1 Witam Państwa na wykładzie z podstaw makro-ekonomii, :)…
2 WYDATKI A WIELKOŚĆ PRODUKCJI (MODEL POPYTOWY GOSPODARKI)W GOSPODARCE I (MODEL POPYTOWY GOSPODARKI)
3 John Maynard KEYNES (1883–1946)
4 Jego głównym dziełem jest Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza opublikowana w 1936 roku (pierwsze wydanie polskie 1956), kwestionująca zasady liberalnej myśli ekonomicznej. Teorie Keynesa były reakcją na kryzys ekonomiczny lat 30. XX wieku (zapoczątkowany w 1929 roku w USA) i pomogły ustabilizować sytuację gospodarczą w Europie po II wojnie światowej. (…). Od lat 70. XX wieku do dzisiaj monetaryzm i neoliberalizm wypierają myśl Keynesa i jego zwolenników (keynesistów) ze świadomości społecznej. (Za:
5 Michał KALECKI ( )
6 „Na trzy lata przed Keynesem opublikował Próbę teorii koniun-ktury (1933), w której podjął kwestię wpływu popytu globalnego na rozmiary i strukturę dochodu narodowego, wskazując w niej na decydującą rolę inwestycji. (…) W Teorii dynamiki gospodar-czej (1954) zawarł syntezę badań nad procesami wzrostu gospo-darki rynkowej. Sam Kalecki twierdził, iż w dużym stopniu wy-przedził Keynesa co do zasad sformułowanych przez niego w Ogólnej Teorii, a jego artykuły z lat publikowane były w języku polskim lub francuskim i przez to pozostały praktycz-nie niezauważone”. (Za:
7
8 Przyjrzyjmy się „DWUSEKTOROWEJ” gospodarce (bez państwa i zagranicy) o STABILNYCH CENACH i NIE W PEŁNI WYKO-RZYSTANYCH MOŻLIWOŚCIACH PRODUKCYJNYCH. W tej gospodarce: Y=PNB=PKB=PNN* * Zakładam, że kapitał rzeczowy się nie zużywa.
9 Pochodne w stosunku do PKB mierniki efektów pracy społeczeństwaW tej gospodarce: Y=PNB=PKB=PNN* * Zakładam, że kapitał rzeczowy się nie zużywa. Pochodne w stosunku do PKB mierniki efektów pracy społeczeństwa
10 1. RÓWNOWAGA KRÓTKOOKRESOWA W NAJPROST-SZEJ GOSPODARCE■ RÓWNOWAGĄ KRÓTKOOKRESOWĄ nazywamy stan, kie-dy przedsiębiorstwa produkują tyle dóbr finalnych, ile wszyscy chcą kupić. YE=AEPL YE – odpowiadająca równowadze produkcja w gospodarce. AEPL – zagregowane wydatki planowane (ang. aggregated expendi-tures, AE) w gospodarce.
11 YE=AEPL YE – odpowiadająca równowadze produkcja w gospodarce.AEPL – zagregowane wydatki planowane (ang. aggregated expendi-tures, AE) w gospodarce. Zwróć uwagę na STABILNOŚĆ tej sytuacji!
12 YE=AEPL Zwróć uwagę na STABILNOŚĆ tej sytuacji!To jest równowaga tego typu…
13 YE=AEPL Zwróć uwagę na STABILNOŚĆ tej sytuacji!To jest równowaga tego typu… …a nie tego typu.
14 YE=AEPL Uwaga! Chodzi o RZECZYWISTĄ produkcję, Y, w gospodarce, a nie o produkcję POTENCJALNĄ, Yp… ■ RZECZYWISTA PRODUKCJA stanowi ilość dóbr naprawdę wytworzoną w gospodarce. Natomiast POTENCJALNA PRO-DUKCJA odpowiada hipotetycznemu całkowitemu wykorzysta-niu zasobów tej gospodarki.
15 ■ POTENCJALNA PRODUKCJA odpowiada hipotetycznemu całkowitemu wykorzystaniu zasobów tej gospodarki.*Kiedy rzeczywista produkcja w gospodarce równa się pro-dukcji potencjalnej, na rynkach czynników nie ma ani nadwyżki oferowanej ilości zasobów nad zapotrzebowa-niem na zasoby, ani nadwyżki zapotrzebowania na zasoby nad ich zaoferowaną ilością. Oznacza to, że na rynkach czynników panuje równowaga.
16 DYGRESJA W długim okresie zmiany potencjalnej produkcji, Yp, są nazywane WZROSTEM GOSPODARCZYM. W okresie krótkim, którego dotyczy nasz model popytowy gospodarki, zmiany zagregowanych wydatków, AEPL, powodują, że rzeczywista wielkość produkcji, YE, odchyla się od produkcji potencjalnej, YP.
17 DYGRESJA CD. KONIEC DYGRESJIW długim okresie zmiany potencjalnej produkcji, Yp, stanowią WZROST GOSPODARCZY. W okresie krótkim, którego dotyczy nasz model popytowy gospodarki, zmiany zagregowanych wydat-ków, AEPL, powodują, że rzeczywista wielkość produkcji, YE, waha się wokół wielkości produkcji potencjalnej, YP. KONIEC DYGRESJI
18 YE=AEPL W opisanej sytuacji planowane zagregowane wydatki w gospodar-ce, AEPL mają dwa źródła: - Planowane WYDATKI KONSUMPCYJNE gospodarstw domo-wych (ang. consumption, CPL) Planowane WYDATKI INWESTYCYJNE prywatnych przedsię-biorstw, IPL (ang. investment, I). AEPL = CPL+ IPL
19 KONSUMPCJA I OSZCZĘDNOŚCICPL = KSK Yd + Ca ■ Dla różnych wielkości dochodu do dyspozycji gospodarstw do-mowych, Yd, funkcja konsumpcji wskazuje wielkość planowanej konsumpcji całkowitej, CPL.
