1

2 Znajdujesz to, czego szukasz, umyka ci to, co zaniedbujesz.Sokrates Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

3 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieZagadnienia ZASÓB, RODZAJ I JAKOŚĆ INFORMACJI UPOWSZECHNIANEJ W INTERNECIE Zasady upowszechniania informacji w sieci Plusy i minusy Internetu PRZESZUKIWANIE INTERNETU - METODY, STRATEGIE Google i inne wyszukiwarki Strategie wyszukiwawcza (definicja, jej etapy) Narzędzia internetowe: katalogi, wyszukiwarki, bazy danych Operatory logiczne, maskowanie, ograniczanie, metadane Ukryty Internet (pojęcie, narzędzia do przeszukiwania) Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

4 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieZasady upowszechniania informacji Internet pierwsze medium komunikacji masowej dające szansę dostarczenia maksymalnie rozbudowanej i wielopoziomowej informacji. Informacja jest odbierana selektywnie przez indywidualnych użytkowników. Olbrzymie znaczenie ma: sposób zaprezentowania informacji, uporządkowania informacji, łatwość dostępu do informacji, rzetelność i wiarygodność informacji, dynamiczny, interaktywny dialog z użytkownikiem Internetu. Dzięki Internetowi otrzymujemy bowiem nieograniczony dostęp do informacji u jej źródła. We wszystkich możliwych postaciach: tekstu, obrazu (fotografii), dźwięku, wideo (obrazu w ruchu) i co się jeszcze da. Dlatego bezsensowne jest nie tylko przenoszenie na strony WWW treści papierowych folderów i katalogów. Bezsensowne jest także kopiowanie telewizyjnych spotów, reklamujących na przykład środki do prania czy proszki do szorowania. Po prostu dla zaprezentowania takiego towaru wystarczą inne media. Strony-serwery WWW, zwane z angielska sajtami (site = umiejscowienie), są w stanie przekazywać informacje, których nie można pokazać w inny sposób. I tylko takie prezentacje przyciągać będą zainteresowanych nimi odbiorców. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

5 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieJakość informacji w Internecie Ocenianie jakości serwisów informacyjnych w Internecie jest bardzo trudne. Kryteria oceny: ciągle się zmieniają Elementy oceny: dobiera się w sposób indywidualny, co dla jednego ma wartość informacyjną, dla innego może być niepotrzebne. Informacji jest coraz więcej w Internecie i jej ocena oraz selekcja staje się niezbędna. Dobra jakościowo informacja jest towarem, który można sprzedać. Przyszłość będzie związana z informacją oraz nowymi technologiami i posiadanie umiejętności oceniania jakości stanie się niezbędne w każdym zawodzie. Umiejętność oceniania informacji, w tym zwłaszcza polskich zasobów, jest bardzo ważna, ponieważ serwisy informacyjne, są często niedopracowane i nieaktualizowane. Powodem ich bylejakości jest to, że edytorstwo elektroniczne to dziedzina młoda, tworząca się na naszych oczach. Wielu osobom wydaje się, że są lub mogą być dobrymi twórcami informacji. Możliwości techniczne i łatwa ich dostępność sprawiają wrażenie, że wszystko jest banalnie łatwe i proste. Panuje przekonanie, że stworzenie serwisu informacyjnego w Internecie nie wymaga wielkiej filozofii, skoro może go tworzyć nawet uczeń gimnazjum. Wystarczy znać podstawy języka HTML, treści to sprawa drugorzędna. Nie ma jednak nic mylnego, niż taka wiara, ponieważ źle wytworzona informacja może przynieść bardzo wiele szkód i to nie tylko edukacyjnych, ale i wymiernych finansowych czy w przypadku informacji medycznej także natury zdrowotnej. Tworząc informację w Internecie pamiętajmy o odpowiedzialności, jaką bierzemy na siebie, za jej udostępnianie i przepisach prawa (ustawa o prawie autorskim, ustawa o ochronie danych osobowych, ustawa o bazach danych i inne), które związane są z przekazywaniem informacji. Wszyscy im podlegamy, nawet jeśli ich nie znamy. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

