1 ZAWROTY GŁOWY I ZABURZENIA RÓWNOWAGIMagdalena Józefowicz-Korczyńska ZAWROTY GŁOWY I ZABURZENIA RÓWNOWAGI Katedra Otolaryngologii UM w Łodzi

2 Zawrót głowy jest to iluzja ruchu, najczęściej o charakterze wirowym, otoczenia lub osobyVERTIGO

3 Mniej specyficzne dolegliwości: bujanie, popychanie, ściąganie,falowanie, zaburzenia orientacji, wrażenie ruchu w głowie, oszołomienie, niestabilność DIZZINESS

4 Objawy uszkodzenia układu równowagiZAWROTY GŁOWY objaw subiektywny OCZOPLĄS odruch przedsionkowo-okoruchowy ZABURZENIA RÓWNOWAGI odruch przedsionkowo-rdzeniowy (objawy obiektywne)

5 Ośrodkowa część układu przedsionkowego integruje informacje o położeniu ciała w przestrzenidzięki bodźcom z narządu wzroku narządu przedsionkowego proprioceptorów mięśni i stawów

6 Zawroty głowy to jedna z najczęściej zgłaszanych dolegliwościW praktyce lekarzy rodzinnych są powodem 5-10% wizyt 10-20% powodem konsultacji laryngologicznej lub neurologicznej najczęstsze przyczyny zaburzenia naczyniowe 15% procesy zapalne ucha 12% urazy głowy 15% nie można ustalić rozpoznania 24% zapalenie neuronu przedsionkowego 3% choroba Meniere’a 3,3% guzy kata mostowo-móżdżkowego 1,5%

7 Uszkodzenia obwodowe Ucho zewnętrzne woszczyna,ciało obce uciskające błonę bębenkową. złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego,

8 Uszkodzenia obwodowe Ucho środkowe: nieżyt trąbki słuchowejostre zapalenie ucha środkowego: wirusowe, bakteryjne przewlekłe zapalenie ucha środkowego z perlakiem powodujące przetokę na kanale półkolistym poziomym.

9 Ucho wewnętrzne Ostre zapalenie błędnika: swoiste, nieswoisteUrazy błędnika: uszkodzenie w następstwie złamania piramidy kości skroniowej, uszkodzenie jatrogenne błędnika zabiegi operacyjne, uraz akustyczny uraz okołoporodowy piramidy kości skroniowej

10 Ucho wewnętrzne Choroba Meniere’aZaburzenia mikrokrążenia w uchu wewnętrznym - krwotok do błędnika, skurcz lub zakrzep tętnicy doprowadzającej. Zawroty położeniowe Otoskleroza (postać błędnikowa)

11 Ucho wewnętrzne Zatrucia (tlenek węgla, rozpuszczalniki)Nowotwory ucha wewnętrznego Zmiany wrodzone, niedorozwój ucha wewnętrznego Łagodne położeniowe zawroty głowy typu łagodnego Zapalenie neuronu przedsionkowego

12 Uszkodzenia ośrodkoweZaburzenia krążenia krwi w OUN i niewydolność w układzie tętniczym kręgowo-podstawnym niewydolność tętnic móżdżkowych: dolnej przedniej lub dolnej tylnej uogólniona miażdżyca naczyń mózgowych

13 Uszkodzenia ośrodkoweUrazy z lub bez złamania podstawy czaszki (pourazowe zawroty głowy trwają miesiącami) wstrząśnienie mózgu stłuczenie mózgu Stany zapalne OUN i opon mózgowych - zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych ropień mózgu

14 Uszkodzenia ośrodkoweChoroby demielizacyjne (stwardnienie rozsiane) i zwyrodnieniowe Guzy nadnamiotowe i podnamiotowe: móżdżku, pnia mózgu, kąta mostowo-móżdżkowego Migrena Padaczka

15 Ogólnoustrojowe przyczyny zawrotów głowyAlergia: zazwyczaj pokarmowa Anemia Miażdżyca naczyń obwodowych i centralnych Awitaminoza Choroby serca: zaburzenia rytmu serca Zatrucie lekami: alkohol, nikotyna, streptomycyna, gantamycyna, barbiturany, opioidy.

16 Ogólnoustrojowe przyczyny zawrotów głowyNiedociśnienie Nadciśnienie Choroby metaboliczne: cukrzyca, niewydolność nerek i endokrynologiczne (niedoczynność tarczycy, menopauza, krwawienie miesięczne) Choroby krwi Zawroty psychogenne Zawroty związane ze zmianami w stawie skroniowo-żuchwowym.

17 Inne przyczyny Oczne Zaburzenia refrakcjiZaburzenia czynności mięśni gałkoruchowych Jaskra Zawroty psychogenne Zawroty związane ze zmianami w stawie skroniowo-żuchwowym

18 Badanie pacjentów z zawrotami głowyWywiad – często wystarcza do postawienia rozpoznania Charakter zawrotu głowy zawroty układowe “vertigo” - halucynacja ruchu wirowego zawroty nieukładowe “dizziness” uczucie niestabilności, chwiania się, padania w jedną stronę, popychania, unoszenia, zapadania się, jakby upojania , dezorientacja w przestrzeni, niepokój, napady paniki itp. zmiany niedokrwienne często mroczki przed oczyma, zatarcie konturów przedmiotów, uczucie ciężaru w głowie, podwójne widzenie, ograniczenie pola widzenia

19 Zawroty głowy - diagnostykaRóżnicowanie zespół obwodowy - ośrodkowy Zawrót głowy Obwodowy Ośrodkowy typ układowy nieukładowy początek nagły lub napadowo zwykle powoli napady minuty-godziny sekundy czas trwania tygodnie(1-4 tyg.) miesiące-lata nasilenie ruch głowy największe na początku zmienne nasila bez wpływu

20 Zawroty głowy - diagnostykaRóżnicowanie zespół obwodowy - ośrodkowy Obwodowy Ośrodkowy słuch często niedosłuch i szum rzadko wzrok nie często zab. przy tomności nie czasami bóle głowy Objawy inne neurolo giczne nie, poza n. VII czasami

21 Choroba Menier’a Triada objawów zawroty głowy 95%niedosłuch o charakterze fluktuacyjnym 96% szumy uszne % + uczucie ciśnienia w uchu 33%

22 Etiologia choroby Menier’aNieznana –wodniak błędnika Prawdopodobne przyczyny - czynniki genetyczne alergiczne naczyniowe infekcje immunologiczne

23 Choroba Menier’a Zachorowalność Kobiety/mężczyźni 1/14.3/ w Finlandii 27.0/ we Włoszech Kobiety/mężczyźni 1/1 Kobiety wiek lat mężczyźni lat Częściej jednostronnie (obu 15-20%) Im dłużej trwa choroba tym częściej zajęte drugie ucho

24 Zapalenie neuronu przedsionkowegoNagłe, silne zawroty głowy z oczopląsem, silne dolegliwości wegetatywne Brak upośledzenia słuchu Brak dolegliwości neurologicznych

25 Zapalenie neuronu przedsionkowegoNagłe uszkodzenie błędnika Etiologia niepotwierdzona – wirusowa? Głównie u młodych ludzi Kobiety/mężczyźni 1/1