1 Znak własnościowy książkiEKSLIBRIS Znak własnościowy książki

2 EX LIBRIS Ex libris (z łac.) – z ksiąg, spośród książek;Ex libris – „artystycznie wykonana nalepka z wkomponowanym nazwiskiem lub godłem właściciela umieszczona na wewnętrznej stronie okładki książki”.

3 PRAEKSLIBRIS Najstarszy zachowany znak własnościowy – fajansowa tabliczka z imieniem i nazwiskiem dołączona do papirusu faraona AMENHOTEPA III. Znajduje się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego w Londynie.

4 PROTOEKSLIBRIS Ręczne adnotacje znakowe pojawiające się w Europie od średniowiecza . Poprzedzają druk. Umieszczane na dolnym marginesie pierwszej karty tekstu.

5 PROTOEKSLIBRIS W POLSCENajstarszy pochodzi z XIV w. Malowany herb Bogoria na kodeksie pergaminowym należał do arcybiskupa gnieźnieńskiego, doradcy króla Kazimierza Wielkiego Jarosława ze Skotnik. Znajduje się w Bibliotece Kapitulnej w Gnieźnie.

6 Ekslibris w Polsce Najstarszy polski ekslibris pochodzi z 1516 r.Należał do kanclerza i biskupa Marcina Drzewickiego. Znak drzeworytniczy wykonany prawdopodobnie w wiedeńskiej oficynie Hieronima Wietora z Lubomierza na Dolnym Śląsku. Zabytek ten sprawia, że Polska zalicza się do krajów o najstarszych tradycjach ekslibrisowych.

7 ZAKLĘCIA BIBLIOFILSKIE

8 Kto karty zagina, czy latem czy wiosną,Niech uszy mu długie, jak osłu wyrosną! Kto książki smaruje lub skazy w nich czyni, Ten ryj zamiast gęby niech ma na kształt świni! Kto książki mi łamie i karty wydziera, Ten śmiercią najsroższą niech prędko umiera! Kto książki złośliwie mi kradnie lub psuje, Niech diabeł go porwie i srodze katuje! Kto tę książkę ukradnie, niech mu ręka odpadnie, A kto ją schowa pod futro, tego obwieszą jutro! Kto tę książkę świśnie, niech na gałęzi zawiśnie!  

9 ZASADY PISOWNI „EKSLIBRIS„ LUB „EX LIBRIS”

10 "[...] Ekslibris. Profesor Jan Miodek wyjaśnia ortograficzną zasadę pisowni słowa „ekslibris”.Taką częściowo przyswojoną formą, czyli traktowaną jako jeden wyraz, stało się łacińskie wyrażenie ex libris. Uważany za formę rodzaju męskiego (ten) ekslibris – pisaną łącznie i przez „ks”, bo w wyrazach przystosowanych do polskiej ortografii „x” nie istnieje.  

11 Piszemy więc ekslibris i mówimy o ekslibrisiew znaczeniu „ozdobna kartka z nazwiskiem lub godłem, właściciela księgozbioru, naklejana na jego książkach”. Oryginalną pisownię rozłączną natomiast ex libris zachowujemy przy sporządzaniu napisu na tejże ozdobnej kartce (np. Ex libris Jana Kowalskiego – „z książek Jana Kowalskiego”). Mówiąc jeszcze inaczej: na ekslibrisie piszemy ex libris, ale napiszemy do kogoś : „Jaki masz ładny ekslibris! 

12 Ekslibris zwany jest też księgoznakiemNiewielka rycina wykonana wybraną techniką graficzną. Zawiera motyw graficzny i nazwisko właściciela.

13 Techniki wykonywania ekslibrisówakwaforta - rysunek wykonany jest igłą stalową na płytce miedzianej lub cynkowej i wytrawiony za pomocą roztworu kwasu azotowego; przypomina rysunek piórkiem.

14 drzeworyt – najstarsza technika graficzna, polegająca na wyżłobieniu rysunku w klocku drewnianym, pokryciu farbą powstałych, wypukłych części i odbiciu na papierze.

15 grafika – jedna z podstawowych dziedzin sztuk plastycznych; obejmuje techniki pozwalające na mechaniczne powielanie rysunku z uprzednio przygotowanego negatywu, np. klocka drewnianego, płytki metalowej lub kamiennej.

16 litografia – technika graficzna, w której rysunek przeznaczony do odbicia wykonano na kamieniu litograficznym; odbitka rysunku zwie się litografią.

17 linoryt – technika graficzna, w której tło rysunku wycina się w linoleum; powstały w ten sposób rysunek wypukły powiela się farbą.

18 gipsoryt – technika graficzna polegająca na wykonaniu rysunku w płytce gipsowej dłutkami drzeworytnicznymi.

19 POSŁUGIWANIE SIĘ EKSLIBRISEM JEST UWAŻANE ZA:Wyraz szacunku i dbałości o książki. Wysokie potrzeby kulturalne ich właściciela. Motywuje do dbałości i terminowego zwrotu (jeśli jest wypożyczona). Zabezpiecza przed kradzieżą. Podnosi walory artystyczne i wartość kolekcjonerską danego egzemplarza.

20 Bibliografia Encyklopedia wiedzy o książce. Red. A. Binkenmajer, B. Kocowski, J. Trzynadlowski. Wrocław, 1971 Strony internetowe: Maria Gron, Monika Szczerbacz: Ekslibris - znak własnościowy [online]. Chełm: Biblioteka Pedagogiczna [dostęp 15 marca 2010]. Dostępny w Internecie: /bibliotekiped/ekslibris.pdf Ekslibris(znak) [online]. [dostęp 15 marca 2010]. Dostępny w Internecie: Konkurs biblioteczny [online]. [dostęp 15 marca 2010]. Dostępny w Internecie: Barbara Misiewicz: Ekslibris znak właściciela książki [online]. Suwałki: Gimnazjum nr 6, Biblioteka Szkolna [ dostęp 12 marca 2010]. Dostępny w Internecie:

21 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ  Opracowała: Katarzyna Gozdawa-GrajewskaPedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Rybniku