1 Zagadnienie istnienia Boga

2 Istnienie Boga i w ogóleSpór o powszechniki Badania logiczne doprowadziły do nominalizmu (XI w.) Nominalizm podważa dogmat Trójcy Świętej albo jest trzech (różnych) Bogów albo jest tylko jedna osoba Boska Istnienie Boga i w ogóle

3 Dialektycy/antydialektycynależy prowadzić badania nawet gdy prowadzą do sprzeczności z prawdami wiary Antydialektycy: filozofia służebnicą teologii Istnienie Boga i w ogóle

4 Dialektycy/antydialektycynależy prowadzić badania nawet gdy prowadzą do sprzeczności z prawdami wiary Antydialektycy: filozofia służebnicą teologii Istnienie Boga i w ogóle

5 Dialektycy/antydialektycynależy prowadzić badania nawet gdy prowadzą do sprzeczności z prawdami wiary Antydialektycy: filozofia służebnicą teologii Filozofia scholastyczna: wiara poszukująca zrozumienia autonomia rozumu w granicach wiary Istnienie Boga i w ogóle

6 Istnienie Boga i w ogóleDowód ontologiczny Św. Anzelm z Aosty, biskup Canterbury ( ) Nawet głupiec ma ideę Boga, jako czegoś, od czego nic doskonalszego nie da się pomyśleć. Istnienie Boga i w ogóle

7 Istnienie Boga i w ogóleDowód ontologiczny Św. Anzelm z Aosty, biskup Canterbury ( ) Nawet głupiec ma ideę Boga, jako czegoś, od czego nic doskonalszego nie da się pomyśleć. Co istnieje rzeczywiście, jest doskonalsze od tego, co istnieje tylko w myśli (temu bowiem brakuje rzeczywistego istnienia). Istnienie Boga i w ogóle

8 Istnienie Boga i w ogóleDowód ontologiczny Św. Anzelm z Aosty, biskup Canterbury ( ) Nawet głupiec ma ideę Boga, jako czegoś, od czego nic doskonalszego nie da się pomyśleć. Co istnieje rzeczywiście, jest doskonalsze od tego, co istnieje tylko w myśli (temu bowiem brakuje rzeczywistego istnienia). Gdyby idea Boga istniała tylko w myśli, dałoby się pomyśleć ideę czegoś doskonalszego. Zatem Bóg istnieje rzeczywiście. Istnienie Boga i w ogóle

9 Istnienie Boga i w ogóleDowody św. Tomasza Św. Tomasz z Akwinu ( ) Istota – istnienie prawo.univ.gda.pl Istnienie Boga i w ogóle

10 Istnienie Boga i w ogóleDowody św. Tomasza Św. Tomasz z Akwinu ( ) Istota – istnienie Dowód z pierwszej przyczyny: Obserwujemy, że w świecie każda rzecz ma swoją przyczyną w innej rzeczy, a ta w jeszcze innej… prawo.univ.gda.pl Istnienie Boga i w ogóle

11 Istnienie Boga i w ogóleDowody św. Tomasza Św. Tomasz z Akwinu ( ) Istota – istnienie Dowód z pierwszej przyczyny: Obserwujemy, że w świecie każda rzecz ma swoją przyczyną w innej rzeczy, a ta w jeszcze innej… Jednak nie można z łańcuchem przyczyn iść w nieskończoność… prawo.univ.gda.pl Istnienie Boga i w ogóle

12 Istnienie Boga i w ogóleDowody św. Tomasza Św. Tomasz z Akwinu ( ) Istota – istnienie Dowód z pierwszej przyczyny: Obserwujemy, że w świecie każda rzecz ma swoją przyczyną w innej rzeczy, a ta w jeszcze innej… Jednak nie można z łańcuchem przyczyn iść w nieskończoność… Zatem istnieje Pierwsza Przyczyna, którą wszyscy nazywają Bogiem prawo.univ.gda.pl Istnienie Boga i w ogóle

13 Istnienie Boga i w ogóleDowody św. Tomasza Św. Tomasz z Akwinu ( ) Dowód z celowości: Obserwujemy, że rzeczy w świecie działają w jakimś celu Zaś gdzie jest cel, musi być też zamysł, a zatem i jego Autor Istnienie Boga i w ogóle

