1 Włośnica (trichinellosis)w Polsce corocznie około 50 przypadków chorób odzwierzęcych należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi rejestracji świnie, konie, dzikie gryzonie i mięsożerne, ptaki żywiące się mięsem, koty, psy, lisy, nutrie, szczury, myszy
2 T. spiralis (T1)- świnie, człowiek, klimat umiarkowany TT. spiralis (T1)- świnie, człowiek, klimat umiarkowany T. nativa (T2)- dzikie psy, niedźwiedzie, morsy klimat zimny T. britovi (T3)- zwierzęta dzikie, czasem świnie i konie,umiarkowane rejony Europy i Azji T. pseudospiralis (T4)- ptaki, dzikie mięsożerne, szczury, torbacze, Azja, Am Pł.Australia T. murrelli (T5)- zwierzęta dzikie, rzadko konie i ludzie, Ameryka Pł (T6)- niska inwazyjność dla świń, zwierzęta dzikie, człowiek, Ameryka Pł T. nelsoni (T7)- dzikie zwierzęta, Afryka (T8)- Afryka T. papaue (T9) T. Zimbabweiensis (T10)
3 nicień rozdzielnopłciowy samica 3.7 mm (larworodna) samiec 1.8 mm rozwój w jednym gatunku postać dojrzała - jelito cienkie larwy pasożyta - włókna mięśni prążkowanych otorbione larwy giną w 65,5 ˚C po 15 min. -35˚C po 5 godzinach 1mm x 36 µm. Infective first stage larva of Trichinella spiralis in its Nurse cell in muscle tissue. The worm measures 1mm x 36 µm.
4 torebka ulega zwapnieniu spożycie larw włośnia z mięsemlarwy wnikają do śluzówki dwunastnicy i jelita czczego otorbienie larw 4 dni – dojrzałość migracja do światła zapłodnienie roznoszone z krwią osiedlają się w mięśniach samice penetrują śluzówkę jelita, rodzą żywe larwy larwy przenikają do przestrzeni chłonnych
5 Źródło zakażenia i rezerwuar zarazkamięso wieprzowe mięso dzików mięso koni przetwory mięsne zawierające żywe otorbione larwy włośnia świnie, lisy, nutrie psy, koty szczury, gryzonie, niedźwiedzie, dziki, lisy, wilki, rysie, borsuki, morsy
6 Objawy choroby u zwierzątokres umiejscawiania się w jelitach cienkich Utrata apetytu, biegunka, posmutnienie, gorączka osiedlenie się larw włośni w mięśniach Zaburzenia w pracy zaatakowanych grup mięśni, bolesność, sztywność przyspieszenie oddechów, upośledzenie ruchów, trudności w połykaniu, obrzęk powiek - najczęściej przebieg bezobjawowy przy silnej inwazji padnięcia
7 Rozpoznanie u zwierzątprzyżyciowo test Elisa (wynik ujemny w pierwszych tygodniach po zakażeniu) - po uboju metoda kompresorowa lub wytrawiania
8 Objawy choroby u ludzi Faza jelitowa – mogą wystąpić bóle brzucha, łagodna biegunka Faza tkankowa, narządowa – silna reakcja alergiczno-zapalna związana z osiedlaniem i zwijaniem się włośni Do charakterystycznych objawów zespołu włośnicowego należą: bóle mięśniowe, gorączka, obrzęk powiek, tkanki oczodołowej, obrzęk twarzy, bóle gałek ocznych przy ruchach, bóle głowy, zapalenie spojówek, wysypki skórne o alergicznym charakterze, linijne wybroczyny pod paznokciami (objaw wbitych drzazg), bolesność uciskowa mięśni i przy ruchach
9 Włośnica – odchylenia w badaniach laboratoryjnychWybitna eozynofilia (hipereozynofilia) we krwi obwodowej rzędu 30 – 50 % Znacznie podwyższony poziom kinazy kreatynowej, izoenzymu M2 (CPK- M2) Podwyższony poziom dehydrogenazy mleczanowej (LDH) Podwyższony poziom aminotransferaz (ALAT, AspAT) Spadek stężenia albumin i białka całkowitego w surowicy krwi, względny wzrost frakcji α globulin i γ globulin