20 Funkcja konsumpcji opisuje zależność CPL od Y (i YD) (ceteris paribus)Funkcja konsumpcji opisuje zależność CPL od Y (i YD) (ceteris paribus). Wielkość konsumpcji zależy od poziomu KSK i Ca. Zmia-ny YD powodują przesunięcia wzdłuż wykresu funkcji konsumpcji, a np. zmiany wielkości majątku gospodarstw domowych przesuwa-ją cały ten wykres. ■ KONSUMPCJA AUTONOMICZNA, Ca, jest to konsumpcja, która nie zależy od bieżącej wielkości produkcji i dochodu, Yd. Ca α tga = KSK CPL Yd=Y CPL = KSK•Yd + Ca
21 ■ Dla różnych wielkości dochodu do dyspozycji, Yd, funkcja osz-czędności wskazuje wielkość planowanych oszczędności, SPL. SPL = KSO•Yd - Ca
22 tgβ = KSO β SPL SPL=KSO•Yd -Ca -CaFunkcja oszczędności opisuje zależność SPL od Y i YD. Na SPL jest przeznaczana stała część YD, której wielkość zależy od KSO (krań- cowej skłonności do oszczędzania) (KSO = 1 – KSK). -Ca β tgβ = KSO SPL Yd=Y SPL=KSO•Yd -Ca
23 INWESTYCJE ■ Funkcja inwestycji opisuje zależność IPL firm od Y i YD. W da-nym okresie inwestycje nie zależą od Y i YD. IPL Yd=Y IPL=Ia
24 Ważne czynniki wpływające na IPL- Przewidywana stopa zysku
25 Ważne czynniki wpływające na IPL- Przewidywana stopa zysku Wysokość stopy procentowej
26 Ważne czynniki wpływające na IPL- Przewidywana stopa zysku - Wysokość stopy procentowej Tempo i kierunki postępu technicznego
27 Ważne czynniki wpływające na IPL- Przewidywana stopa zysku - Wysokość stopy procentowej - Tempo i kierunki postępu technicznego Ceny dóbr inwestycyjnych i koszty ich eksploatacji
28 Ważne czynniki wpływające na IPL- Przewidywana stopa zysku - Wysokość stopy procentowej - Tempo i kierunki postępu technicznego - Ceny dóbr inwestycyjnych i koszty ich eksploatacji Oczekiwania producentów
29 Ważne czynniki wpływające na IPL- Przewidywana stopa zysku - Wysokość stopy procentowej - Tempo i kierunki postępu technicznego - Ceny dóbr inwestycyjnych i koszty ich eksploatacji - Oczekiwania producentów - Stopień wykorzystania majątku produkcyjnego
30 USTALAMY WIELKOŚĆ PRODUKCJI, KTÓRA OD-POWIADA RÓWNOWADZE W GOSPODARCE, YEYE = AEPL (1)
31 USTALAMY WIELKOŚĆ PRODUKCJI, KTÓRA OD-POWIADA RÓWNOWADZE W GOSPODARCE, YEYE = AEPL (1) i AEPL = CPL + IPL (2)
32 USTALAMY WIELKOŚĆ PRODUKCJI, KTÓRA OD-POWIADA RÓWNOWADZE W GOSPODARCE, YEYE = AEPL (1) i AEPL = CPL + IPL (2) to: YE = CPL + IPL (3)
33 A AEPL 45° YA A teraz posłużymy się rysunkiem…Na rysunku (a) linia 45° składa się z punktów, w których Y jest równa AEPL (YE = AEPL). A AEPL Y 45° YA
34 CPL AEPL = CPL+ IPL AEPL IPL A teraz posłużymy się rysunkiem…Na rysunku (b) AEPL zależą od Y. Na AEPL składają się: CPL i IPL (AEPL = CPL + IPL). AEPL Y IPL AEPL = CPL+ IPL CPL
35 A CPL AEPL = CPL+ IPL AEPL 45° IPL YA A teraz posłużymy się rysunkiem…Na rysunku (a) linia 45° składa się z punktów, w których Y jest równa AEPL. Na rysunku (b) AEPL zależą od Y. Na AEPL składają się: CPL i IPL. A AEPL Y 45° YA IPL AEPL = CPL+ IPL CPL
36 A CPL AEPL = CPL+ IPL AEPL AEPL 45° AEPL IPL YA YE = AEPL (1) iA teraz posłużymy się rysunkiem… Na rysunku (a) linia 45° składa się z punktów, w których Y jest równa AEPL. Na rysunku (b) AEPL zależą od Y. Na AEPL składają się: CPL i IPL. AEPL AEPL Y IPL AEPL = CPL+ IPL 45° A CPL AEPL YA Y YE = AEPL (1) i AEPL = CPL + IPL (2) to: YE = CPL + IPL (3)
37 E AEPL = CPL+ IPL AEPL 45° YATylko w punkcie przecięcia się linii 45° z wykresem funkcji plano-wanych zagregowanych wydatków (tzw. krzyż keynesowski ) Y jest równa AEPL, czyli gospodarka znajduje się w stanie krótkookreso-wej równowagi (YE=AEPL). E AEPL Y 45° YA AEPL = CPL+ IPL
38 E AEPL = CPL+ IPL AEPL 45° YA YAEPL = CPL+ IPL Istnieje tylko jedna wielkość produkcji, Y, przy której planowane zagregowane wydatki w gospodarce, AEPL, zrównują się z tą właś-nie wielkością produkcji, Y.