14 Wyjaśnienia naturalistyczneWielki Wybuch (George Gamow, 1948) jako pierwsza przyczyna Istnienie Boga i w ogóle

15 Wyjaśnienia naturalistyczneDobór naturalny (Charles Darwin, 1859) jako mechanizm adaptacji Istnienie Boga i w ogóle

16 Istnienie Boga i w ogóle

17 Istnienie nie jest własnością

18 „Istnieje” nie jest predykatemReakcje na dowód ontologiczny: Św. Tomasz z Akwinu ( ) istota a istnienie z istoty rzeczy nie wynika, że ona istnieje Istnienie Boga i w ogóle

19 „Istnieje” nie jest predykatemReakcje na dowód ontologiczny: Św. Tomasz z Akwinu ( ) istota a istnienie z istoty rzeczy nie wynika, że ona istnieje Immanuel Kant ( ) istnienie nie należy do pojęcia rzeczy inaczej pytanie o to, czy dana rzecz istnieje, byłoby bezsensowne ponieważ byłoby rozstrzygnięte w samym pojęciu tej rzeczy Istnienie Boga i w ogóle

20 Istnienie nie jest własnościąGucio jest mądry. Gucio istnieje. Istnienie Boga i w ogóle

21 Istnienie nie jest własnościąGucio jest mądry. Wszyscy profesorowie są mądrzy. Gucio istnieje. Wszyscy profesorowie istnieją. Istnienie Boga i w ogóle

22 Istnienie nie jest własnościąGucio jest mądry. Wszyscy profesorowie są mądrzy. Żaden profesor nie jest mądry. Gucio istnieje. Wszyscy profesorowie istnieją. Żaden profesor nie istnieje. Istnienie Boga i w ogóle

23 Istnienie nie jest własnościąGucio jest mądry. Wszyscy profesorowie są mądrzy. Żaden profesor nie jest mądry. Niektórzy profesorowie są mądrzy, Gucio istnieje. Wszyscy profesorowie istnieją. Żaden profesor nie istnieje. Istnienie Boga i w ogóle

24 Istnienie nie jest własnościąGucio jest mądry. Wszyscy profesorowie są mądrzy. Żaden profesor nie jest mądry. Niektórzy profesorowie są mądrzy, a niektórzy nie. Gucio istnieje. Wszyscy profesorowie istnieją. Żaden profesor nie istnieje. Istnienie Boga i w ogóle

25 Istnienie nie jest własnościąGucio jest mądry. Wszyscy profesorowie są mądrzy. Żaden profesor nie jest mądry. Niektórzy profesorowie są mądrzy, a niektórzy nie. Gucio istnieje. Wszyscy profesorowie istnieją. Żaden profesor nie istnieje. Niektórzy profesorowie istnieją, a niektórzy nie. Istnienie Boga i w ogóle

26 „Istnieje” jest kwantyfikatorem (a nie predykatem).Niektórzy profesorowie są mądrzy = Istnieje profesor, który jest mądry x(P(x)  Q(x)) Istnienie Boga i w ogóle

27 „Istnieje” jest kwantyfikatorem (a nie predykatem).Niektórzy profesorowie są mądrzy = Istnieje profesor, który jest mądry x(P(x)  Q(x)) Gucio istnieje = Istnieje ktoś, kto jest identyczny z Guciem x(x = Gucio) Istnienie Boga i w ogóle

28 Po co nowe kwantyfikatory?Czy stąd, że niektórzy profesorowie są mądrzy, wynika logicznie, że niektórzy profesorowie nie są mądrzy? ? SiP |= SoP + Istnienie Boga i w ogóle

29 Po co nowe kwatyfikatory?Próba dowodu nie wprost: Przypuśćmy, że wniosek jest fałszywy, czyli wszyscy profesorowie są mądrzy. Wówczas przesłanka – niektórzy profesorowie są mądrzy – pozostaje prawdziwa. Zatem jest możliwe, że (wszystkie) przesłanki są prawdziwe, a wniosek jest fałszywy. S P S P Istnienie Boga i w ogóle