10 Włośnica – diagnostykaBiopsja mięśnia (naramiennego, brzuchatego łydki, czworogłowego); świeży wycinek (skrawek) mięśnia umieszczamy w kompresorze i oglądamy pod mikroskopem w pracowni parazytologicznej– znalezienie włośni w preparacie bezpośrednim Preparat nadtrawiony Charakterystyczny obraz histopatologiczny mięśnia po utrwaleniu Włośnie Ogniska martwicy wokół włośni Nacieki z komórek kwasochłonnych i jednojądrzastych Zanik prążkowia (poprzecznego prążkowania) Transformacja bazofilna mięśnia (preparat barwi się na niebiesko)
11 Włośnica – diagnostykaTest immunoenzymatyczny (ELISA) Test immunofluorescencji pośredniej Odczyn hemaglutynacji biernej OWD Odczyn precypitacji pierścieniowej Immunoelektroforeza przeciwprądowa
12 Włośnica – rozpoznanie i leczenieWywiad epidemiologiczny – spożycie surowego, niedopieczonego mięsa wieprzowego lub dziczyzny Zespół charakterystycznych objawów klinicznych (objawy zespołu włośnicowego) Eozynofilia lub hipereozynofilia Znalezienie włośni w wycinku mięśnia Dodatnie odczyny serologiczne
13 Włośnica- leczenie Leczenie: Mebendazol (Vermox tabletki a 100 mg) 3 x 200 mg przez 14 dni Alternatywnie Albendazol (Zentel tabletki a 200 mg) 2 x 400 mg przez 14 dni Prednizon (Encorton) początkowo 40 mg/dobę później stopniowo zmniejszamy dawkę dobową
14 Tasiemczyce Człowiek jest żywicielem ostatecznym dla:tasiemca nieuzbrojonego (Taenia saginata) tasiemca uzbrojonego (T. solium) bruzdogłowca szerokiego (Diphyllobothrium latum)
15 Taenia saginata w jelicie człowieka 4-12 m długości 4-6 mm szerokościproglotydów główka ma 4 przysawki
16 Taenia saginata dojrzałe człony wypełnia macica pień głównyodgałęzień jajo μm grubościenna ściana zawiera onkosfere 70˚C – 10 minutach żywotność 5-6 mc -30˚C- 16 dni
17 Taenia saginata spożycie wołowinyuwalnianie wągrów w żołądku człowieka dojrzałe tasiemce w jelicie cienkim człon tasiemca wydalany z kałem wągry w tkankach bydła
18 Źródło zarażenia i rezerwuar pasożytaźródłem jest bydło rezerwuarem jest człowiek jaja w kale człowieka tyg po zarażeniu człony lub jaja zanieczyszczają środowisko Wrota zarażenia i drogi szerzenia się choroby spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa wągier bydlęcy (cysticercus bovis)- postać inwazyjna
19 Objawy choroby u człowieka- okres wylegania - kilka kilkanaście tygodni większość inwazji - bezobjawowo wymioty, nudności łaknienie nadmierne lub osłabione spadek masy ciała biegunki lub zaparcia obecność członów w kale zapalenie dróg żółciowych lub wyrostka robaczkowego
20 Rozpoznawanie wykrywanie jaj i członów tasiemca w kalebadanie hematologiczne- eozynofilia test Elisa- wykrywanie koproantygenów
21 Postępowanie niedopuszczenie do zarażenia ludzi i bydłaochrona wody i gleby przed zanieczyszczeniem kałem leczenie chorych i bezobjawowych nosicieli tasiemców poddawanie mięsa wołowego obróbce termicznej mycie rąk, warzyw odrobaczanie zwierząt
22 Tasiemczyce - leczenieLekiem z wyboru jest praziquantel podawany doustnie Preparaty: Cesol tabletki a 150 mg (Merck) oraz Biltricide tabletki a 600 mg (Bayer) nie są niestety zarejestrowane w Polsce i lek sprowadzany jest na konkretnego pacjenta na import docelowy Dawkowanie: mg/kgcc jednorazowo Po zastosowanym leczeniu w ciągu kilku, kilkunastu godzin powinna zostać wydalona strobila. Główka najczęściej ulega rozłożeniu Skuteczność jednorazowej terapii przekracza 95%
23 Tasiemiec uzbrojony (Taenia solium)- jest najbardziej niebezpiecznym pasożytem człowieka człowiek może być ostatecznym i pośrednim żywicielem postacie larwalne- wągier (cysticercus cellulosae) tasiemczyca człowieka na terenach wągrzycy świń Ameryka Środkowa i Południowa Afryka, Chiny, Azja