6 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePlusy Internetu: wielkie kompendium wiedzy, dobry sposób komunikowania się, pomoc w pracy i szkole, nauka języków obcych – darmowe kursy językowe, materiały do nauki (strony w różnych językach), możliwość rozwijania zainteresowań, źródło rozrywki, nauka przez zabawę, zdobywanie wiedzy na bardzo wysokim poziomie w zaciszu domowym za darmo, poznawanie nowych osób, nowe kontakty, przełamywanie ludzkich barier (np. nieśmiałość), możliwość ściągnięcia darmowego oprogramowania, za pomocą WWW osoby, instytucje, firmy mogą się przedstawić światu, doskonała forma reklamy, oszczędność czasu. ludzie stają się bardziej otwarci, kreatywni, oszczędność czasu, kontakt ze znajomymi w czasie rzeczywistym a także listy elektroniczne, rozwój intelektualny, rozwijanie horyzontów Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

7 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieMinusy Internetu: propagowanie pornografii, demoralizacja, możliwość rozmowy z osobą podającą się za zupełnie, kogo innego (zagrożenie w momencie spotkania), zagrożenie dostępu hackerów do naszych informacji, uzależnienie, pogorszenie wady postawy przy dużych ilościach godzin spędzonych przed komputerem, pogorszenie wzroku, dość wysokie koszty, powoduje odstąpienie od standardowych form wiedzy, kontakt z materiałami epatującymi przemocą, możliwość uczestniczenia w działaniach niezgodnych z prawem, kontakt z internetowymi oszustami. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

8 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePrzeszukiwanie Internetu - metody i strategie Google i inne wyszukiwarki Strategie wyszukiwawcze (definicja, jej etapy) Narzędzia internetowe: katalogi, wyszukiwarki, bazy danych Pomocne przy wyszukiwaniu w Internecie: operatory logiczne, maskowanie, ograniczanie, metadane Ukryty Internet (pojęcie, narzędzia do przeszukiwania) Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

9 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieStrategie wyszukiwawcze „ON THE WEB” powszechnie wykorzystywana przez internautów, polega na korzystaniu z jednej popularnej wyszukiwarki internetowej i prostych zapytań, często mniej skuteczna i mało efektywna, wyszukiwarki dobrze sprawdzają się w wyszukiwaniu popularnych serwisów WWW, przeszukiwaniu słowników, encyklopedii, dokumentów HTML - dają miliony odpowiedzi. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

10 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieStrategie wyszukiwawcze „VIA THE WEB” Strategia nadająca się to poszukiwań naukowych, jeden ze sposobów na tzw. ukryty Internet, polega na korzystaniu z różnych narzędzi wyszukiwawczych, dostosowanych do potrzeb i oczekiwań użytkowników, za pomocą specjalistycznych narzędzi można przeszukiwać wielowarstwowo, wieloetapowo. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

11 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieNarzędzia wyszukiwawcze Wyszukiwarki dedykowane - do poszukiwań sprecyzowanych typów zasobów (np. dokumentów graficznych, dźwiękowych) Narzędzia tematyczne - do poszukiwań sprecyzowanych typów informacji (katalogi, wyszukiwarki informacji branżowej) Serwisy typu Subject Gateways Serwisy poświęcone zasobom Ukrytego Internetu Wyszukiwarki i katalogi naukowe Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

12 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieWyszukiwarki dedykowane Wyszukiwarki grafiki: wyszukiwarka GOOGLE - zakładka Grafika Wyszukiwarki wiadomości: Netsprint Wyszukiwarki video: Altavista Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

13 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieNarzędzia tematyczne Wyszukiwarki specjalne – np. norm Katalogi prasowe np. Bazy informacji branżowej Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

14 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieWyszkiwarki internetowe doskonały sposób na znalezienie potrzebnych informacji w Internecie, od początku swojego istnienia pomagały człowiekowi odnaleźć się w gąszczu internetowych witryn, wraz z upływem czasu kiedy to wyszukiwarek, a co za tym idzie algorytmów wyszukiwania zaczynało być coraz więcej człowiek zaczął sobie coraz mocniej cenić trafność wyników prezentowanych przez wyszukiwarki. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

