1 TÜRK KÜLTÜR VE MEDENİYET TARİHİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI TANITIM SEMİNERİ 11.12.20171 ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2 11.12.20172 1. ÜNİTE: TÜRKLERDE DEVLET TEŞKİLATI 1.1. İlk Türk devletlerinde devlet yönetim anlayışını açıklar. a) Hunlar, Kök Türkler, Uygurlar ve Hazarların devlet yönetim anlayışı ortak özellik ve benzerlikler dikkate alınarak işlenmelidir. b) Türk devlet yönetim anlayışı, Oğuz Kağan Destanı’ndan alıntılarla açıklanır. c) Türk devlet yönetim anlayışında hâkimiyet kaynağının ‘’Kut Anlayışı’’na dayandığı vurgulanır. ç) Gök Tanrı inancının Türk yönetim anlayışına etkisi üzerinde durulur. d) “Kızıl Elma” ve “Türk cihan hâkimiyeti” anlayışı Orhun Yazıtları’ndan alıntılarla verilir. e) İlk Türk devletlerinde hükümdarın özellikleri, görevleri ve kullandığı unvanlar üzerinde durulur. f) Hükümdarın halka, halkın hükümdara karşı görev, hak ve sorumlulukları açısından Kök Türkler ile Çin İmparatorluğu’nun karşılaştırılması sağlanır.

3 11.12.20173 1.2. İlk Türk devletlerinin teşkilat yapısını kavrar. a) Hun, Kök Türk, Uygur ve Hazarlar devletlerinin teşkilat yapısı şematik olarak düzenlenir. b) Boylar konfederasyonunun ortaya çıkışı, üstlendikleri toplumsal roller, Türk devlet teşkilat yapısına etkileri ve halkın karar verme sürecine katılımı üzerinde durulur. c) Ordu teşkilatının yapısına ve önemine değinilir. Ordu-millet ilişkisini sağlayan teşkilatlanmaya dikkat çekilir. ç) İlk Türk devletlerinin teşkilat yapısı ile Çin devlet teşkilat yapısı karşılaştırılır. d) Türk devlet geleneğinde yönetim, ordu ve yönlerin belirlenmesinde kullanılan renkler ve bunların anlamları üzerinde durulur.

4 11.12.20174 1.3. İlk Müslüman Türk devletlerinde yönetim anlayışını analiz eder. a) Hâkimiyet anlayışı ve hâkimiyet sembollerindeki değişim ve süreklilik üzerinde durulur. b) İslam inancının Türk yönetim anlayışına etkisi üzerinde durulur. c) İlk Müslüman Türk devletlerinde danışma ve istişarenin yeri ve önemine değinilir. ç) Kutadgu Bilig ve Siyasetnâme’den alıntılar yapılarak devlet yöneticilerinde aranan özellikler (adil olma vb.) üzerinde durulur.

5 11.12.20175 1.4. İlk Müslüman Türk devletleri ile İslam öncesi Türk devletlerinin yönetim anlayışını karşılaştırır.

6 11.12.20176 1.5. İlk Müslüman Türk devletleri ile İslam öncesi Türk devletlerinin teşkilat yapısını karşılaştırır. Merkezî teşkilat, taşra teşkilatı ve askerî teşkilattaki değişim vurgulanır.

7 11.12.20177 1.6. Osmanlı Devleti’nin yönetim anlayışını kavrar. a) Osmanlı Devleti’nin yönetim yapısı ve felsefesinin Türk tarihindeki yönetim sistemleri içerisindeki yeri vurgulanır. b) Yönetim anlayışı ile devlet-halk ilişkisi; “Devlet-i Ebet Müddet”, “Devlet-i Aliyye” “Nizam-ı Âlem”, “Reâya (halk)”, ”Teba”, “Zımmî”,“Tevdî-i Emanet”, “Kapı kulları”, “İstimalet”, “Kesrette Vahdet” “Kanun-ı Kadim(Kanunname-i Âli Osman)” kavramları üzerinden ele alınır.