30 Po co nowe kwatyfikatory?Wniosek nie wynika logicznie z przesłanek. Chociaż wynika konwersacyjnie. Zatem „niektórzy”  „nie wszyscy” x P(x) x P(x) Istnienie Boga i w ogóle

31 Po co nowe kwatyfikatory?SaP x P(x) x P(x) SiP x P(x) x P(x) SeP x P(x) x P(x) SoP x P(x) x P(x) Istnienie Boga i w ogóle

32 Istnienie Boga i w ogólePrzedmioty fikcyjne Stefan Themerson Istnienie Boga i w ogóle

33 Czy Pędrek Wyrzutek istnieje?Żona Karabiniera: Proszę cię, zacznij już jeść te serdelki, O mój mężu bez trwogi i zmazy, i nie zwracaj uwagi na niego. On jest stworzenie fikcyjne. On nie istnieje. Stefan Themerson Istnienie Boga i w ogóle

34 Czy Pędrek Wyrzutek istnieje?Karabinier: Kobieto! Co do tego, to jesteś w grubym błędzie. Weź, na przykład, moje serdelki. Serdelki są gorące. To znaczy, że są. Czy mogłyby być gorące, gdyby ich nie było? Serdelki muszą być, żeby móc być gorące. Prawo mówi, że serdelki muszą istnieć, żeby móc mieć właściwość bycia gorącymi. Stefan Themerson Istnienie Boga i w ogóle

35 Czy Pędrek Wyrzutek istnieje?Tak samo i z nim: musi istnieć, żeby móc mieć właściwość bycia fikcyjnym, nie? Stefan Themerson Istnienie Boga i w ogóle

36 Czy przedmioty fikcyjne istnieją?Czy Smok Wawelski z krakowskiej legendy jest identyczny Istnienie Boga i w ogóle

37 Czy przedmioty fikcyjne istnieją?Czy Smok Wawelski z krakowskiej legendy jest identyczny ze Smokiem Wawelskim z powieści krakowskiego pisarza, Stanisława Pagaczewskiego ( )? Istnienie Boga i w ogóle

38 Wyrażenia ontologicznie zobowiązujące (ontological commitments)Babka Eleonora Pawlak w filmie Sylwestra Chęcińskiego „Sami swoi”, 1967. Istnienie Boga i w ogóle

39 Wyrażenia ontologicznie zobowiązujące (ontological commitments)Sąd sądem, a sprawiedliwość musi być po naszej stronie. Babka Eleonora Pawlak w filmie Sylwestra Chęcińskiego „Sami swoi”, 1967. Istnienie Boga i w ogóle

40 Ontologia według Quine’aWillard Van Orman Quine ( ) On What There Is 1951 Istnienie Boga i w ogóle

41 Ontologia według Quine’aIstnieć = być wartością zmiennej pod kwantyfikatorem Willard Van Orman Quine ( ) On What There Is 1951 Istnienie Boga i w ogóle

42 Ontologia według Quine’aIstnieć = być wartością zmiennej pod kwantyfikatorem x (x musi być po naszej stronie) x (x jest po naszej stronie) Willard Van Orman Quine ( ) On What There Is 1951 Istnienie Boga i w ogóle

43 Ontologia według Quine’aIstnieć = być wartością zmiennej pod kwantyfikatorem x (x musi być po naszej stronie) x (x jest po naszej stronie) x (x jest sprawiedliwe  x jest po naszej stronie) Willard Van Orman Quine ( ) On What There Is 1951 Istnienie Boga i w ogóle

44 Ontologia według Quine’aIstnieć = być wartością zmiennej pod kwantyfikatorem x (x musi być po naszej stronie) x (x jest po naszej stronie) x (x jest sprawiedliwe  x jest po naszej stronie) Wybór języka jest podporządkowany potrzebom naukowym. Willard Van Orman Quine ( ) On What There Is 1951 Istnienie Boga i w ogóle

45 Istnienie Boga i w ogólePrzedmioty fikcyjne Pegaz ma skrzydła Istnienie Boga i w ogóle

46 Istnienie Boga i w ogólePrzedmioty fikcyjne Pegaz ma skrzydła Istnieje coś, co pegazuje i ma skrzydła Istnienie Boga i w ogóle