39 PRZYKŁAD LICZBOWY: CPL=0,7•Y i IPL=60
40 PRZYKŁAD LICZBOWY: CPL=0,7•Y i IPL=60 więc: Y=AEPL=CPL+IPL=0,7•Y+60
41 PRZYKŁAD LICZBOWY: CPL=0,7•Y i IPL=60 więc: Y=AEPL=CPL+IPL=0,7•Y+60 Y=200
42 MNOŻNIK W GOSPODARCE BEZ PAŃSTWA I ZAGRA-NICY (procesy mnożnikowe, mnożnik-liczba)
43 MNOŻNIK W GOSPODARCE BEZ PAŃSTWA I ZAGRA-NICYΔI (albo: ΔG, ΔX…)
44 MNOŻNIK W GOSPODARCE BEZ PAŃSTWA I ZAGRA-NICYKSK•ΔI
45 MNOŻNIK W GOSPODARCE BEZ PAŃSTWA I ZAGRA-NICYKSK•ΔI (KSK• ΔI)•KSK=KSK2•ΔI
46 MNOŻNIK W GOSPODARCE BEZ PAŃSTWA I ZAGRA-NICYKSK•ΔI (KSK• ΔI)•KSK=KSK2•ΔI KSK2•ΔI•KSK=KSK3•ΔI …………………………………
47 MNOŻNIK W GOSPODARCE BEZ PAŃSTWA I ZAGRA-NICYKSK•ΔI (KSK• ΔI)•KSK=KSK2•ΔI KSK2•ΔI•KSK=KSK3•ΔI ………………………………… Cały przyrost wydatków i produkcji, ΔY, wywołany początkowym wzrostem wydatków np. o ΔI, jest zatem SUMĄ WYRAZÓW CIĄGU GEOMETRYCZNEGO, którego pierwszy wyraz równa się np. ΔI, a iloraz wynosi KSK.
48 ΔI/(1-KSK) = ΔI/KSO ΔI KSK•ΔI (KSK• ΔI)•KSK=KSK2•ΔI………………………………… Cały przyrost wydatków i produkcji, ΔY, wywołany wzrostem pry-watnych inwestycji np. o ΔI, jest zatem SUMĄ WYRAZÓW CIĄGU GEOMETRYCZNEGO, którego pierwszy wyraz równa się np. ΔI, a iloraz wynosi KSK. Tę sumę można obliczyć, posługując się wzorem: PIERWSZY WYRAZ CIĄGU/(1-ILORAZ CIĄGU) ΔI/(1-KSK) = ΔI/KSO
49 ■ Mnożnik, M, to liczba, równa stosunkowi zapewniającej utrzy-manie krótkookresowej równowagi zmiany całkowitej wielkości produkcji, ΔY, do będącej jej przyczyną początkowej zmiany zagre-gowanych wydatków, AEPL.
50 ■ Mnożnik, M, to liczba, równa stosunkowi zapewniającej utrzy-manie krótkookresowej równowagi zmiany całkowitej wielkości produkcji, ΔY, do będącej jej przyczyną początkowej zmiany zagregowanych wydatków, AEPL. Np. M = (ΔYE= ΔAEPL)/ΔI
51 M=(ΔYE=ΔAEPL)/ΔI = [ΔI/(1-KSK)]/ΔI
52 M=(ΔYE=ΔAEPL)/ΔI = [ΔI/(1-KSK)]/ΔI =1/(1-KSK)
53 M=(ΔYE=ΔAEPL)/ΔI = [ΔI/(1-KSK)]/ΔI =1/(1-KSK) =1/KSO.
54 Pamiętacie Państwo? CPL=0,7•Y i IPL=60
55 Pamiętacie Państwo? CPL=0,7•Y i IPL=60 M=(ΔYE=ΔAEPL)/ΔI = [ΔI/(1-KSK)]/ΔI =1/(1-KSK) =1/KSO = 1/0,3 = 3,(3)!
56
57 TE (TD-B) PAŃSTWO G RÓWNOWAGA KRÓTKOOKRESOWA W GOSPO-DARCE Z PAŃSTWEMNa arenę wkracza państwo i nasz model (uproszczony obraz) gos-podarki staje się „TRZYSEKTOROWY”… TE D (TD-B) PAŃSTWO G TE – podatki pośrednie. TD – podatki bezpośrednie. D – dochody państwa z własności. B – zasiłki (płatności transferowe). G – wydatki państwa na zakup dóbr.
58 Niczym gospodyni domowa państwo planuje swoje dochody i wy-datki…■ BUDŻET PAŃSTWA jest to plan dochodów i wydatków państ-wa w jakimś okresie (zwykle roku). Powiedzmy, że nie ma podatków pośrednich (TE=0), i że państwo nie jest właścicielem firm (D=0). (TD-B) PAŃSTWO G
59 BUDŻET PAŃSTWA (SALDO) (TD-B) – G = NT - GPodatki netto [NT=(TD-B)]
60 Y = AEPL= C + I + G.
61 Y = AEPL= C + I + G. ■ Zmieniając wydatki i wpływy budżetowe (NT-G), państwo pro-wadzi POLITYKĘ BUDŻETOWĄ (POLITYKĘ FISKALNĄ). Jej celem jest EFEKTYWNOŚĆ i SPRAWIEDLIWOŚĆ.
62 DYGRESJA Gospodarujący ludzie pragną: 1. EFEKTYWNOŚCI (ang. effi-ciency); 2. SPRAWIEDLIWOŚCI (ang. equity).
63 EFEKTYWNOŚĆ dotyczy rozdziału (alokacji) dóbr między różne zastosowania, czyli kwestii: „Co i jak jest produkowane?”. Efek-tywność rośnie, kiedy z posiadanych zasobów (np. pracy) społe-czeństwo wytwarza więcej dóbr, które możliwie najlepiej odpowia-dają potrzebom ludzi.