8 11.12.20178 1.7. Osmanlı Devleti yönetim anlayışı ile ilk Müslüman Türk devletlerinin yönetim anlayışını karşılaştırır. a) Osmanlı Devleti yönetim anlayışında uygulanan veraset sistemindeki değişim örneklerle açıklanır. b) Osmanlı Devleti yönetim anlayışının süreklilik açısından Selçuklu Devleti, değişim açısından Bizans Devleti ile karşılaştırılır. c) Tanzimat öncesi, Tanzimat ve Meşrutiyet dönemleri yönetim anlayışları ile bu dönemlerdeki yöneticilerin nitelik ve görevlerindeki değişim karşılaştırmalı olarak verilir. ç) Tanzimat ve Meşrutiyetle birlikte başlayan demokratikleşme süreci ve halkın yönetime katılımı üzerinde durulur. d) Meşrutiyet dönemlerinde ortaya çıkan fikir akımlarının gerekçelerine ve bu akımların temsilcilerine değinilir.

9 11.12.20179 1.8. Osmanlı Devleti’nin teşkilat yapısını kavrar. a) Merkezî teşkilat, taşra teşkilatı ve askerî teşkilatın temel özellikleri ile tarihî süreçte ortaya çıkan değişiklikler üzerinde durulur. b) Osmanlı savaş organizasyonunun planlaması, ekonomisi, lojistik, insan kaynağı yönlerine değinilir. c) II. Mahmut dönemine, Tanzimat ve Meşrutiyetle birlikte devlet teşkilatlanması ve ordu yapısında meydana gelen değişimin gerekçelerine değinilir. ç) Kanuni ve Şarlken döneminde Osmanlı ve Fransız devlet ve ordu teşkilatı ana hatlarıyla karşılaştırılır. d) I. Murat, II. Mehmet, I. Süleyman ve II. Mahmut’un öne çıkan yönlerini vurgulayan kısa biyografilerine yer verilir.

10 11.12.201710 1.9. Değişim ve süreklilik açısından Osmanlı devlet teşkilatı ile ilk Müslüman Türk devletlerinin devlet teşkilatını karşılaştırır. Osmanlı klasik dönemi Divan-ı Hümayun ile Selçuklulardaki Divan-ı Saltanatın işlevleri açısından karşılaştırılması sağlanır.

11 11.12.201711 1.10. Cumhuriyetin ilanı ile yönetim anlayışında meydana gelen değişimi siyasi açıdan değerlendirir. a) Ulus devlet yapısına geçiş süreci sebepleriyle açıklanır. b) Saltanatın kaldırılma gerekçeleri ele alınır. c) I ve II. meclisin milletvekili yapısı ve halkı temsil etme gücü günümüzle ilişkilendirilerek verilir. ç) 1921 ve 1924 anayasaları kuvvetler ayrılığı ilkesi bakımından ele alınır.

12 11.12.201712 1.11. Cumhuriyetin ilanı ile devlet teşkilatında meydana gelen değişimi analiz eder.

13 11.12.201713 2. ÜNİTE: TÜRKLERDE TOPLUM YAPISI 2.1. İlk Türk devletlerinde toplumsal yapının temel özelliklerini açıklar. a) Hun, Kök Türk ve Uygurların toplumsal yapısı döneme ait olaylar ve metinlerden alıntı yapılarak açıklanır. b) Sosyal yapıda, oguş, urug, boy (bod), bodun ve il (devlet) kavramları üzerinde durulur. c) Aile ve devlet arasındaki ilişki “devlet baba” kavramı üzerinden ele alınır. ç) Ailenin önemi, ocak, anne-baba-çocuk ilişkisi, gelin, güvey (evlenme gelenekleri), yeme-içme, giyim-kuşam ile ilgili metinlerden alıntılara yer verilir. d) Türk toplum yapısında kadının üstlendiği roller üzerinde durulur. e) Eski Türk inancının toplum yapısına etkisi vurgulanır. f) Kök Türkler ile Sasanîlerin toplumsal yapı bakımından karşılaştırılması sağlanır. g) İlk Türk devletlerinde önemli günler (Nevruz vb.) ve kutlamalara değinilir.

14 11.12.201714 2.2. İlk Müslüman Türk devletlerinde toplumsal yapıyı oluşturan unsurları kavrar. a) Karahanlı, Gazneli, Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerindeki sosyal yapı örneklerle ele alınır. b) İslamiyet öncesi Türk devletleri ile ilk Müslüman Türk devletlerindeki sosyal yapı karşılaştırılır. c) Göçler sonucunda farklı kültürlerle gerçekleştirilen etkileşimlerin sosyal yapıya etkilerine değinilir. ç) İlk Müslüman Türk devletlerinde kadının konumu günümüz ile ilişkilendirilerek ele alınır. d) Selçuklular dönemindeki Hasan Sabbah, Haşhaşîlik, Babaîlik gibi inanç temelli toplumsal olaylar günümüzdeki olaylarla ilişkilendirilir.

