et al., Chromosoma 112:
39 Analiza odpowiedzi tytoniowych komórek BY-2 na 250mM NaClmin. min. anty-fosfo(S10)-H3 min. anty-fosfo(S10)-acetyl(K14)-H3 min. min. min. anty-acetyl-H4 min % aktyna Tsi1 NtC7 osmotyna intensywność sygnału western-blot, wyrażonaw jednostkach umownych, przypadająca na ilość białka
40 Analiza odpowiedzi linii Arabidopsis thaliana T87 na 250mM NaClmin. min. anty-fosfo(S10)-H3 min. min. anty-fosfo(S10)-acetyl(K14)-H3 DREB1A DREB2A RD29A COR15A aktyna kontrola pozytywna intensywność sygnału western-blot, wyrażonaw jednostkach umownych, przypadająca na ilość białka
41 Metylacja cytozyn w DNAReaction: Cytosine → 5-methylcytosine (5mC) Enzymes: Diverse group of DNA methyltransferases (Dnmt’s) Sequence context: CpG – animals CpG (major), CpNpG, CpNpNp - plants
42 ATP dependent Chromatin RemodelingKingston, R.E., Narlikar, G.J. Genes&Development 13: (1999)
43 ATPases of DEXD/H family are motor subunits of chromatin remodeling complexesHelicC DEXD/H HelicC SNF2_N
44 Major types of ATP-dependent chromatin remodeling complexesSWI/SNF ISWI Mi2 Mi2 Swp73 Swi3 Snf5 Snf2 ISWI ATPase Bromodomain ATPase SANT/SLIDE ATPase Chromodomain
45 Visualization of the remodeling activity: ‘sliding assay’ with nucleosomes reconstituted on 248bp rDNA End position Center position
46 Sliding of nucleosomes induced by Arabidopsis ATPase DDM1 (Decrease in DNA Methylation 1)Brzeski&Jerzmanowski J.Biol.Chem. 2003
47 Modyfikacje histonów w aktywacji i wyciszaniu tranaskrypcji
48 Interferencja RNA (RNAi) w ustanawianiu stanu nieaktywnej chromatyny
49
50 Chromatynowy system aktywacji i hamowania transkrypcjiFrom: Stevenson & Jarvis
51 Hipotetyczny kompleks SWI/SNF w ArabidopsisAtSWP73 AtSWI3 BSH (SNF5) AtSNF2
52 Major remodeling ATPases
53 Two distinct and highly conserved subclasses of SWI/SNF complexes occur in yeast and animalsSubfamily SWI/SNF/BAP/BAF Subfamily RSC/pBAP/pBAF (non-essential) (essential) ______________________________________________________________________________________________________________________ SWI/SNF BAP BAF RSC pBAP pBAF yeast Drosophila human yeast Drosophila human Swi2/Snf Brahma BRG1 or hBRM Sth1/Nsp Brahma BRG1 Swi BAP155/Moira BAF170 and BAF Rsc BAP155/Moira BAF170&BAF155 Snf Snr hSNF5/INI Sfh Snr hSNF5/INI1 Swp73/Snf BAP BAF60a Rsc BAP BAF60a or BAF60b Swp61/Arp BAP BAF Rsc11/Arp BAP BAF53 Swp59/Arp Rsc12/Arp9 Actin Actin Actin Actin Swi OSA (ARID-domain protein) BAF250 Rsc1,Rsc2,Rsc Polybromo BAF180 Swp82 Snf6 Swp29/TafII30 Snf11 Rsc5,7,10,13-15 Rsc3, Rsc30
54 Is a functional pattern of SWI/SNF specialization maintained in plants?SWI/SNF family Non-essential Essential Signature subunit: OSA Yeast SWI/SNF Drosophila BAP Human BAF Plants? Signature subunit: Polybromo Yeast RSC Drosophila pBAP Human pBAF Plants?
55 Arabidopsis SWI/SNF complexes – the landscape of possibilities
56 Hypothetical organization of SWI/SNF remodeling in Arabidopsis
57 Hipotetyczny kompleks SWI/SNF w ArabidopsisAtSWP73 AtSWI3 BSH (SNF5) AtSNF2
58 Homologi SWI3 w A. thalianaAtSWI3A (At2g47620) AtSWI3B (At2g33610) AtSWI3C (At1g21700) AtSWI3D (At4g34430) ySWI3
59 Drzewo filogenetyczne białek typu SWI3
60 ATAF2 ATSWI3B E3 AAA FCA BIP7 (11-17) ATGP4 RPT3 BIP6 (11-16) (1-57)HD2A PIRIN SAHH CobW PRL2 AMIDASE ATSWI3C AtBRM Farrona et. al., 2004 ATSWI3D ATSWP73A HD2B PRL1 BSH AKIN 10/11 ATAF2 ATSWI3A ATSWI3B E3 AAA FCA BIP7 (11-17) RPT3 ATGP4 Proteins studied in Csaba Koncz’ laboratory BIP6 (11-16) JMJC Interactions identified In Csaba Koncz’ laboratory BIP1 (1-57) Core subunits of the SWI/SNF chromatin remodeling complex except for ATPase plus the FCA protein BIP2 (3-32) ARM Interactions verified in pGBT9/pGAD424 system SRC2 RPL12 BIP3 (3-45) Interactions verified in pGBT9/pACT2 system ATPase COP9 ANAC102 BIP5 (1-30) Weak interactions identified in pGBT9/pACT2 system PUX2 BIP4 (3-46) Di19 esterase family protein Proteins identified through the yeast two hybrd screen Interactions identified by other researchers from our laboratory in the pGBT9/pGAD424 system