64 SPRAWIEDLIWOŚĆ dotyczy kwestii: „Dla kogo jest produkowa-neSPRAWIEDLIWOŚĆ dotyczy kwestii: „Dla kogo jest produkowa-ne?”, czyli podziału dochodów (majątku, szans). Wielu za spra-wiedliwy ma stan, kiedy dochody są proporcjonalne do wyników pracy i (lub) wysiłku i (lub) potrzeb ludzi. KONIEC DYGRESJI
65 Y = AEPL= C + I + G. W praktyce polityka budżetowa przyjmuje zwykle formę POLITY-STABILIZACYJNEJ czyli sterowania poziomem zagregowanych wydatków, AEPL, w celu pełnego wykorzystania zasobów. Odmiany polityki stabilizacyjnej to EKSPANSYWNA i RESTRYK-CYJNA polityka budżetowa.
66 Prowadząc politykę stabilizacyjną, państwo wpływa na wielkość produkcji, która odpowiada krótkookresowej równowadze w gos-podarce: AEPL=YE. PO PIERWSZE, wydatki państwa zwiększają zagregowane wydat-ki planowane, AEPL. PO DRUGIE, państwowe podatki (TD) i zasiłki (B) wpływają na za-chowania konsumentów.
67 PO PIERWSZE, wydatki państwa zwiększają zagregowane wy-datki planowane, AEPL.G C+I 45°
68 AEPL AEPL’ 45° AEPL” G C+I ΔY’PO DRUGIE, państwowe podatki (TD) i zasiłki (B) wpływają na za-chowania konsumentów. AEPL Y AEPL’ ΔY’ AEPL” G C+I 45°
69 YD = Y – NT = Y - t•Y = Y•(1 - t),Założenie: TD – B = NT = t•Y, gdzie „t” to stała STOPA OPODATKOWANIA NETTO. Więc: YD = Y – NT = Y - t•Y = Y•(1 - t), gdzie „YD” to dochód do dyspozycji (dochód po opodatkowaniu) gospodarstw domowych.
70 CPL=KSK•YD+Ca=KSK•(1-t)•Y+Ca=KSK’•Y+CaZmienia się zatem funkcja konsumpcji… CPL=KSK•YD+Ca=KSK•(1-t)•Y+Ca=KSK’•Y+Ca KSK’ oznacza krańcową skłonność do konsumpcji z PKB (z Y) a nie z dochodu do dyspozycji (YD). KSK’ = KSK•(1-t).
71 CPL=KSK•YD+Ca=KSK•(1-t)•Y+Ca=KSK’ •Y+CaKSK’ = KSK•(1-t). KSK’
72 M’=1/(1-KSK’)=1/[1-(KSK•(1-t)]MNOŻNIK W GOSPODARCE Z PAŃSTWEM Tym razem z każdej złotówki dodatkowego dochodu wydatki na dobra produkowane w kraju zwiększa KSK’, a nie KSK złotych. ΔI KSK’•ΔI (KSK’• ΔI)•KSK’=KSK’2•ΔI KSK’2•ΔI•KSK’=KSK’3•ΔI ………………………………… Zatem mnożnik w gospodarce z państwem jest równy: M’=1/(1-KSK’)=1/[1-(KSK•(1-t)]
73
74 RÓWNOWAGA KRÓTKOOKRESOWA W GOSPODARCE Z PAŃSTWEM i ZAGRANICĄ„Otwieramy” gospodarkę i nasz model gospodarki staje się „CZTEROSEKTOROWY”. Z ZAGRANICA X
75 RÓWNOWAGA KRÓTKOOKRESOWA W GOSPODARCE Z PAŃSTWEM i ZAGRANICĄ„Otwieramy” gospodarkę i nasz model gospodarki staje się „czte-rosektorowy”. Z ZAGRANICA X ■ IMPORT (Z) – wartość dóbr (NIE – AKTYWÓW takich jak pa- piery wartościowe i fabryki) zakupionych przez nas za granicą. ■ EKSPORT (X) – wartość dóbr (NIE – AKTYWÓW) zakupio-nych przez zagranicę w naszym kraju. ■ Różnicę eksportu, X, i importu, Z, nazywamy BILANSEM HANDLOWYM (bilansem handlu zagranicznego), NX (NX=X-Z).
76 AEPL=C+I+G+X ZAGRANICA A RÓWNOWAGA W GOSPODARCEPO PIERWSZE, wydatki zagranicy na nasze dobra (eksport, X) zwiększają zagregowane wydatki planowane, AEPL. AEPL=C+I+G+X
77 AEPL=C+I+G+X Podobnie jak prywatne inwestycje, I, oraz wydatki państwa, G, ek-sport, X, uznamy za wielkość AUTONOMICZNĄ, czyli niezależną od bieżącego poziomu Y.
78 AEPL=C+I+G+X ZAGRANICA A RÓWNOWAGA W GOSPODARCE AEPL 45° AEPL’ X C+I+GPO PIERWSZE, wydatki zagranicy na nasze dobra (eksport, X) zwiększają zagregowane wydatki planowane, AEPL. AEPL=C+I+G+X AEPL Y AEPL’ ΔYa X C+I+G 45°
79 PO DRUGIE, nasze zakupy za granicą (import, Z) zmniejszają zag-regowane wydatki na dobra krajowe, AEPL. AEPL=C+I+G+X-Z
80 AEPL=C+I+G+X-Z Z=KSI•YZakładamy, że import, Z, jest stałą częścią Y (PKB). Jego wielkość zależy od KRAŃCOWEJ SKŁONNOŚCI DO IMPORTU, KSI: Z=KSI•Y (Uwaga! Przyjmujemy, że importowane są tylko dobra konsump-cyjne).