15 11.12.201715 2.3. Osmanlı Devleti’nde sosyal yapının şekillenmesinde etkili olan unsurları kavrar. a) Osmanlı toplumunda “Millet Sistemi” bir arada yaşama ve farklılıklara saygı anlayışı çerçevesinde ele alınır. b) İskân ve istimâlet politikalarının Osmanlı toplumuna olan etkisi günümüzle ilişkilendirilerek ele alınır. c) Vakıfların işleyişi ve vakıflar aracılığıyla gerçekleşen faaliyetler ile vakıfların toplum hayatındaki önemi üzerinde durulur. ç) Osmanlı mahalle anlayışı, aile hayatı, günlük hayat, misafirperverlik, evlenme, doğum, ölüm vb. geleneksel törenlere günümüzle ilişkilendirilerek değinilir. d) Döneme ait minyatürler ve seyahatnameler üzerinden Osmanlı toplumunda yeme içme kültürü, eğlence ve festivallere değinilir. e) Toplumda yardımlaşma ve dayanışma anlayışıyla kurulan kurumlardan Dârülaceze, Dârüleytam, Bîmaristan, İmarethane ile engellilerin bakımına yönelik kurulan kurumlara değinilir. İlgili kurumlar günümüzle değişim ve süreklilik açısından ilişkilendirilir. f) Osmanlı Devleti’nin farklı etnik ve dinî unsurlara karşı tutumu ile Endülüs’te Müslüman ve Yahudilere karşı izlenen politikanın karşılaştırılması sağlanır.

16 11.12.201716 2.4. Tanzimat sonrası Osmanlı toplumsal hayatında meydana gelen değişimleri analiz eder. a) Batı tarzı hayat ve kültürün Osmanlı toplumuna etkisine değinilir. b) Değişen hayat biçiminin giyim, yeme içme kültürü, gündelik hayat ve mekânlara yansıması; fotoğraf, gravür, resim ve o döneme ait edebî eserlerden yararlanılarak ele alınır. c) 93 Harbi ve Balkan Savaşları’ndan sonra Anadolu’ya yapılan göçlerin toplumsal yapıya etkisi günümüz Türkiye’sine yapılan göçlerle bağlantı kurularak ele alınır.

17 11.12.201717 2.5. Meşrutiyet Dönemi ile Cumhuriyet Dönemi’ni toplumsal yapıda meydana gelen değişiklikler açısından karşılaştırır. a) Kanun-i Esasi, 1921, 1924 anayasalarındaki vatandaşlık olgusu ve gayrimüslimlerin statüsü karşılaştırmalı olarak ele alınır. b) Tarımsal üretimdeki artışın refaha etkisi ve köylerden kentlere göç, şehirleşme, şehirlerde oluşan yeni sosyal sınıflar, üretim ve eğitime dayalı ortaya çıkan yeni zengin ve aydın sınıfların edindikleri sosyal statülere döneme ait edebî eserlerden örnekler verilerek değinilir.

18 11.12.201718 3. ÜNİTE: TÜRKLERDE HUKUK 3.1. İlk Türk devletlerindeki hukukî yapının özelliklerini açıklar. a) Hun, Kök Türk ve Uygurlarda hukukî yapı ile ilgili temel kavramlar (töre, yargu, yargan vb.) üzerinde durulur. b) Yasa ve törenin kaynakları ve temel ilkeleri ilk Türk devletlerine ait sözlü kaynaklardan (destan vb.) yararlanılarak verilir. c) İlk Türk devletlerinde törenin ilkeleri dikkate alınarak adalet anlayışı (bireysel haklar, insan-devlet ilişkisi, liyakat, cezalandırma, eşitlik vb.) üzerinde durulur.