24 Tasiemiec uzbrojony (Taenia solium)długość 3-5 m główka (scolex) 4 przyssawki 2 wieńce haków szyjka
25 Tasiemiec uzbrojony (Taenia solium)macica ma od 7 do 12 rozgałęzień jajo zawiera zarodek z 6 haczykami Taenia saginata
26 - w jelicie cienkim świni z jaja uwalnia się onkosfera, przebija ścianę jelita, wraz z krwią migruje do mięśni i mózgu, gdzie przekształca się w wągra- cysticercus celulose - świnia zaraża się zjadając kał z członami lub jajami
27 Źródło zarażenia i rezerwuar pasożytawieprzowina i narządy świni z wągrami człowiek zarażony tasiemcem Wrota zakażenia i drogi szerzenia się choroby spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa świni zawierającego wągry spożycie jaj (woda, pożywienie, ręce)- wągrzyca samozarażenie
28 Wągrzyca (Cysticercosis)Człowiek jest żywicielem pośrednim Drogi zarażenia - egzoinwazja - autoegzoinwazja - autoendoinwazja Autoendoinwazja – zarażenie od dorosłej formy własnego pasożyta w przypadku dostania się członów macicznych do żołądka w wyniku odwrotnej perystaltyki (np. fala antyperystaltyczna podczas wymiotów) W świetle żołądka człony maciczne ulegają uszkodzeniu i częściowemu strawieniu – uwalniane są jaja Z jaj uwalniają się w świetle jelita larwy (onkosfery), które inwadują ścianę i wnikają do krwiobiegu
29 Wągrzyca (Cysticercosis)Onkosfery osiedlają się przede wszystkim w mięśniach szkieletowych (ponadto w tkance podskórnej, oun, narządzie wzroku) i przekształcają się w wągry (cysticercus) Leczenie polega na podawaniu praziquantelu (Cesol; Biltricide) 50 mg/kgcc/24h w dwóch dawkach przez 12 dni oraz albendazolu (Zentel) 15 mg/kgcc/24h w dwóch dawkach przez 15 dni Leczenie wyłącznie w warunkach szpitalnych W razie wystąpienia reakcji organizmu na uwolnione antygeny pasożyta (niebezpieczeństwo obrzęku mózgu) należy podawać glikokortykoidy
30 Wągrzyca mózgu (Neurocysticercosis)Obraz kliniczny zależy od miejsca osiedlenia się wągrów i ich liczby We wczesnym okresie inwazji OUN występują objawy podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych (meningismus) W miarę upływu czasu może rozwinąć się wzmożone ciśnienie śródczaszkowe, może wykształcić się wodogłowie Zespoły neurologiczne, padaczka, zaburzenia sfery psychicznej Umiejscowienie wągrów w rdzeniu kręgowym – objawy związane z uciskiem na rdzeń Badania obrazowe (CT; MRI) oraz wykrycie swoistych przeciwciał w płynie mózgowo-rdzeniowym potwierdza rozpoznanie
31 Diphyllobothrium latumDifylobotrioza Diphyllobothrium latum w jelicie człowieka do 20m główka tasiemca ma 2 bruzdy przyssawkowe
32 Objawy choroby u człowiekaokresowe niedrożności jelit biegunka bóle brzucha niedokrwistość megaloblastyczna
33 Rozpoznanie badanie laboratoryjne kału stwierdzenie obecności jajstwierdzenie członów tasiemca 1.Człon dojrzały, 2. człon nidojrzały
34 Bąblowica (Echinococcosis) Hydatidosis (hydatid tapeworm)Parazytoza o przewlekłym przebiegu wywołana przez postacie larwalne tasiemców bąblowcowych Bąblowica Echinococcus granulosus (Echinococcosis unilocularis) Bąblowica jednokomorowa Bąblowica jednojamowa Żywicielami pośrednimi są ssaki roślinożerne i wszystkożerne, przede wszystkim zwierzęta kopytne Żywicielami ostatecznymi są: pies, rzadziej wilk, lis, jenot Źródłem zarażenia są zanieczyszczone ręce (np. poprzez dotykanie sierści psa skażonej inwazyjnymi jajami tasiemca)
35 Echinococcus granulosusstrobila długości od 3 do 6 mm kilka członów żywiciel ostateczny mięsożerne