81 C’’ = KSK’•Y - KSI•Y + Ca…Oto FUNKCJA KONSUMPCJI DÓBR KRAJOWYCH w gospo-darce otwartej: C’’ = KSK’•Y - KSI•Y + Ca…
82 C’’=KSK’•Y-KSI•Y+Ca=(KSK’-KSI)•Y+Ca…Oto FUNKCJA KONSUMPCJI DÓBR KRAJOWYCH w gospo-darce otwartej: C’’=KSK’•Y-KSI•Y+Ca=(KSK’-KSI)•Y+Ca…
83 C’’=KSK’•Y-KSI•Y+Ca=(KSK’-KSI)•Y+Ca = KSK”•Y+Ca.Oto FUNKCJA KONSUMPCJI DÓBR KRAJOWYCH w gospo-darce otwartej: C’’=KSK’•Y-KSI•Y+Ca=(KSK’-KSI)•Y+Ca = KSK”•Y+Ca. gdzie KSK” oznacza krańcową skłonność do konsumpcji dóbr krajowych z PKB (z Y) w gospodarce otwartej. KSK”=KSK’-KSI
84 KSK”=KSK’-KSI, więc KSK”
85 KSK”=KSK’-KSI, więc KSK”
86 KSK”=KSK’-KSI, więc KSK”
87 MNOŻNIK W GOSPODARCE OTWARTEJTym razem z każdego złotego dodatkowego dochodu wydatki na dobra KRAJOWE zwiększa [KSK”=(KSK’-KSI)] złotych. ΔI KSK”•ΔI (KSK”• ΔI)•KSK”=KSK”2•ΔI KSK”2•ΔI•KSK”=KSK”3•ΔI …………………………………
88 M”=1/(1-KSK”)=1/[(1-(KSK’-KSI)] =1/(1-KSK’+KSI)MNOŻNIK W GOSPODARCE OTWARTEJ Tym razem z każdego złotego dodatkowego dochodu wydatki na dobra KRAJOWE zwiększa [KSK”=(KSK’-KSI)] złotych. ΔI KSK”•ΔI (KSK”• ΔI)•KSK”=KSK”2•ΔI KSK”2•ΔI•KSK”=KSK”3•ΔI ………………………………… Zatem mnożnik w gospodarce otwartej wynosi: M”=1/(1-KSK”)=1/[(1-(KSK’-KSI)] =1/(1-KSK’+KSI)
89 M’=1/(1-KSK’) < M=1/(1-KSK),ZAUWAŻ! Mnożnik w gospodarce z państwem jest mniejszy niż w gospodar-ce bez państwa (podatki powodują, że KSK’
90 M”=1/(1-KSK”) < M’=1/(1-KSK’),Z kolei mnożnik w gospodarce otwartej jest MNIEJSZY niż mnoż-nik w gospodarce zamkniętej (z państwem): M”=1/(1-KSK”) < M’=1/(1-KSK’), bo : KSK”< KSK’ (KSK” = KSK’ – KSI).
91 Nic dziwnego, że o podatkach netto i handlu zagranicznym mówi się czasem, że są AUTOMATYCZNYMI STABILIZATORAMI gospodarki, które zmniejszają fluktuacje rzeczywistej produkcji, YE, wokół produkcji potencjalnej, YP.
92 ZADANIE Konsumpcję opisuje wzór: Cpl=0,6·Y; stopa opodatkowania t=0,2; krańcowa skłonność do importu KSI=0,2. a) Ile wyno-si: (i) Krańcowa skłonność do konsumpcji z dochodu do dys-pozycji, KSK? (ii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB, KSK’? (iii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB dóbr wytworzonych w kraju, KSK”?
93 ZADANIE Konsumpcję opisuje wzór: Cpl=0,6·Y; stopa opodatkowania t=0,2; krańcowa skłonność do importu KSI=0,2. a) Ile wyno-si: (i) Krańcowa skłonność do konsumpcji z dochodu do dys-pozycji, KSK? (ii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB, KSK’? (iii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB dóbr wytworzonych w kraju, KSK”? Cpl to wszystkie (dotyczące dóbr krajowych i zagranicznych) wydatki na konsumpcję. Y to PKB (jesteśmy w gospodarce otwartej z państwem i Y≠Yd). Wynika stąd, że 0,6= KSK’. Zatem: 1. 0,6=KSK’=KSK(1-t)=KSK(1-0,2)=KSK·0,8. To KSK=0,75. 2. KSK”=KSK’-KSI=0,6-0,2=0,4.
94 ZADANIE Konsumpcję opisuje wzór: Cpl=0,6·Y; stopa opodatkowania t=0,2; krańcowa skłonność do importu KSI=0,2. a) Ile wyno-si: (i) Krańcowa skłonność do konsumpcji z dochodu do dys-pozycji, KSK? (ii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB, KSK’? (iii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB dóbr wytworzonych w kraju, KSK”? Cpl to wszystkie (dotyczące dóbr krajowych i zagranicznych) wydatki na konsumpcję. Y to PKB (jesteśmy w gospodarce otwartej z państwem i Y≠Yd). Wynika stąd, że 0,6= KSK’. Zatem: 1. 0,6=KSK’=KSK(1-t)=KSK(1-0,2)=KSK·0,8. To KSK=0,75. 2. KSK”=KSK’-KSI=0,6-0,2=0,4. b) PKB zwiększył się o 100. O ile się zwiększy: (i) dochód do dyspozycji, Yd i podatki netto, NT? (ii) planowana konsump-cja, Cpl i planowane oszczędności, Spl? (iii) planowana kon-sumpcja dóbr wytworzonych w kraju, Cpl”, i import, Z?