19 11.12.201719 3.2. İslamiyet’in kabulünden önce ve sonra Türk devletlerindeki hukuk anlayışını karşılaştırır. a) İlk Müslüman Türk devletlerinde uygulanan şerî ve örfi hukuk sistemi değişim ve süreklilik açısından ele alınır. b) Divan-ı Mezalim kurumunun yapısı, işleyişi ve önemi üzerinde durulur. c) Türk devlet geleneğindeki adalet anlayışı Kutadgu Bilig’den alıntılarla verilir. ç) İlk Müslüman Türk devletlerindeki hukuk anlayışının Cengiz Yasası ile karşılaştırılması sağlanır.

20 11.12.201720 3.3. Osmanlı Devleti’nin klasik döneminde hukuk sisteminde meydana gelen değişimleri analiz eder. a) Osmanlı’da örfi hukuk sisteminin gelişimi kanunnâme (umumi kanunnâmeler, sancak kanunnâmeleri, hususî kanunnâmeler) ve adâletnâme örnekleri üzerinden ele alınır. b) Divan-ı Hümayun ve Divan-ı Mezalimin adli fonksiyonları açısından karşılaştırılması sağlanır. c) Adalet sistemi içerisinde kadıların yeri ve önemine değinilir. ç) Ahidnâme ve fermanlardan alıntılarla Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim’in adalet anlayışına değinilir. d) Osmanlı Devleti’nde uygulanmakta olan şerî ve örfi hukukun birbirini tamamladığı vurgulanır.

21 11.12.201721 3.4. Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde Osmanlı hukuk sisteminde meydana gelen değişimleri analiz eder. a) Tanzimat öncesi II. Mahmut Dönemi’nde hukuk alanında yapılan değişikliklere değinilir. b) Osmanlı hukuk sistemindeki ikili yapının (Şeriye ve Nizamiye Mahkemeleri) ortaya çıkışı ve sonuçları üzerinde durulur. c) Kanun-i Esasi, padişahın yasama yetkisinin sınırlandırılması çerçevesinde ele alınır. ç) Mecellenin niteliği, özgünlüğü ve önemi üzerinde durulur.

22 11.12.201722 3.5. Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinde Osmanlı Devleti hukuk sisteminde meydana gelen değişimi vatandaşlık hakları açısından değerlendirir. Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı vatandaşlık hukukundaki değişim açısından karşılaştırılır.

23 11.12.201723 3.6. Cumhuriyet Döneminde hukuk alanında meydana gelen değişmeleri temel hak ve özgürlükler açısından değerlendirir. 1921, 1924, 1961 ve 1982 anayasaları temel hak ve özgürlükler açısından karşılaştırılır.

24 11.12.201724 4. ÜNİTE: TÜRKLERDE EKONOMİ 4.1. İlk Türk devletlerindeki ekonomik yapıyı açıklar. a) Hun, Kök Türk, Uygur ve Hazar devletleri üzerinde durulur. b) Orta Asya coğrafyasının ekonomik faaliyetlere etkisine değinilir. c) Yerleşik hayatın ekonomi anlayışında meydana getirdiği değişim vurgulanır (Uygurlar örneği üzerinden). ç) İlk Türk devletlerinin ticari faaliyetleri, kullanılan paralardan örnekler verilerek açıklanır. d) Türk devletlerinin ticari faaliyetleri (ticaret kervanları, İpek Yolu ve Kürk Yolu) işlenirken belgesel ve görsellerden yararlanılır.

25 11.12.201725 4.2. Türk-İslam devletlerindeki ekonomik yapıyı açıklar. a) Karahanlı, Gazneli, Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerinin ekonomik yapıları üzerinde durulur. b) Türk-İslam devletlerinin ticari faaliyetleri, kullanılan paralardan örnekler verilerek ele alınır. c) Öğrencilerin, bireysel ya da grup olarak dönemin köylü, tüccar ve zanaatkârının ekonomik faaliyetlerini anlatan dijital öykü yazmaları sağlanır. ç) İkta sistemi ve ahilik teşkilatının ekonomik hayattaki rolleri üzerinde durulur. d) Ahiliğin meslek etiği ile günümüzdeki ticari hayata ait etik değerler örneklerle karşılaştırılır. e) Türkiye Selçuklu Devleti’nin ticareti geliştirmek için aldığı önlemlere değinilir. f) Ribat, han ve kervansarayların ekonomideki rolü üzerinde durulur. g) İkinci Türk beylikleri dönemi Anadolu’da ticari hayattaki gelişmelere değinilir.