15 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePrzykładowe wyszkiwarki internetowe Zestawienie wyszukiwarek internetowych Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

16 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieLista wyszkiwarkek internetowych Google - - znana, efektywna i lubiana AllTheWeb - - wg ostatnich rankingów – wyszukiwarka, która ma najwięcej zaindeksowanych zasobów (wykorzystuje mechanizmy Yahoo) Altavista - Fast - Netoskop - Netsprint - Szukacz - EuroSeek - Excite - Infoseek - Yahoo - Lycos - WebCrawler - Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

17 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieLista wyszkiwarkek internetowych Starting Point - Overture - - należy do Yahoo. Yoysearch - - wyszukiwarka z 10 grupami specjalistycznego wyszukiwania. AOL NetFind - Magellan - Galaxy - Gooru – - ma katalog, wyszukuje dobrze grafikę JumpCity - MusicSearch - OneKey - PlanetSearch - AvatarSearch - Humor Search - - zgodnie z nazwą LinkMaster - WEBSurfer - WWWomen Search Directory - Zebra - Big Foot - Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

18 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieGOOGLE Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

19 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieALTAVISTA Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

20 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieALTWEB Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

21 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieFAST Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

22 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieNETOSKOP Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

23 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieSZUKACZ Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

24 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieEUROSEEK.COM Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

25 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieKatalogi internetowe bazy wiedzy zawierające: - adresy stron www, ich opis, - kategoryzacja i ocena, sporządzane przez ludzi (specjalistów – pracujących przy portalach i serwisach www), występują przy bardziej znanych portalach, wyszukiwanie w ramach katalogów rokuje sprawniejsze dotarcie do istotnej informacji i często nasze poszukiwania warto zacząć od tych zasobów. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

26 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePrzykłady katalogów internetowych - katalog WWW portalu onet.pl - katalog WWW portalu wp.pl - katalog WWW wyszukiwarki Google - katalog grup dyskusyjnych Google - anglojęzyczny - anglojęzyczny, grupy mailingowe Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

27 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieKATALOG ONETU Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

28 KATALOG WIRTUALNEJ POLSKILiliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

29 KATALOG WWW WYSZUKIWARKI GOOGLELiliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

30 KRYTERIA WYSZUKIWANIA OPERATORY LOGICZNEjęzyk AND polski muszą wystąpić słowa "język" i "polski" język OR polski muszą wystąpić słowa "język" lub "polski" język AND NOT polski musi wystąpić słowo "język" ale nie "polski" PHRASE język polski musi wystąpić fraza "język polski" Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

31 KRYTERIA WYSZUKIWANIA SYMBOLE + -+język +polski muszą wystąpić słowa "język" i "polski" język polski muszą wystąpić słowa "język" lub "polski" +język -polski musi wystąpić słowo "język" ale nie "polski" "język z charakterem" musi wystąpić fraza "język polski” Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

32 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieUżywaj różnych funkcjonalności, narzędzi wyszukiwawczych, jak: fraza „…”, operatory boolowskie (AND, OR, NOT), inne operatory +, -, wyszukiwanie zaawansowane … Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

33 KRYTERIA WYSZUKIWANIANiektóre wyszukiwarki dodatkowo akceptują: symbole zastępcze wieloliterowe (*) i jednoliterowe (?), wyszukiwanie podciągów (części wyrazów), rozróżnianie dużych i małych liter, wybór języka stron wyszukiwanych, wybór pola (segmentu) strony: tytuł, nagłówek, odnośniki, tekst. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

34 PODSTAWOWE ZASADY - PODSUMOWANIEDostosuj strategię i taktykę wyszukiwawczą do problemu i zindywidualizowanych potrzeb Nie ufaj a priori wszystkim źródłom – oceniaj serwisy WWW i ich zawartość informacyjną Nie polegaj wyłącznie na jednym źródle Google NIE jest jedynym serwisem wyszukiwawczym w Internecie i NIE obejmuje całości Sieci Poznaj prawo regulujące dostęp do informacji Miej „po ręką” przydatne uniwersalne i specjalistyczne punkty startowe do poszukiwania informacji w Internecie Używaj różnych narzędzi wyszukiwawczych, jak fraza „…”, operatory boolowskie (AND, OR, NOT), inne operatory +, -, define, info, link, site, wyszukiwanie zaawansowane … Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