95 ZADANIE Konsumpcję opisuje wzór: Cpl=0,6·Y; stopa opodatkowania t=0,2; krańcowa skłonność do importu KSI=0,2. a) Ile wyno-si: (i) Krańcowa skłonność do konsumpcji z dochodu do dys-pozycji, KSK? (ii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB, KSK’? (iii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB dóbr wytworzonych w kraju, KSK”? Cpl to wszystkie (dotyczące dóbr krajowych i zagranicznych) wydatki na konsumpcję. Y to PKB (jesteśmy w gospodarce otwartej z państwem i Y≠Yd). Wynika stąd, że 0,6= KSK’. Zatem: 1. 0,6=KSK’=KSK(1-t)=KSK(1-0,2)=KSK·0,8. To KSK=0,75. 2. KSK”=KSK’-KSI=0,6-0,2=0,4. b) PKB zwiększył się o 100. O ile się zwiększy: (i) dochód do dyspozycji, Yd i podatki netto, NT? (ii) planowana konsump-cja, Cpl i planowane oszczędności, Spl? (iii) planowana kon-sumpcja dóbr wytworzonych w kraju, Cpl”, i import, Z? (i) NT zwiększy się o 20, a Yd o 80 (t=0,2). (ii) Cpl zwiększy się o 60, Spl zwiększy się o 20 (KSK=0,75, to KSO=0,25). (iii) Cpl” zwiększy się o 40, Z zwiększy się o 20 (KSK”=0,4, a KSI=0,2).
96 ZADANIE Konsumpcję opisuje wzór: Cpl=0,6·Y; stopa opodatkowania t=0,2; krańcowa skłonność do importu KSI=0,2. a) Ile wyno-si: (i) Krańcowa skłonność do konsumpcji z dochodu do dys-pozycji, KSK? (ii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB, KSK’? (iii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB dóbr wytworzonych w kraju, KSK”? Cpl to wszystkie (dotyczące dóbr krajowych i zagranicznych) wydatki na konsumpcję. Y to PKB (jesteśmy w gospodarce otwartej z państwem i Y≠Yd). Wynika stąd, że 0,6= KSK’. Zatem: 1. 0,6=KSK’=KSK(1-t)=KSK(1-0,2)=KSK·0,8. To KSK=0,75. 2. KSK”=KSK’-KSI=0,6-0,2=0,4. b) PKB zwiększył się o 100. O ile się zwiększy: (i) dochód do dyspozycji, Yd i podatki netto, NT? (ii) planowana konsump-cja, Cpl i planowane oszczędności, Spl? (iii) planowana kon-sumpcja dóbr wytworzonych w kraju, Cpl”, i import, Z? (i) NT zwiększy się o 20, a Yd o 80. (ii) Cpl zwiększy się o 60, Spl zwiększy się o 20. (iii) Cpl” zwiększy się o 40, a Z o 20. c) Na rysunku pokaż podział przyrostu dochodów, odpowia-dający temu przyrostowi PKB, na NT, Yd, Cpl, Spl, Cpl”, Z. Wykorzystaj obliczenia z punktu (b).
97 Konsumpcję opisuje wzór: Cpl=0,6·Y; stopa opodatkowania t=0,2; krańcowa skłonność do importu KSI=0,2. a) Ile wyno-si: (i) Krańcowa skłonność do konsumpcji z dochodu do dys-pozycji, KSK? (ii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB, KSK’? (iii) Krańcowa skłonność do konsumpcji z PKB dóbr wytworzonych w kraju, KSK”? Cpl to wszystkie (dotyczące dóbr krajowych i zagranicznych) wydatki na konsumpcję. Y to PKB (jesteśmy w gospodarce otwartej z państwem i Y≠Yd). Wynika stąd, że 0,6= KSK’. Zatem: 1. 0,6=KSK’=KSK(1-t)=KSK(1-0,2)=KSK·0,8. To KSK=0,75. 2. KSK”=KSK’-KSI=0,6-0,2=0,4. b) PKB zwiększył się o 100. O ile się zwiększy: (i) dochód do dyspozycji, Yd i podatki netto, NT? (ii) planowana konsump-cja, Cpl i planowane oszczędności, Spl? (iii) planowana kon-sumpcja dóbr wytworzonych w kraju, Cpl”, i import, Z? (i) NT zwiększy się o 20, a Yd o 80. (ii) Cpl zwiększy się o 60, Spl zwiększy się o 20. (iii) Cpl” zwiększy się o 40, a Z o 20. c) Na rysunku pokaż podział przyrostu dochodów, odpowia-dający temu przyrostowi PKB, na NT, Yd, Cpl, Spl, Cpl”, Z. Wykorzystaj obliczenia z punktu (b). NT (20) Y (100) Spl (20) Yd (80) Z (20) Cpl (60) Cpl” (40)
98
99 Do tej pory zajmowaliśmy się prawie wyłącznie KRÓTKO-OKRESOWĄ RÓWNOWAGA w gospodarce. Przyjrzyjmy się zatem teraz stanowi KRÓTKOOKRESOWEJ NIERÓW- NOWAGI. (Ograniczymy się do gospodarki „dwusektoro- wej”). Y ≠ AEPL.
100 W stanie krótkookresowej nierównowagi:Y ≠ AEPL , więc: Y ≠ CPL + IPL (1) Zarazem: Y = CPL + SPL (2) Zatem w stanie krótkookresowej nierównowagi: SPL ≠ IPL (3).