26 11.12.201726 4.3. Osmanlı Devleti’nin klasik dönemindeki ekonomik yapısını açıklar. a) Osmanlı Devleti’nin üretim ve arz yönlü ekonomi anlayışı gerekçeleriyle açıklanır. b) Kanunname-i İhtisab-ı Bursa Kanunu’ndan seçilen örnekler üzerinden Osmanlı ekonomisi ile ilgili temel kavram, unsur ve uygulamalara (lonca, gedik hakkı, Kapalıçarşı, kapanlar vs. ile narh ve standardizasyon) değinilir. c) Dönemin köylü, tüccar ve zanaatkârının ekonomik faaliyetleri hakkında metinlere yer verilir. ç) Osmanlı döneminde üretimin devamlılığını sağlamaya yönelik alınan tedbirler üzerinde durulur. d) Kapitülasyonların ekonomik gerekçelerine ve etkilerine değinilir. e) İstatistik ve grafiklerden yararlanarak Osmanlı Devleti’ndeki ticaret yolları, ithal ve ihraç edilen maddeler ile sanayi kolları üzerinde durulur. f) Vakıf sistemi ve işleyişinin toplumsal dayanışma ve iktisadi refaha katkıları günümüz örnekleriyle ilişkilendirilerek ele alınır. g) Osmanlının ekonomi anlayışı ile eş zamanlı olarak Avrupa devletlerinin ekonomi anlayışı ana hatlarıyla karşılaştırılır.

27 11.12.201727 4.4. XVII. yüzyıl sonrası Osmanlı ekonomik yapısını kavrar. a) Üretim yapısındaki çözülmenin iç ve dış nedenleri kanıtlar (tarihsel metinler, istatistiki veriler vb.) üzerinden ele alınır. b) Bu dönemde Osmanlı Devleti’nde uygulanan para politikası ve tağşiş üzerinde durulur. c) Tımar sisteminden mukataa ve malikâne sistemine geçişin etkisi ele alınır. ç) Coğrafi keşifler, kapitülasyonlar ve Sanayi İnkılabının Osmanlı ekonomisine etkilerine değinilir. d) Düyun-u Umumîye’nin kuruluşu ve işleyişinin Osmanlı Devleti’ne ekonomik etkileri üzerinde durulur. e) Batıda ekonomik yaklaşımdaki değişimlere (merkantalizm, makyavelizm vb.) karşın Osmanlı ekonomik sisteminin durağanlığının nedenleri ve sonuçları örneklerle ele alınır.

28 11.12.201728 4.5. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki ekonomik yapı ve yaklaşımları kavrar. a) Lozan Antlaşması’nın ekonomik bağlayıcılığı ve ülke ekonomisine etkileri vurgulanır. b) Bu dönemde millî ekonomi modelinin oluşturulma gerekçeleri örneklerle ele alınır. c) 1929 Dünya Ekonomik Krizi’nin Türk toplumuna etkilerine örnek olaylar üzerinden değinilir. ç) Bu dönemde tarım ve sanayi alanında gerçekleştirilen gelişmeler, istatistikî veriler ve grafikler yardımıyla ele alınır. d) Ekonomik bağımsızlık açısından Cumhuriyetin ilk yıllarında uygulanan iktisadi yapı ve yaklaşımlar ile yapılan uygulamalar (1.Beş Yıllık Kalkınma Planı gibi) üzerinde durulur.

29 11.12.201729 5. ÜNİTE: TÜRKLERDE EĞİTİM VE BİLİM 5.1. İlk Türk devletleri dönemi eğitim ve bilim faaliyetlerini açıklar. a) Örnekler üzerinden Hun, Kök Türk ve Uygurların eğitim ve bilim faaliyetleri ele alınır. b) Konargöçer ve yerleşik hayatta uygulanan eğitim sistemi Kök Türk ve Uygur örneği üzerinden ele alınır. c) İlk Türk toplumlarında uygulanan eğitimin unsurlarına (askerî ve mesleki eğitim, ozanlar, destanlar) değinilir. ç) 12 Hayvanlı Türk takvimi örneğinden yola çıkılarak ilk Türk devletlerinde bilim anlayışına yer verilir. d) Uygurlar dönemi eğitim ve bilim faaliyetleri (alfabe, matbaa, kâğıt) ele alınır.