35 ETAPY WYSZUKIWANIA INFORMACJIKATALOG WYBRANEGO PORTALU W celu znalezienia informacji w portalu Onet.pl na temat języka polskiego użytkownik powinien w katalogu stron: Nauka odszukać podkatalog języki i wybrać kategorię język polski. W bazie adresów tego katalogu należy wybrać witrynę, która tematycznie najbardziej odpowiada poszukiwanemu zagadnieniu. Jeżeli szukasz informacji na jakiś temat związany z problemem, który można opisać w różny sposób, to poszukiwania należy rozpocząć od katalogu wybranego portalu. Znalezienie informacji jest szybkie, a dane uzyskane w ten sposób są dobrej jakości.

36 ETAPY WYSZUKIWANIA INFORMACJIWYSZUKIWARKI Temat poszukiwań należy zapisać w postaci stwierdzenia lub pytania i określić słowa kluczowe, pojedyncze lub w formie wyrażeń (fraz), składających się z dwóch lub więcej słów. Trzeba określić synonimy, różne formy pisowni niektórych wyrazów, np. język polski jako obcy. Jeżeli szukasz informacji na jakiś temat związany z problemem, który można opisać w różny sposób, to poszukiwania należy rozpocząć od katalogu wybranego portalu. Znalezienie informacji jest szybkie, a dane uzyskane w ten sposób są dobrej jakości.

37 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieMiej „po ręką” przydatne uniwersalne i specjalistyczne punkty startowe do poszukiwania informacji w Internecie Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

38 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LublinieUKRYTY INTERNET (ang. Invisible Web, Deep Web) zasoby elektroniczne (nierzadko o bardzo wysokiej jakości informacyjnej), dostępne przez WWW, których wyszukiwarki internetowe nie mogą bądź nie chcą dodawać do swoich indeksów, przez co zasoby takie stają się niewyszukiwalne w tradycyjny, popularny sposób. Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

39 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePUNKTY STARTOWE Uniwersalne serwisy wyszukiwawcze: katalogi, portale, wyszukiwarki Przewodniki dziedzinowe, serwisy tematyczne o kontrolowanej jakości, subject gateways, np.: CIBIE WBP w Krakowie Baza linków Ekonomia on-line Intute Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

40 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePUNKTY STARTOWE Punkty dostępu do Deep/Invisible Web, np.: Deep Web Research Punkty dostępu do zasobów Open Access, np.: DOAJ OAIster Pełnotekstowe czasopisma elektroniczne w wolnym dostępie Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

41 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePUNKTY STARTOWE Punkty dostępu do zasobów WWW, np.: Google Blog Search Technorati Punkty dostępu do informacji bibliograficznej, np. ☺ faktograficznej, np. About.com OneLook Dictionary Search Refdesk Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

42 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePUNKTY STARTOWE Specjalistyczne punkty startowe (forma), np. grafika i multimedia, AltaVista Image Search Picsearch Specjalistyczne punkty startowe (treść), np. biznes i ekonomia CEOExpress Onet.pl Biznes Przetargi.e.Gospodarka.pl Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

43 Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w LubliniePUNKTY STARTOWE serwisy opracowane przez biblioteki i bibliotekarzy, korzystaj z nich, np.: ARIANTA BERA ResourceShelf Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

44 UŻYTKOWNIK SIECI GLOBALNEJ POWINIEN:Mieć świadomość istnienia Ukrytego Internetu, Wiedzieć, że wyszukiwarka to nie jedyne narzędzie zdobywania informacji, Znać strategie wyszukiwawcze w Ukrytym Internecie (np. kursy na WWW): Znać różne narzędzia wyszukiwawcze Liliana Sosnowska - nauczyciel konsultant ORPEG PCN w Lublinie

45