101 SPL ≠ IPL. Zatem w stanie krótkookresowej nierównowagi: SPL < IPL (1) lub SPL > IPL (2)
102 SPL < IPL (1) Co to znaczy? W takiej sytuacji ludzie chcą zainwestować WIĘCEJ niż zaoszczędzili. Zagregowane wydatki planowane są zatem WIĘKSZE od produkcji Y (AEPL=CPL+IPL>Y=CPL+SPL!).
103 SPL < IPL (1) Co to znaczy? Otóż w takiej sytuacji ludzie chcą zainwestować WIĘCEJ niż zaoszczędzili. Zagregowane wydatki planowane są za-tem WIĘKSZE od produkcji Y (AEPL > Y!). (Zob. sytuacja A).
104 SPL > IPL (2) Co to znaczy? Otóż w takiej sytuacji ludzie chcą zainwestować MNIEJ niż zaoszczędzili. Zagregowane wydatki planowane są zatem MNIEJSZE od produkcji Y (AEPL < Y!).
105 SPL > IPL (2) Co to znaczy? Otóż w takiej sytuacji ludzie chcą zainwestować MNIEJ niż zaoszczędzili. Zagregowane wydatki planowane są zatem MNIEJSZE od produkcji Y (AEPL < Y!) (Zob. sytuacja B na rysunku).
106 ZADANIE W „keynesowskiej” gospodarce zamkniętej i bez państwa, funkcja konsumpcji ma wzór: Cpl=0,7.Y–10 (Y to dochód do dyspozycji), a planowane inwestycje, Ipl, równają się 60. Fir-my wytwarzają 100, a ich zapasy produktów gotowych są równe: (i) 20; (ii) 0; (iii) 10. a) Dla każdego z wariantów (i), (ii), (iii) odpowiedz na pytanie, ile wynoszą planowane osz-czędności, Spl, i planowane inwestycje, Ipl.
107 ZADANIE W „keynesowskiej” gospodarce zamknietej i bez państwa, funkcja konsumpcji ma wzór: Cpl=0,7.Y–10 (Y to dochód do dyspozycji), a planowane inwestycje, Ipl, równają się 60. Fir-my wytwarzają 100, a ich zapasy produktów gotowych są równe: (i) 20; (ii) 0; (iii) 10. a) Dla każdego z wariantów (i), (ii), (iii) odpowiedz na pytanie, ile wynoszą planowane osz-czędności, Spl, i planowane inwestycje, Ipl. a) Poziom zapasów nie ma znaczenia. Planowane oszczędnoś-ci są równe: Spl=Y–Cpl=100–0, =40. Planowane inwes-tycje wynoszą Ipl=60.
108 ZADANIE W „keynesowskiej” gospodarce zamknietej i bez państwa, funkcja konsumpcji ma wzór: Cpl=0,7.Y–10 (Y to dochód do dyspozycji), a planowane inwestycje, Ipl, równają się 60. Fir-my wytwarzają 100, a ich zapasy produktów gotowych są równe: (i) 20; (ii) 0; (iii) 10. a) Dla każdego z wariantów (i), (ii), (iii) odpowiedz na pytanie, ile wynoszą planowane osz-czędności, Spl, i planowane inwestycje, Ipl. a) Poziom zapasów nie ma znaczenia. Planowane oszczędnoś-ci są równe: Spl=Y–Cpl=100–0, =40. Planowane inwes-tycje wynoszą Ipl=60. b) Dla każdej z sytuacji (i), (ii), (iii) oblicz, ile wyniosą rzeczy-wiste oszczędności, S, i rzeczywiste inwestycje, I.
109 ZADANIE W „keynesowskiej” gospodarce zamknietej i bez państwa, funkcja konsumpcji ma wzór: Cpl=0,7.Y–10 (Y to dochód do dyspozycji), a planowane inwestycje, Ipl, równają się 60. Fir-my wytwarzają 100, a ich zapasy produktów gotowych są równe: (i) 20; (ii) 0; (iii) 10. a) Dla każdego z wariantów (i), (ii), (iii) odpowiedz na pytanie, ile wynoszą planowane osz-czędności, Spl, i planowane inwestycje, Ipl. a) Poziom zapasów nie ma znaczenia. Planowane oszczędnoś-ci są równe: Spl=Y–Cpl=100–0, =40. Planowane inwes-tycje wynoszą Ipl=60. b) Dla każdej z sytuacji (i), (ii), (iii) oblicz, ile wyniosą rzeczy-wiste oszczędności, S, i rzeczywiste inwestycje, I. b) Panuje nierównowaga: wydatki są równe: AEpl=Cpl+Ipl= 0,7.100–10+60=120. Podaż wynosi 100. Nadwyżka popytu nad podażą (AEpl–Y=120–100=20) wynosi 20.
110 ZADANIE W „keynesowskiej” gospodarce zamknietej i bez państwa, funkcja konsumpcji ma wzór: Cpl=0,7.Y–10 (Y to dochód do dyspozycji), a planowane inwestycje, Ipl, równają się 60. Fir-my wytwarzają 100, a ich zapasy produktów gotowych są równe: (i) 20; (ii) 0; (iii) 10. a) Dla każdego z wariantów (i), (ii), (iii) odpowiedz na pytanie, ile wynoszą planowane osz-czędności, Spl, i planowane inwestycje, Ipl. a) Poziom zapasów nie ma znaczenia. Planowane oszczędnoś-ci są równe: Spl=Y–Cpl=100–0, =40. Planowane inwes-tycje wynoszą Ipl=60. b) Dla każdej z sytuacji (i), (ii), (iii) oblicz, ile wyniosą rzeczy-wiste oszczędności, S, i rzeczywiste inwestycje, I. b) Panuje nierównowaga: wydatki są równe: AEpl=Cpl+Ipl= 0,7.100–10+60=120. Podaż wynosi 100. Nadwyżka popytu nad podażą (AEpl–Y=120–100=20) wynosi 20. W SYTUACJI (i) (zapasy = 20) powoduje to spadek zapasów do zera (dezinwestycje). Rzeczywiste inwestycje (przypływy) są równe inwestycjom planowanym minus dezin-westycje, co daje 60–20=40. Rzeczywiste oszczędności (odpły-wy) równają się oszczędnościom planowanym i wynoszą 40.