30 11.12.201730 5.2. İlk Müslüman Türk devletlerinde eğitim ve bilim alanındaki faaliyetleri açıklar. a) Karahanlı, Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletlerindeki eğitim ve bilim faaliyetleri örneklerle ele alınır. b) Mescit, ribat, tekke ve zaviyelerin eğitimdeki rolüne değinilir. c) Nizamiye Medreselerinin kuruluş amacı ve işlevleri ele alınır. ç) Ahiliğin mesleki eğitimdeki rolüne yer verilir. d) Yusuf Has Hâcip’in Kutadgu Bilig ve Kaşgarlı Mahmud’un Dîvan-ı Lügati’t-Türk örnekleri üzerinden ilk Müslüman Türk devletlerindeki eğitim ve bilim anlayışı, Türkçeye verilen öneme değinilir. e) Dönemin öne çıkan bilim insanlarının (Farabî, El Hazini, Bîrunî, İbni Sina, Harezmî vb.) bilime katkılarına yer verilir. f) Gevher Nesibe Hatun Şifahanesi üzerinden İlk Müslüman Türk devletlerinde tıp alanındaki gelişmelere değinilir.

31 11.12.201731 5.3. Tanzimat öncesi dönemde Osmanlı’daki eğitim ve bilim faaliyetlerini kavrar. a) Mahalle/sıbyan mektepleri, medrese, Enderun, harem ve şehzadegân mekteplerinin işlevi ve bu kurumlarda verilen eğitim üzerinde durulur. b) Sahn-ı Seman Medreseleri üzerinden Osmanlıdaki yüksek eğitimin önemine değinilir. c) Osmanlı Devleti’nde bilimsel faaliyetleriyle öne çıkan bilim insanlarının çalışmalarına kısaca yer verilir. ç) Osmanlı eğitim sistemindeki bozulmalar döneme ait örnek metinler üzerinden ele alınır. d) Ali Kuşçu, Kepler ve Tycho Brahe’nin biyografilerinden yararlanılarak Osmanlı Devleti ve Avrupa’da bilimsel faaliyetlere verilen önem mukayese edilir.

32 11.12.201732 5.4. Tanzimat sonrasında Osmanlı Eğitim Sistemi’nde meydana gelen gelişmeleri kavrar. a) Bu dönemde Osmanlı Devleti’nde Batı tarzı okullaşma süreci(rüştiye, idadî, Darülfünûn, darülmuallimat, Mekteb-i Hukuk ve Sanayi-i Nefise Mektepleri) ele alınır. b) II. Abdülhamit Dönemi’nde eğitim alanında yapılan çalışmalar ile bu dönemde yapılan yenilik ve uygulamaların Cumhuriyet dönemine etkileri vurgulanır. c) Osmanlı Devleti’ndeki azınlık ve yabancı okullar ile faaliyetlerine yer verilir. ç) İdadîler ile Fransa’daki liselerde okutulan ders listeleri karşılaştırmalı tablo hâlinde verilir.

33 11.12.201733 5.5. Cumhuriyet Dönemi’nde eğitim ve bilim alanında gerçekleşen gelişmeleri analiz eder. Cumhuriyet Dönemi’nde bilimsel faaliyetleriyle öne çıkan bilim insanlarının çalışmalarına kısaca değinilir.

34 11.12.201734 6. ÜNİTE: TÜRKLERDE SANAT 6.1. İlk Türk devletlerinde yaşam biçiminin sanata etkilerini açıklar. a) Güncel bulgulardan hareketle Hun, Kök Türk ve Uygurlardaki sanat anlayışı ve sanat dalları (maden, halı, minyatür, çini sanatı, resim, müzik, heykel, tiyatro, hayvan üslubu, çadır sanatı) üzerinde durulur.. b) Türklerdeki toplumsal hayat ve dinî inanışın sanata etkileri üzerinde durulur. c) İlk Türk devletlerindeki anıt mezar mimarisinin ile toplumsal hayattaki yeri vurgulanır. ç) İlk Türk devletlerinde şehir mimarisi (kent, ordu, uluş, balık) üzerinde durulur. d) Türk sanat ve mimarisinde kullanılan renklerin, sembollerin ve motiflerin ifade ettikleri anlamlar değişim ve süreklilik açısından ele alınır.