111 ZADANIE W „keynesowskiej” gospodarce zamknietej i bez państwa, funkcja konsumpcji ma wzór: Cpl=0,7.Y–10 (Y to dochód do dyspozycji), a planowane inwestycje, Ipl, równają się 60. Fir-my wytwarzają 100, a ich zapasy produktów gotowych są równe: (i) 20; (ii) 0; (iii) 10. a) Dla każdego z wariantów (i), (ii), (iii) odpowiedz na pytanie, ile wynoszą planowane osz-czędności, Spl, i planowane inwestycje, Ipl. a) Poziom zapasów nie ma znaczenia. Planowane oszczędnoś-ci są równe: Spl=Y–Cpl=100–0, =40. Planowane inwes-tycje wynoszą Ipl=60. b) Dla każdej z sytuacji (i), (ii), (iii) oblicz, ile wyniosą rzeczy-wiste oszczędności, S, i rzeczywiste inwestycje, I. b) Panuje nierównowaga: wydatki są równe: AEpl=Cpl+Ipl= 0,7.100–10+60=120. Podaż wynosi 100. Nadwyżka popytu nad podażą (AEpl–Y=120–100=20) wynosi 20. W SYTUACJI (i) (zapasy = 20) powoduje to spadek zapasów do zera (dezinwestycje). Rzeczywiste inwestycje (przypływy) są równe inwestycjom planowanym minus dezin-westycje, co daje 60–20=40. Rzeczywiste oszczędności (odpły-wy) równają się oszczędnościom planowanym i wynoszą 40. W SYTUACJI (ii) (brak zapasów) pojawiają się nie planowane oszczędności, Snpl=20. Rzeczywiste oszczędności (odpływy) są równe oszczędnościom planowanym (40) plus oszczędności nie planowane (20) i wynoszą 60. Rzeczywiste inwestycje (przypływy), podobnie jak inwestycje planowane, wynoszą 60.
112 ZADANIE W „keynesowskiej” gospodarce zamknietej i bez państwa, funkcja konsumpcji ma wzór: Cpl=0,7.Y–10 (Y to dochód do dyspozycji), a planowane inwestycje, Ipl, równają się 60. Fir-my wytwarzają 100, a ich zapasy produktów gotowych są równe: (i) 20; (ii) 0; (iii) 10. a) Dla każdego z wariantów (i), (ii), (iii) odpowiedz na pytanie, ile wynoszą planowane osz-czędności, Spl, i planowane inwestycje, Ipl. a) Poziom zapasów nie ma znaczenia. Planowane oszczędnoś-ci są równe: Spl=Y–Cpl=100–0, =40. Planowane inwes-tycje wynoszą Ipl=60. b) Dla każdej z sytuacji (i), (ii), (iii) oblicz, ile wyniosą rzeczy-wiste oszczędności, S, i rzeczywiste inwestycje, I. b) Panuje nierównowaga: wydatki są równe: AEpl=Cpl+Ipl= 0,7.100–10+60=120. Podaż wynosi 100. Nadwyżka popytu nad podażą (AEpl–Y=120–100=20) wynosi 20. W SYTUACJI (iii) (zapasy = 10) pojawiają się za-równo nie planowane oszczędności konsumentów, jak i dezin-westycje. Wynoszą one po 10 (Snpl = 10 oraz Inpl=-10). Rzeczy-wiste oszczędności (odpływy) są równe oszczędnościom pla-nowanym (40) plus oszczędności nie planowane (10) i łącznie wynoszą 50. Rzeczywiste inwestycje (przypływy) są równe sumie inwestycji planowanych (60) i dezinwestycji (-10) i też wynoszą 50.
113 UJEMNA I DODATNIA LUKA PKBKiedy YE ≠ YP , luka PKB równa się YE – YP.
114 E Ujemna luka PKB: YE – YP < 0, to YE < YP. AEPL YE YP Y 45°YP AEPL=CPL+IPL
115 E Dodatnia luka PKB: YE – YP > 0, to YE >YP. AEPL YP YE Y 45°YP AEPL=CPL+IPL
116 LUKA DEFLACYJNA I LUKA INFLACYJNALUKĄ DEFLACYJNĄ nazywamy przyrost planowanych wydatków autonomicznych, zapewniający zamknięcie (li-kwidację) ujemnej luki PKB (YE < YP).
117 LUKA DEFLACYJNA I LUKA INFLACYJNALUKĄ DEFLACYJNĄ nazywamy przyrost planowanych wydatków autonomicznych, zapewniający zamknięcie (li-kwidację) ujemnej luki PKB (YE < YP).
118 LUKĄ INFLACYJNĄ nazywamy spadek planowanych wy- datków autonomicznych, zapewniający zamknięcie (likwi-dację) dodatniej luki PKB (YE > YP).
119 LUKĄ INFLACYJNĄ nazywamy spadek planowanych wy- datków autonomicznych, zapewniający zamknięcie (likwi-dację) dodatniej luki PKB (YE > YP).