35 11.12.201735 6.2. İslamiyet’in kabulü ile birlikte Türk-İslam devletlerinde sanat anlayışında meydana gelen değişim ve gelişimi kavrar. a) Karahanlı, Büyük Selçuklu ve Türkiye Selçuklu devletleri üzerinde durulur. b) Türk -İslam devletlerindeki şehir mimarisine (kale, şehristan ve rabaz) değinilir. c) İslamiyet’in kabulü ile birlikte inancın sanata (maden işlemeciliği, halı, minyatür, çini, hat, süsleme ve tezhip) ve mimariye (saray, medrese, ribat, kervansaray, camii, türbe, kümbet ) yansımaları seçilen örnekler üzerinden ele alınır. ç). İslamiyet’in kabulü ile birlikte Türk sanat ve mimarisinde kullanılan renklerin, sembollerin ve motiflerin ifade ettikleri anlamlara değinilir. d) Öğrencilerin varsa yaşadıkları bölgede bulunan saray, medrese, kervansaray, camii, türbe, kale, kümbet vb. sanat eserlerini tanıtan poster hazırlamaları ve sunmaları sağlanır.

36 11.12.201736 6.3. Osmanlı sanatının kendine has özelliklerini analiz eder. a) Hüküm sürdüğü coğrafyadaki kültür ve sanat mirasının Osmanlı sanatına etkileri üzerinde durulur. b) Dönemin güzel sanatları ve sanatsal çeşitliliği örnekler (müzik, edebiyat, görsel sanatlar vb.) üzerinden ele alınır. c) Dönemin mimari eserlerinin özelliklerine örnek eserler üzerinden değinilir. Eserlerin mimarları kısaca tanıtılır. ç) Devlet yöneticilerinin Osmanlı sanatının gelişimine katkıları örneklerle vurgulanır. d) Aile hayatı ile konut arasındaki ilişki ve bunun mimariye yansıması örneklerden yararlanılarak ele alınır. e) Osmanlı ve Batı sanatının karşılıklı etkileşimine değinilir.

37 11.12.201737 6.4. Cumhuriyet Dönemi ile birlikte sanat anlayışında meydana gelen değişimleri değerlendirir. a) Cumhuriyet Dönemi’nde mimari, heykel, resim ve müzik örnekler üzerinden ele alınır. b) Müzikte batılılaşma ve yeni eğilimler üzerinde durulur. c) Dönemin mimarî eserlerinin estetik yönü üzerinde durulur.

38 11.12.201738 6.5. Kültürel mirasın korunması ve geleceğe aktarılmasının önemini kavrar. Kültürel mirasın korunmasına karşı duyarlı olmanın gerekliliği vurgulanır.

39 11.12.201739 7. ÜNİTE: TÜRKLERDE SPOR 7.1. İlk Türk devletleri döneminde yapılan spor faaliyetlerini ve bu faaliyetlerin sosyal hayata etkilerini açıklar. a) Türklerin geleneksel spor dallarının (çevgan, okçuluk, binicilik, güreş, cirit, mızrak, mangala, gökbörü, kızbörü, koşu, tepik ve avcılık vb) işlev ve amaçları üzerinde durulur. b) İlk Türk devletlerinde sporun eğitime, toplumsal dayanışmaya, ahlaka (karakter eğitimi) etkisi üzerinde durulur.

40 11.12.201740 7.2. İlk Müslüman Türk devletlerinde sporun toplumsal hayattaki yerini kavrar. a) İlk Müslüman Türk devletlerinde yapılan sportif faaliyetler ile bunların amaç ve işlevlerine (savaşa hazırlık vs.) değinilir. b) İlk Müslüman Türk devletleri döneminde sporun sosyal hayata etkileri üzerinde durulur.

41 11.12.201741 7.3. Osmanlı Dönemi’nde sporun toplumsal hayattaki yerini analiz eder. a) Osmanlı Devleti Dönemi’nde yapılan sportif faaliyetler ile bunların amaç ve işlevlerine (savaşa hazırlık vs.) değinilir. b) Osmanlı Devleti Dönemi’nde sporun sosyal hayata etkileri üzerinde durulur.

42 11.12.201742 7.4. Sporun ve sportif faaliyetlerin önemini değerlendirir. a) Cumhuriyet Dönemi’ndeki çağdaş spor faaliyetlerine değinilir. b) Sporun bireysel ve toplumsal etkilerine değinilir.

43 TEŞEKKÜR EDERİM 11.12.201743